Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/4386 K.2023/12561

Taraflar arasındaki tapu kaydının mahkeme kararı ile iptal edilmesi nedeniyle uğranılan zararın 4721 ... ... Medenî Kanunu’nun (4721 ... Kanun) 1007 nci maddesi uyarınca tazminine ilişkin davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı Hazine vekili temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu Zonguldak ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 241 ada 28 parsel ... taşınmazın tamamının kıyı kenar çizgisinde kaldığından bahisle tapusunun iptali nedeniyle uğranılan zararın 4721 ... Kanun'un 1007 nci maddesi uyarınca tazminini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Hazine vekili cevap dilekçesinde özetle; açılan tazminat davasının zamanaşımına uğradığını, haksız olduğunu, davacı tarafın maddi ve manevi zarara uğradığı yönündeki vaki veya muhtemel iddialarını kabul etmelerinin mümkün olmadığını, davacıların tapunun iptali nedeni ile uğramış oldukları sararın tazminine yönelik taleplerin reddine karar verilmesini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 26.05.2016 tarihli ve 2015/178 Esas, 2016/441 Karar ... kararı ile davanın kabulüne ve belirlenen bedelin davalı Hazineden tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin 26.05.2016 tarihli ve 2015/178 Esas, 2016/441 Karar ... kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 20. Hukuk Dairesinin 2016/11531 Esas, 2018/4908 Karar ... ilamı ile Zonguldak ili, Terakki Mahallesi 241 ada 28 parsel ...

499,62 m² yüzölçümündeki taşınmazın 07.07.2000 tarihli ve 1468 yevmiye numarasıyla ifraz yoluyla Zonguldak Belediyesi adına tescil edildiği, daha sonra el değiştirmelerle 29.12.2004 tarihinde satış yoluyla davacı şirkete geçtiği, Hazine tarafından açılan dava sonucu kıyıda kaldığı gerekçesiyle tapu kaydının iptaline karar verildiği anlaşılmakta ise de tazminat istemine konu taşınmazın tapu kaydının ilk oluşumundan itibaren tüm geldileri getirtilmediğinden 4721 ...

Kanun'un 1007 nci maddesindeki koşulların oluşup oluşmadığının anlaşılamaması ve tapunun iptaline ilişkin kararının kesinleştiği 12.09.2006 tarihi itibarıyla taşınmazın niteliğinin ve değerinin belirlenmesi gerektiğinden Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar

Mahkemenin 30.09.2021 tarihli ve 2018/313 Esas, 2021/204 Karar ... ilamı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin 30.09.2021 tarihli ve 2018/313 Esas, 2021/204 Karar ... ilamına karşı taraf vekilleri temyiz yoluna başvurmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak, üzerindeki yapılara bayındırlık birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı da düşülmek suretiyle değer biçilmesine ve taşınmazın tespit edilen gerçek bedelinin 4721 ...

Kanun'un 1007 nci maddesi gereğince davalı Hazineden tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiş; ancak dava konusu taşınmazın bedeli belirlenirken değerlendirmenin, tapusunun iptali ve terkinine ilişkin kararın kesinleşme tarihi esas alınarak yapıldığından, hükmedilen bedele de bu tarih itibarıyla faiz işletilmesi gerektiğinin düşünülmemesi, taşınmazda bulunan benzin istasyonunda bulunan söküp taşınabilir olan teçhizatın sökülüp-takılma (montaj-demontaj) bedellerinin hesaplanması gerektiğinin düşünülmemesi, bilgisayar ve kasasının bedeline hükmedilmesi,

akaryakıt istasyonu binası, kanopi ve sundurma çatı bedeline hükmedilmemesi doğru görülmeyerek mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

D. Mahkemece Bozma Kararına Uyularak Verilen Son Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Hazine vekili temyiz dilekçesinde özetle; davalının tazminat talebinin zamanaşımına uğradığını ve yersiz olduğunu, taşınmazın üzerindeki muhdesatın halen davacı tarafın kullanımında olduğunu, muhdesatın tapuda kayıtlı olmadığını ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, temel olarak 4721 ... Kanun’un 1007 nci maddesi uyarınca tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 ... Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 ... Kanun) 26.09.2004 tarihli ve 5236 ... Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 427 ilâ 439 uncu maddeleri.

2. 4721 ... Kanun’un 1007 nci maddesinin birinci fıkrası.

3. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 18.11.2009 tarihli ve 2009/4-383 Esas, 2009/517 Karar ... ilâmında tapu işlemlerinin kadastro tespit işlemlerinden başlayarak birbirini takip eden işlemler olduğu, tapu kütüğünün oluşumu aşamasındaki kadastro işlemleri ile tapu işlemleri bir bütün oluşturduğundan bu kayıtlarda yapılan hatalardan 4721 ... Kanun’un 1007 nci maddesi anlamında Devletin sorumlu olduğunun kabulünün gerektiği, Devletin sorumluluğunun kusursuz sorumluluk olduğu, bu işlemler nedeniyle zarar görenlerin 4721 ... Kanun’un 1007 nci maddesi gereğince zararlarının tazmini için Hazine aleyhine adlî yargıda dava açabilecekleri belirtilmiştir.

4. 4721 ... Kanun’un 1007 nci maddesi uyarınca kabul edilen Devletin sorumluluğu, tapu sicilinin önemi ve kişilerin bu sicile olan ... duygularını sağlamak bakımından aynî hakkının saptanması, herkese açık tutulmasında tekel ... sağlayan bir sicil olması esasına dayanmaktadır. Bu sorumluluk, asıl ve nesnel (objektif) bir sorumluluk olduğundan zarara uğrayan zararının ödetilmesini doğrudan Devletten isteyebilir.

5. 4721 ... Kanun’un 1007 nci maddesi gereğince açılan davalarda, tapu kaydının iptali nedeniyle tapu sahibinin oluşan gerçek zararı neyse tazminatın miktarı da o kadar olmalıdır. Gerçek zarar, tapu kaydının iptali nedeniyle tapu malikinin mal varlığında meydana gelen azalmadır. Tazminat miktarı zarar verici eylem gerçekleşmemiş olsaydı zarar görenin mal varlığı ne durumda olacak idiyse aynı durumun tesis edilebileceği miktarda olmalıdır.

Zarara uğrayan kişinin gerçek zararı ise tazminat miktarının belirlenmesinde esas alınacak değerlendirme tarihine göre belirlenecek olup bu tarihe göre tapusu iptal edilen taşınmazın niteliği ve değeri belirlenmelidir. Taşınmazın niteliği arazi ise net gelir metodu yöntemi ile arsa vasfında ise değerlendirme gününden önceki özel amacı olmayan emsal satışlara göre hesaplanması suretiyle gerçek değer belirlenmelidir.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararlarının bozulması 6100 ... Kanun’un geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 ... Kanun’un 26.09.2004 tarihli ve 5236 ... Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 428 nci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen kararın kısmen bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalı Hazine vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen diğer nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

3. Dairemizin 23.06.2022 tarihli ve 2022/591 Esas, 2022/11579 Karar ... bozma ilamında; dava konusu taşınmazda bulunan benzin istasyonunun söküp taşınabilir olan teçhizatın sökülüp-takılma (montaj-demontaj) bedellerinin hesaplanması gerektiğinin düşünülmemesi ve bilgisayar ve kasasının bedeline hükmedilmesi doğru görülmeyerek bozma yapılmış olmasına rağmen bozma sonrası alınan ve envanter satın alma (edinme) değerine göre değer biçen rapora göre hüküm kurulması bozmayı gerektirir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı Hazine vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile hükmün açıklanan nedenlerle BOZULMASINA,