Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/4298 K.2023/13317

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili ile kamulaştırmasız el atılarak üzerine pilon dikilip enerji nakil hattı geçirilen taşınmazların, pilon yeri bedeli ile irtifak ... karşılığının tahsili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; İstanbul ili, Sultangazi ilçesi, ... Mahallesi 1015 parsel ... taşınmaza kamulaştırma yapılmaksızın trafo merkezi yapmak suretiyle, 1016 parsel (ifraz ile 1045, 1067 ve 1068 parsel) ve 6420 ada 2 parsel (ifraz ile 6420 ada 3 (ifraz ile 6420 ada 6 ve 7 parsel), 4 ve 5 parsel parsel) ... taşınmaza ise kamulaştırma yapılmaksızın pilon dikilip enerji nakil hattı geçirilmek suretiyle fiilen el atıldığını belirterek pilon yeri bedeli ile irtifak ... karşılığının davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın kısmi dava olarak açılmasında hukuki yarar olmadığını, enerji nakil hattının taşınmazın kullanımını kısıtlamadığını, değer düşüklüğünün çok az olması gerektiğini, davanın reddini yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırmasız el atılarak üzerine pilon dikilip enerji nakil hattı geçirilen taşınmazların pilon yeri bedeli ve irtifak ... karşılığının tespiti ile davalı idareden tahsiline, pilon yerine ilişkin davacı adına olan tapu kaydının iptali ile davalı idare adına tesciline ve davalı idare adına irtifak hakkının tesisine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili idarenin taşınmazlar üzerinde tesis ettiği enerji nakil hatlarının taşınmazları en az etkileyecek konumlardan geçirildiğini, böylece taşınmazların kullanımında herhangi bir kısıtlama ve sınırlama getirilmediğini, dava konusu 1015 parsel ... taşınmazın 1996 yılında kamulaştırıldığını, kamulaştırma bedellerinin bankaya yatırıldığını, kamulaştırma ilanının yapıldığını, yeterli araştırma yapılmadan hüküm kurulduğunu, emsal seçiminin ve incelemesinin hatalı olduğunu, dava konusu taşınmaz için belirlenen bedelin yüksek olduğunu, değer düşüklüğü oranın yüksek belirlendiğini, dava konusu taşınmazların bir kısmı yönünden karayolu mülkiyet kamulaştırması yapıldığı halde bu hususun dikkate alınmadığını ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosyada mevcut 21.07.2017 tarihli davalı idarenin yazı cevabı ve ekli belgelere göre; dava konusu 1015 parsel ... taşınmaza ilişkin yapılan kamulaştırma işleminde usulüne uygun herhangi bir kamulaştırma tebligatı bulunmadığı, sadece kamulaştırma bedelinin bankaya bloke edildiği,

Ziraat Bankası’ndan gelen yazı cevabında maliklere yapılan herhangi bir ödeme kaydının bulunmadığının belirtildiği gibi diğer taşınmazlara farklı tarihlerde 1983 yılı sonrası fiilen el atıldığının belirtildiği anlaşılmakla, davalı idarenin kamulaştırmanın tamamlandığı iddiasına itibar edilmediği, arsa niteliğindeki taşınmazlara emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinin 2942 ...

Kamulaştırma Kanunu'nun değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, bilirkişi kurulu raporunda dava konusu taşınmazların niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve enerji nakil hattı güzergahı dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirtilmek suretiyle irtifak ... karşılığının ve pilon yeri bedelinin tespit edilmesinde usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı, kamulaştırmasının bulunduğu iddia edilen taşınmazların 1068 ve 6420 ada 4 nolu parseller oldukları bu parseller yönünden Karayolları Genel Müdürlüğü’nün kamulaştırma işlemlerinin halen tamamlanmadığı,

makul sürede bedel tespiti ve tescil davası açılmadığı ve taşınmazların halen davacı şirketin mülkiyetinde bulunduğu sabit olduğundan, davacı malikin kamulaştırmasız el atma davasını açmakta hukuki yararının bulunduğu, Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından bedel tespiti davası açıldığında işbu kamulaştırmasız el atma davasında hükmedilen irtifak bedelinin dikkate alınacağı anlaşıldığından, irtifak nedeniyle açılan kamulaştırmasız el atma davasında davalı idarenin sorumlu olmadığına yönelik savunmasına itibar edilemeyeceği gerekçesiyle davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu 1015 parsel ... taşınmazın 1996 yılında kamulaştırıldığını, kamulaştırma bedellerinin bankaya yatırıldığını, kamulaştırma ilanının yapıldığını, yeterli araştırma yapılmadan hüküm kurulduğunu, hesaplamanın hatalı yapıldığını, lehlerine fazladan hatalı 1.329,93 m² pilon ile 19.131,25 m² irtifak ... tescili yapıldığını ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, temel olarak davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi, kamulaştırmasız el atılarak üzerine pilon dikilip enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın pilon yeri bedeli ile irtifak ... karşılığının tahsili hususundadır.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar ... kararının ilgili bölümü şöyledir: “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla, gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine meni müdahale davası açmağa ... olduğuna, ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.”

3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar ... kararı ile “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da, hadisede Borçlar Kanunu'nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına ...” karar verilmiştir.

3. Değerlendirme

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Arsa niteliğindeki İstanbul ili, Sultangazi ilçesi, ... Mahallesi 1015, 1045, 1067 ve 1068 parsel (eski 1016 parsel) ve 6420 ada 2 parsel (ifraz ile 6420 ada 3 (ifraz ile 6420 ada 6 ve 7 parsel), 4 ve 5 parsel parsel) ... taşınmazlara emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesi ve alınan rapor uyarınca trafo ve pilon yerleri ile irtifak ... karşılıklarının tespiti ile davalı idareden tahsiline karar verilmesi yerindedir.

3. Buna karşın; dava konusu 1067 parsel ... taşınmazın ifraz edilerek 1099 ve 1100 parsel ... yeni taşınmazlara ait tapu kayıtlarının oluşması nedeniyle hükmün infaza elverişli bulunmadığı anlaşılmış olup, kararın infaz edilememesi hâli kamu düzenine ilişkin olduğundan hükmün infazı sağlanmalıdır.

4. Açıklanan nedenle; oluşan yeni tapu kayıtları ve kadastro krokileri dosyaya getirtilip fen bilirkişisinden ek rapor alınmak suretiyle ulaşılacak sonuca göre hükmün infazının sağlanması için karar verilmesinin gerekmesi bozmayı gerektirir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davalı idare vekilinin temyiz itirazlarının kabulüne, temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Davalı idareden peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,