Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/7632 K.2024/1749

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili ve ecrimisil davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda;

Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

Davacıya ödenmesine karar verilen ve davalı idare tarafından temyize konu edilen ecrimisil bedeli Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibarıyla kesinlik sınırı olan 238.730,00 TL'nin altında kaldığı anlaşılmakla, ecrimisil bedeli yönünden davalı idare vekilinin temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekmiştir.

Davalı idare vekilinin davacıya ödenmesine karar verilen kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat bedeli yönünden gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçenin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Antalya ili, Manavgat ilçesi, ... Mahallesi, 520 ada 79 parsel sayılı taşınmaza yol yapılmak suretiyle el atıldığından bahisle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 20.000,00 TL kamulaştırmasız el atma bedeli ile 100 TL ecrimisilin faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu ... Mahallesi, 520 ada 79 parsel sayılı taşınmaz için mevzuata uygun olarak kamulaştırma işlemlerinin tamamlandığını, taşınmazda kamulaştırmasız el atılan bir kısım olmadığını, dava konusu taşınmazın kamulaştırma tarihi olan 1996 yılında tapu kaydında tarla konumunda olduğunu, kamulaştırma tarihinde dava konusu taşınmaz etrafında ticari alan ve yapılaşma durumunun mevcut olmadığını bu nedenlerle haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddi ile yargılama harç ve giderleri ile vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, tespit edilen kamulaştırmasız el atma bedelinin ve ecrimisilin davacı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın kamulaştırmasız el atılan bölümünün tapudan terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkeme kararının usul ve kanuna aykırı olduğunu, taşınmazın usulüne uygun kamulaştırıldığını, hak düşürücü süre içerisinde davanın açılmadığını, bilirkişi raporunun usul ve kanuna aykırı olduğunu, taşınmazın kuru tarım arazisi vasfında olduğunu, münavebeye yüksek gelir getiren ürünlerin alındığını, %5 oranında kapitalizasyon faiz oranı belirlenmesi gerektiğini, %60 objektif değer artışı uygulanarak taşınmazın değerinin yükseltilmesi amaçlandığını, müvekkili kurumun harçtan muaf olduğunu, bu nedenle aleyhe harç yükletilemeyeceğini, taşınmazın kamu yararı gözetilerek kamulaştırıldığını belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu Antalya ili, Manavgat ilçesi, ... Mahallesi 520 ada 79 (eski 3609-3882 parseller) parsel sayılı taşınmazın Antalya-Managat-Alanya Devlet yolu Serik (Pazarçayı)-Manavgat (Side ayr.-) projesi kapsamında kalması nedeniyle, taşınmazın 3.849,00 m²lik kısmının 20.09.1996 tarihli ve 1996/115 sayılı kamu yararı kararına istinaden yol, inşaat ve emniyet sahası olarak kamulaştırıldığı,

ancak gönderilen belgeler itibarıyla davacıya usulüne uygun tebligatın yapılmadığı ve kamulaştırma bedelinin de davacıya ödendiğinin ispatlanamaması nedeniyle İlk Derece Mahkemesince kamulaştırma işlemlerinin geçersizliği ile davacı vekilinin beyanlarına istinaden davaya kamulaştırmasız el atma hükümlerine uygun olarak bakılıp sonuçlandırılmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, hükme esas raporda, taşınmazın tarım arazisi niteliğinde olduğunun kabulü ile taşınmazın sulu tarım arazisi vasfında kabul edilip, zirai gelir metoduna göre Manavgat İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün 2020 yılı verilerinin kullanılarak hesaplamanın yapıldığı,

raporun denetime açık ve hüküm vermek için yeterli olduğu, bilirkişi raporundaki veriler ile Manavgat İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerinin uyuştuğu, münavebeye esas alınan ürünlerin yörenin yapısına uygun, sulu tarım arazilerinde yaygın ve mutat olarak ekilen ürünler olduğu, raporda, taşınmazın sulu tarım arazisi kabul edilip kapitalizasyon faizinin % 4 alınmasının yerinde olduğu, taşınmazın coğrafi konumu dikkate alınmak suretiyle % 60 oranında objektif değer artışı ilavesi ile değerlerin tespitinde isabetsizlik bulunmadığı,

kamulaştırmasız el atma tazminatına ve ecri misil hesabına ilişkin hükme esas teşkil eden 01.10.2021 tarihli bilirkişi kurulu raporu, denetime açık, ayrıntılı, hüküm kurmak için yeterli olduğu anlaşıldığından davalı tarafın bu hususlara ilişkin istinaf istemlerinin yerinde olmadığı, ancak davalı ...

492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13 üncü maddesinin (j) bendi uyarınca genel bütçeye dahil idareler kapsamında olduğundan, davalı taraf harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına ve davacı tarafça dava açılırken yatırılan peşin harç ile sonradan yatırılan tamamlama ve ıslah harçlarının davacı tarafa iadesine karar verilmesi gerekirken yargılama giderleri içerisinde davalı taraftan tahsiline karar verilmesinin yerinde olmadığı gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, temel olarak kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tespiti ve davalı idareden tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar sayılı kararının ilgili bölüıni şöyledir: "... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulu yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla, gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine meni müdahale davası açmağa hakkı olduğuna, ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi."

3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararı ile “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da, hadisede Borçlar Kanunu'nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına...” karar verilmiştir.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki Antalya ili, Manavgat ilçesi, ... Mahallesi, 520 ada, 79 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net geliri esas alınarak değer biçilmesi ve alınan rapor uyarınca bedelin davalı idareden tahsiline karar verilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; A) Davalı İdare Vekilinin Ecrimisile İlişkin Temyizi Yönünden; Davalı idare vekilinin temyiz dilekçesinin miktar yönünden REDDİNE,

B) Davalı İdare Vekilinin Tazminata İlişkin Temyizi Yönünden; Davalı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,