Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/4892 K.2023/11917

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; İstanbul ili, Bahçelievler ilçesi, ... Mahallesi 11020 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın müvekkili idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz için davacı idare tarafından 1.500 TL/m² değer takdir edildiğini, takdir ve teklif edilen bu bedelin müvekkili idarece düşük bulunduğunu, müvekkilinin teknik personelince yapılan değerlendirmelerde metrekare birim değerinin 4.000,00 TL/m² olarak tespit edildiğini, kamulaştırılan kısım için toplam 261.360,00 TL karşılığında devir yapılacağının davacı idareye bildirildiğini, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacı idareye yükletilmesine karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 19.10.2017 tarihli ve 2016/47 Esas, 2017/315 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 10.10.2019 tarihli ve 2018/508 Esas, 2019/4374 Karar sayılı kararı ile davacı idare vekilinin istinafa kaydı yapılmayan ve istinaf harcı yatırılmayan dilekçesinin usulden reddine karar verilmesi gerektiği, davalı yönünden yapılan istinaf incelemesinde; arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, taşınmazın bilirkişi raporunda belirtilen niteliğine, imar durumuna ve konumuna göre belirlenen kamulaştırma bedelinin adil ve hakkaniyete uygun olduğu anlaşıldığından,

davalı vekilinin sair itirazlarının yerinde görülmediği, ancak davanın niteliği gereğince yargılama giderlerinin davacı idare üzerinde bırakılması gerekirken yazılı şekilde karar verilmesinin doğru görülmediği gerekçesiyle davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun usulden reddine, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin 10.10.2019 tarihli ve 2018/508 Esas, 2019/4374 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; davacı idare vekiline İlk Derece Mahkemesi gerekçeli kararının 22.11.2017 tarihinde, davalı vekilinin istinaf dilekçesinin ise 05.12.2017 tarihinde tebliğ edildiği, davacı idare vekilinin 07.12.2017 havale tarihli dilekçesi ile katılma yoluyla istinaf başvurusunda bulunduğu ancak dilekçesiyle birlikte istinaf harç ve giderlerinin yatırılmadığının anlaşıldığı,

Yargıtayın istikrar kazanmış uygulamasına göre 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 344 üncü maddesi çerçevesinde hâkim onayı ile eksik harç ve giderlerin tamamlanması istemiyle bir muhtıra düzenlenmesi ve bu muhtırada yapılması gereken işlemin ne olduğu açıkça ve ilgili tarafın yanılmasına neden olmayacak biçimde gösterilmesi;

buna yönelik olarak da ikmal edilecek harç ya da giderin miktarı, yatırılma mercii ve süresi, bunun yapılmamasının sonuçlarının net biçimde açıklanması gerektiği, yapılan incelemede davacı idare vekiline 6100 sayılı Kanun'un 344 üncü maddesinde belirtilen şekilde yapılan bir ihtara dosyada rastlanmamış olup, davacı idare yönünden istinaf harçlarının tamamlanması halinde istinaf hakkının doğacağı anlaşılmakla,

kanunun aradığı şartlarda geçerli bir muhtıra tebliğ etmeksizin davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun usulden reddine karar verilmesinin doğru görülmediği gerekçesiyle bozmanın niteliğine göre sair hususlar incelenmeksizin kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesinin 06.07.2021 tarihli ve 2021/486 Esas, 2021/1033 Karar sayılı kararı ile arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği,

taşınmazın bilirkişi raporunda belirtilen niteliği, imar durumu ve konumuna göre belirlenen kamulaştırma bedelinin adil ve hakkaniyete uygun olduğu ancak davanın niteliği gereğince davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmesinin ve yargılama giderlerinin davacı idare üzerinde bırakılması gerekirken yazılı şekilde karar verilmesinin doğru görülmediği gerekçesiyle davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin 06.07.2021 tarihli ve 2021/486 Esas, 2021/1033 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan temyiz incelemesi sonucunda; aynı kamulaştırma kapsamında Dairemize intikal eden, dava konusu taşınmaza bitişik olan 8415 parsel sayılı taşınmaz için Aralık 2015 değerlendirme tarihi itibarıyla 4.485 TL/m² değer biçildiği, yine dava konusu taşınmaza 40 metre mesafede yer alan 8419 parsel sayılı taşınmaz için Ağustos 2015 tarihi itibarıyla 5.000 TL/m² değer biçildiği ve bu kararların Dairemizin 2021/3361 Esas, 2021/12001 Karar ve 2020/6652 Esas, 2021/7500 Karar sayılı kararları ile onandığı dikkate alındığında, dava konusu taşınmaza 2.500 TL/m² değer biçilmesi nedeniyle bilirkişi raporu inandırıcı görülmediğinden,

bu bedellerden ayrılma nedenleri konusunda bilirkişi heyetinden ek rapor alınıp, sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinin düşünülmemesinin doğru görülmediği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

D. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Üçüncü Karar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçen 11.06.2022 tarihli bilirkişi raporu esas alınmak suretiyle davanın kabulüne ve dava konusu taşınmazın kamulaştırılan kısmının kamulaştırma bedelinin 293.376,60 TL olarak tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz için belirlenen bedelin yüksek olduğunu, dava konusu taşınmaz için belirlenen bedelin aynı bölgedeki kamulaştırmaya dahil diğer taşınmazlara göre yüksek olduğunu, ilk kararda hükmedilen bedelin faizi ile birlikte bankaya davacı adına bloke edildiğini, davalı tarafında iradesine aykırı olarak daha yüksek bedel tespitinin yerinde olmadığını, dava konusu taşınmaz kadastro parseli olduğundan değer azalışı hesaplamasının yapılmaması gerektiğini,

kamulaştırmasız el atma davalarında uygulanan 2942 sayılı Kanun’un Ek 3 üncü maddesi uyarınca dava tarihi esas alınarak eskale edilmesi gerektiğini, yine aynı hüküm uyarınca maktu harca hükmedilmesi gerektiğini, Bölge Adliye Mahkemesince hükmedilen fark bedele uygulanacak yasal faizin başlangıç tarihinin Bölge Adliye Mahkemesi karar tarihi olarak belirlenmesinin hakkaniyete uygun olacağını ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası, 11 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkraları.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkan bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA, Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,