Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/4366 K.2023/10311

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın ... yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine, ... yönünden kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın davalı ... yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine, davalı ... yönünden hak düşürücü süre yönünden reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu İstanbul ili, Kadıköy ilçesi, ... Mahallesi, 1193 ada 31 parsel sayılı taşınmazın davalı idare tarafından kamulaştırma yapılmadığı halde fiilen yol olarak kullanıldığını, bu nedenle taşınmazın tamamının bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ...

Belediyesi vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle uzlaşma dava şartının gerçekleşmediğinden davanın usulden reddini, davacının el atma tarihine yönelik iddiasının kabulünün mümkün olmadığını, davacı adına herhangi bir emlak vergisi bildirimi kaydına rastlanmadığını, davacının davaya konu yerde hissesi bulunmadığını, davacının eski 608 ada 4 parselde hissesi bulunan ...'ın 5/2880 hissesine karşılık gelen 46 metrekarenin 10 metrekaresinin düzenleme ortaklık payı kesildikten sonra kalan 36 metrekaresinin bedele dönüştürülerek alacaklandırıldığını, yine eski 1193 ada,

31 parselde hissesi bulunan ...'ın 5/2880 hissesine karşılık gelen 1 metrekaresinin düzenleme ortaklık payı kesilmeksizin 1 metrekaresinin bedele dönüştürülerek alacaklandırıldığını ve ilgilisine ödeme emri düzenlendiğini davacı tarafından noterde düzenlenmiş belge ile Belediye Başkanlığına karşı itirazda bulunmayacağına, tezyidi bedel davası açma hakkından feragat ettiğini ve ıslah imar planı işlemlerine muvafakat ettiğini belirtir belge bulunduğunu, davacı tarafından aynı konuda açılan ve devam eden davalar bulunduğunu tüm bu nedenlerle haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesi ile özetle; kamulaştırmasız el koyma sebebiyle tazminat davalarının kamu düzenine tabi olduğundan mahkemece resen araştırma ilkesinin uygulanmasının gerektiğini, dava konusu taşınmazdaki tapuda davacı adına kayıtlı hisse üzerine devir ve ferağın önlenmesi bakımından tedbir konulmasını ve öncelikle yersiz açılan davanın usulden ve esastan reddini, yasal şartların mevcut olduğunu tespiti ile davanın kabulü halinde ise el atılan kısmın yol olarak kullanılıyor olması halinde 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 999 uncu maddesi gereği yol olarak terkinine,

şayet el atılan kısım tescile tabi nitelikte ise idareleri adına tesciline, ve davacı hissesinde herhangi bir takyidat mevcut ise belirlenecek tazminat miktarına yansıtılması ve terkin veya tescil işlemini takyidatlardan ari olarak yapılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın davalı ... yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine, davalı ... yönünden kabulü ile taşınmaz bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesine, bedeline hükmedilen taşınmazın tapusunun iptali ve yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazın el koyma tarihindeki niteliklerine göre değerlendirilmesi gerektiğini, bedelin sebepsiz zenginleşmeye yol açmayacak düzeyde olması gerektiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmaza yönelik kamulaştırma evrakının incelenmesinde; kamulaştırma evrakının bizzat davacıya 09.10.1974 tarihinde tebliğ edildiği ve kamulaştırma bedelinin ... Bankası ...

Şube Müdürlüğü nezdinde depo edildiği, davacının 30 günlük yasal sürede tezyidi bedel davası açtığı, Kadıköy 2.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 25.09.1975 tarihli ve 1974/869 Esas,1975/586 Karar sayılı ilamı ile takdir edilen bedelin artırılmasına karar verildiği bu halde kamulaştırma işlemleri kesinleşmiş olduğu anlaşılmakla, davalı ... yönünden davanın hak düşürücü süre nedeni ile reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde tazminata hükmedilmiş olması doğru görülmeyerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davalı ... yönünden davanın reddine,

davalı ... yönünden ise dava şartı yokluğundan usulden reddine dair yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin tezyidi bedele rağmen tahsil edilmediğini, bu nedenle kamulaştırma işlemlerinin tamamlanmadığını, dava konusu taşınmazın davalı tarafından 07.08.1995 tarihinde şuyulandırıldığı yerel mahkemece yapılan yargılamada müvekkilinin haklılığının ispatlandığını,kamulaştırma bedelinin ödendiğine ilişkin davalı idarece hiçbir belge sunulmadığından davanın kabul edilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı tapu maliki ile davalı idareler arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin idareden tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakameleri Kanun’un (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un "Kamulaştırılmaksızın kamu hizmetine ayrılan taşınmazların bedel tespiti" kenar başlıklı geçici 6 ncı maddesinin birinci, ikinci ve altıncı fıkraları.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dava konusu taşınmazın kamulaştırılması sebebiyle davacı ... tarafından Karayolları Genel Müdürlüğüne yönelik Kadıköy 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1974/869 Esas,1975/586 Karar sayılı dosyası ile kamulaştırma bedelinin artırılmasına ilişkin dava açtığı gözetilerek kamulaştırılan taşınmaza ilişkin olarak, bedel artırım davası açılmakla da tebligat işlemleri tamamlanmış ve kamulaştırma kesinleşmiş sayılacağı da dikkate alındığında davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,