Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/4280 K.2023/8930

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. Eskişehir Tüketici Mahkemesinin 22.10.2018 Tarihli ve 2018/240 Esas, 2018/1516 Karar Sayılı Kararı Somut olayda; davalıdan satın alınan devremülkün yatırım amaçlı alındığı anlaşılmakla kira gelirine ilişkin eldeki istemde davacının ticari amaçla hareket ettiğinden talep ve sözleşmeye göre tüketici vasfında olmadığı gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.

B. Eskişehir 3.Asliye Hukuk Mahkemesinin 14.12.2018 Tarihli ve 2018/1016 Esas, 2018/1264 Karar Sayılı Kararı Taraflar arasındaki ilişkinin devremülk satış sözleşmesinden kaynaklandığı, davacının geri alım hakkı ile iadesini ve de devremülkün güncel rayiç bedeli ile kira tazminatı istemine ilişkin bir (1) adet D 3 Blok 4. Kat 38 numaralı devremülkün satışından kaynaklandığı (amacı kiraya vererek gelir elde etmek olsa da sonuçta tüketici boyutunda kalması) gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.

Eskişehir Tüketici ve Eskişehir 3. Asliye Hukuk Mahkemelerinin karşılıklı görevsizlik kararları üzerine yargı yerinin belirlenmesi için dosya Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesine gönderilmiş ve Dairece 10.02.2022 tarihli ve 2022/157 Esas, 2022/208 Karar sayılı kararıyla Eskişehir Tüketici Mahkemesinin yargı yeri olarak belirlenmesine karar verilmiştir.

C.Yargı yeri belirlenmesinden sonra; Eskişehir Tüketici Mahkemesinin 14.06.2022 Tarihli ve 2022/282 Esas, 2022/529 Karar Sayılı Kararı

Davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, taraf vekillerince kararın temyiz edilmesi üzerine Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesince 09.12.2022 Tarihli ve 2022/2922 Esas, 2022/3049 Karar sayılı kararıyla dava konusu somut olayda; hisseli gayrimenkul satış sözleşmesine konu olan devre mülkün Afyonkarahisar ili, İhsaniye ilçesinde olduğu,

davanın taşınmazın bulunduğu Afyonkarahisar ilindeki Tüketici Mahkemesinde görülmesi gerektiği, davada taşınmazın aynına dayanan kesin yetki kuralı gereğince yetkisizlik kararı verilmesi gerekirken, davanın esası hakkında yazılı olduğu şekilde karar verilmesinin isabetsiz olduğu gerekçesiyle tarafların istinaf taleplerinin kabulüne, Eskişehir Tüketici Mahkemesinin, 14.06.2022 tarih 2022/282 Esas, 2022/529 Karar sayılı ilamının kaldırılmasına karar verilmiştir.

D. Eskişehir Tüketici Mahkemesinin 07.02.2023 Tarihli ve 2023/4 Esas, 2023/82 Karar Sayılı Kararı Dava konusu uyuşmazlığın taşınmazın aynına ilişkin olduğu, somut olayda da davacı tarafça sunulan dava dilekçesine göre sözleşmenin iptaliyle sözleşmeye konu olan Afyonkarahisar ili, İhsaniye ilçesi, ... Mahallesi ... Mevkii 105 ada 122 parselde kayıtlı taşınmazın konu edildiği, devremülke ilişkin taşınmazın Afyonkarahisar ili, İhsaniye ilçesi olması nedeni ile de kesin yetki kuralı gereğince yetkisizlik kararı verilmiştir.

E. Afyonkarahisar 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin (Tüketici Mahkemesi sıfatıyla) 22.03.2023 Tarihli ve 2023/170 Esas, 2023/223 Karar Sayılı Kararı Taraflar arasındaki uyuşmazlığın gayrimenkulün aynına yönelik olmayıp alacak istemine yönelik olduğu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 12 nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan kesin yetki kuralının somut olayda uygulanamayacağı gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, alacak istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu’nun (634 sayılı Kanun) “Devre mülk hakkı” başlıklı 57 nci maddesi şöyledir:“Mesken olarak kullanılmaya elverişli bir yapı veya bağımsız bölümün ortak maliklerinden her biri lehine bu yapı veya bağımsız bölümden yılın belli dönemlerinde istifade hakkı, müşterek mülkiyet payına bağlı bir irtifak hakkı olarak kurulabilir. Bu hakka devre mülk hakkı denir.”

3.6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un (6502 sayılı Kanun) 73 üncü maddesinin beşinci fıkrası şöyledir:“Tüketici davaları, tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki tüketici mahkemesinde de açılabilir.”

4. 6100 sayılı Kanun'un “Genel yetkili mahkeme” başlıklı 6 ıncı maddesinin birinci fıkrası şöyledir: “Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.”

5.6100 sayılı Kanun'un "Yetki itirazının ileri sürülmesi" başlıklı 19 uncu maddesinin 4 üncü fıkrası şöyledir. "Yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı, süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir."

C. Değerlendirme

1. Dosya kapsamından, uyuşmazlık taraflar arasında düzenlenen devremülk sözleşmesindeki geri alım taahhüdünün kullanılması ve ödenmeyen kira bedelinin tahsili istemi olup, dava dilekçesi ve dosya kapsamından taşınmazın aynına ilişkin bir dava olmadığı anlaşılmaktadır.

2. 6502 sayılı Kanun'un 73 üncü maddesinin beşinci fıkrasında tüketici davalarının, tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki tüketici mahkemesinde de açılabileceği belirtilmişse de bu kural 6100 sayılı Kanun'un yetkiye ilişkin kurallarının yanında bir ek yetki kuralıdır.

3. Bir davada, birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa, davacı bu mahkemelerden birinde dava açmak hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacı, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa, o zaman seçme hakkı davalılara geçer.

4. Somut olayda, kesin yetkinin bulunmadığı ve usulüne uygun süresinde bir yetki itirazı olmadığı tespit edilmekle bu durumda davanın ilk açıldığı mahkeme yetkili hale geleceğinden uyuşmazlığın, davanın ilk açıldığı yer mahkemesi olan Eskişehir Tüketici Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Eskişehir Tüketici Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,