Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/5080 K.2023/12464

Taraflar arasındaki 4650 ... Kanun'la değişik 2942 ... Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 ... Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak ... bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddi ile resen gözetilen sebeplerle İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Antalya ili, Serik ilçesi, ... Mahallesi 197 ada 4 parsel ... taşınmazda kamulaştırma konusu irtifak ... bedelinin tespiti ve bu hakkın müvekkili idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın kamulaştırma için geçerli bir kamu yararının bulunmadığını, taşınmaz üzerinde müvekkiline ait bir ev bulunduğunu, yapılacak olan keşifte evin kullanılıp kullanılamayacağının da değerlendirilerek bir değer tespiti yapılması gerektiğini, dava konusu taşınmazın konumu itibarıyla değerli olduğunu ve rayiç değerinin yapılacak olan keşifle belirlenmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma konusu irtifak ... bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; münavebenin 5 yıllık olarak belirlenmesinin taşınmazın metrekare birim bedelinin artmasına nedeni olduğunu, Yargıtayın yerleşik içtihatlarına göre en az 3 yıllık münavebenin uygun görüldüğünü, ancak 5 yıllık münavebe tercih edilmesinin nedeninin belirtilmesi gerektiğini, son yıllardaki verim ve fiyat dalgalanmaları nedeniyle münavebe deseninde yer alan ürünlerin son 5 yıllık verim ve fiyat ortalamalarının alınması gerektiğini, kapitalizasyon faiz oranı ile objektif değer artışı oranının yüksek uygulandığını, değer düşüklüğü oranının yüksek belirlendiğini, kamulaştırma bedeli belirlenirken emlak vergi değerinin de göz önüne alınması gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın sulu tarım arazisi vasfında kabul edilerek net gelir yöntemi ile kamulaştırma bedelinin tespitinde yöntem olarak isabetsizlik bulunmadığı, münavebe deseninin o yörede yaygın olarak yetişen ürünlerden oluşturulduğu,

net gelirin hesabında değerlendirme tarihinin 2019 yılında olması nedeniyle, 2019 yılı Serik İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerinin kullanılmasına ilişkin 09.06.2020 tarihli bilirkişi kurulu ek raporuna göre hüküm tesisi gerekirken, 2018 yılı Serik ilçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün verilerinin kullanılması suretiyle Yİ-ÜFE ile dava tarihine güncelleme yapılmak suretiyle hesaplama yapan 16.12.2019 tarihli rapor esas alınmak suretiyle hüküm tesisinin yerinde olmadığı, ancak davalı tarafın bu hususta istinafı olmadığından bu hususa değinilmekle yetinildiği,

hükme esas alınan raporda, üretim giderlerinin brüt gelirin 1/3'ünden fazla olamayacağı yönündeki Yargıtay içtihatları doğrultusunda net gelir hesabının yapılmasının yerinde olduğu, dava konusu taşınmaz sulu tarım arazisi vasfında kabul edildiğinden kapitalizasyon faiz oranının %4 olarak alınmasının yerinde olduğu, dava konusu taşınmazın bulunduğu konum, merkezi yerlere uzaklığı dikkate alındığında raporda %5 oranında objektif değer artışı uygulanmasının yerinde olduğu,

dava konusu taşınmaz üzerinde havadan enerji hattı geçirilmesi sebebiyle taşınmazın cinsi, niteliği, irtifak tesis edilecek alanın yüzölçümü, irtifakın yönü, taşınmazda etkilediği alan dikkate alınarak bilirkişi heyetince %25 oranında değer düşüklüğü olduğunun kabulü ile irtifak bedelinin hesaplanmasında isabetsizlik bulunmadığı, dava konusu taşınmazın arsa olarak değerlendirilip emsal yöntemine göre değeri biçilmediğinden vergi kaydının dikkate alınmamasında isabetsizlik bulunmadığı,

ancak dava irtifak hakkının tespiti ve tescili olmasına rağmen, hükümde "irtifak ... ve mülkiyet kamulaştırma bedelinin" şeklinde yazılmasının yerinde olmadığı, İlk Derece Mahkemesince kamulaştırma bedelinin tamamının ödenmesine karar verilmesine rağmen ikili ayrım yapılmak suretiyle hüküm tesisinin yerinde olmadığı gerekçesiyle davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma konusu irtifak ... bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 ... Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ile 11 inci maddesi.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasında kamulaştırma konusu irtifak ... bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 ... Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri. 2. 2942 ... Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ile 11 inci maddesi.

3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı idare vekilinin tüm, bir kısım davalı vekillerinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Arazi niteliğindeki Antalya ili, Serik ilçesi, ... Mahallesi 197 ada 4 parsel ... taşınmaza 2942 ... Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net geliri esas alınarak değer biçılmesi ve aynı Kanun'un 11 inci maddesinin son fıkrası uyarınca taşınmaz malın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve irtifak hakkına konu olan bölüm dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirtilmek suretiyle irtifak ... karşılığının tespit edilmesi yerindedir.

3. Buna karşın; davalı ...'ın dava konusu taşınmazdaki payını 12.04.2019 tarihinde davalı ...'ya devrettiği anlaşıldığından, adı geçen davalı hakkında pasif husumet yokluğu nedeniyle ret kararı verilmesi gerektiğinin düşünülmemesi bozmayı gerektirmiştir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yemden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 ... Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1.Davacı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davacı idare vekilinin Bölge Adliye Mahkemesi kararına yönelik temyiz itirazlarının kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fıkrasına ayrı bir bent olarak ''Davalı ... hakkında açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine'' cümlesinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,