Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/5558 K.2023/12144

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili ve ecrimisil istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda,

Karar tarihinde yürürlükte bulunan 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 362 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi gereğince, miktar veya değeri her paydaş için 238.730,00 TL'yi geçmeyen davalara ilişkin olarak Bölge Adliye Mahkemesi kararları kesin olup, bu kararlar aleyhine temyiz yoluna başvurulamaz.

Mahkemece davacı lehine hükmedilen ecrimisil bedeli Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibarıyla kesinlik sınırı olan 238.730,00 TL’nin altında kalmaktadır.

Bu nedenle; davacı lehine hükmedilen ecrimisil bedeli yönünden davalı idare vekilinin temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekmiştir.

Davalı idare vekilinin kamulaştırmasız el atmaya dayanan tazminat davası için gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Amasya ili, ... ilçesi, Kapıkaya köyü 164 ada 35 parsel ... taşınmaza kamulaştırma yapılmaksızın fiilen el atıldığını belirterek kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu Amasya ili, ..., Kapıkaya köyü 164 ada 35 (Eski 239) parsel nolu taşınmazın 1974 yılı içerisinde "Amasya-... Kapıkaya ve Dadıkavakçayırı Köyleri Arazisi Drenaj Kanalı İnşaatı" işi kapsamında kamulaştırmaya tabi olduğunu, o tarihte yürürlükte olan 6830 ... Kanun doğrultusunda kamulaştırma işlemlerinin tamamlandığı halde Tapu Müdürlüğünde tescil işlemlerinin gerçekleşmediğini bu nedenle o tarihte yürürlükte olan 6830 ...

Kanun doğrultusunda müvekkil idare tarafından dava konusu taşınmazın kamulaştırılmasıyla ilgili tüm yükümlülükler yerine getirildiğinden, davanın öncelikle reddedilmesi ve mülga 2942 ... Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 ...

Kanun) 17 nci maddesi doğrultusunda dava konusu taşınmazın kamulaştırmaya giren bölümünün müvekkil idare adına tescil edilmesini, idarece dava konusu taşınmaza hiçbir şekilde el atılmadığını, dosyaya sunulan belgelerden de anlaşılacağı üzere davacının murisi ... Yeşiltaş'a kamulaştırma evraklarının mülga 6830 ...

Kanun'un amir hükümlerine göre Amasya Noterliği'nce 11.09.1974 tarihinde usulüne uygun şekilde tebliğ edildiğini ve kamulaştırma işlemlerinin kanuna uygun şekilde tamamlandığını, kamulaştırma işlemi tamamlanan taşınmaz için tekrar kamulaştırmasız el atma davası açılarak mükerrer şekilde ödeme talep edilmesinin kabul edilebilir olmadığını, 2942 ...

Kanun'un geçici 6 ncı maddesi gereğince işbu dava açılmadan önce uzlaşma başvurusunda bulunulmadığını, bu başvurunun söz konusu Kanun maddesine göre dava şartı olduğunu, aynı maddeye göre idare ve malik arasında uzlaşma sağlanamadığı takdirde, uzlaşmazlık tutanağının tanzim edildiği tarihten itibaren üç ay içinde malik veya idare tarafından bedel tespiti davası açılabileceğinin düzenlendiğini, davanın bu süre içinde açılmadığını, bu sebeple davanın öncelikle usulden reddini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne ve el atma tazminatı ve ecrimisil bedelinin davalı taraftan tahsil edilerek davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ülkemizdeki enflasyon oranıyla dövizde altında ve taşınmaz fiyatlarında meydana gelen artışlar dikkate alındığında davaya konu taşınmaz için hükmedilen bedelin çok düşük miktarda olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırma işlemlerinin tamamlandığını, mülga 2942 ... Kanun'un 17 nci madde gereği taşınmazın idare adına tesciline karar verilmesi gerektiğini, taşınmaz idarenin sulama projesi öncesinde kuru tarım arazisi vasfında olduğundan bu niteliğine göre değerlendireme yapılması gerektiğini, kapitalizasyon faizinin %6 uygulanması gerektiğini, objektif değer artış oranının çok yüksek alındığını, kavak ve ceviz ağaçlarının bedelinin verilmemesi gerektiğini, münavebe ürünleri ve verilerinin hatalı alındığını ileri sürerek resen gözetilecek sebeplerle kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın arazi vasfında sayılıp gelir metoduna göre sulu tarım arazisi olması nedeniyle %4 oranında kapitalizasyon faiz oranı uygulamak ve taşınmazın ana yola ve belli merkezlere mesafesi ve hükme esas alınan raporda belirtilen özellikleri nedeniyle %300 oranında objektif değer artışı uygulamak suretiyle tanzim edilen bilirkişi kurulu raporu doğrultusunda hükmedilen tazminat ve ecrimisil miktarında herhangi bir isabetsizlik bulunmadığından taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü istinaf sebeplerini tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, temel olarak davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazların değerinin biçilmesi ve bedelinin tahsili hususundadır.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar ... kararının ilgili bölümü şöyledir: “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla, gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine meni müdahale davası açmağa ... olduğuna, ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.”

3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar ... kararı ile “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da, hadisede Borçlar Kanunu'nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına ...” karar verilmiştir.

4. 2942 ... Kanun'un 11 inci maddesi.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 ... Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki taşınmaza 2942 ... Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesinde, üzerinde bulunan ağaçlara ise yaş, cins ve miktarına göre maktuen değer biçilmesinde ve davalı idareden tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; A. Davalı İdare Vekilinin Ecrimisil Talebine İlişkin Temyizi Yönünden; Davalı idare vekilinin temyiz dilekçesinin miktar yönünden REDDİNE,

B. Davalı İdare Vekilinin Tazminat Talebine İlişkin Temyizi Yönünden; Davalı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 ... Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmamasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,