Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/7638 K.2024/968

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın göl alanı olarak tapudan terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun davalı vekili yönünden esastan reddine, davacı idare yönünden kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Diyarbakır ili, Kocaköy ilçesi, ... Mahallesi 491 ada 2 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın göl alanı olarak tapudan terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; idarece oluşturulan kıymet takdir komisyonunca takdir edilen bedelin çok düşük olduğunu, taşınmazın gerçek kıymetinin tespit edilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile baraj gölü sahası içerisinde kalması sebebiyle tapudan terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; Davacı idare, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunun dosya içeriğine, yerleşik Yargıtay içtihatlarına, bilimselliğe aykırı olduğunu, ürünlerin verim miktarı ve satış fiyatının yüksek alındığını, resmi verilerle uyuşmadığını, münavebe planının hatalı olduğunu, % 15 objektif değer artışı uygulanmasının yerinde olmadığını, kapitalizasyon faiz oranı belirlenirken dikkate alınan hususların mükerrer olarak objektif değer artışında da nazara alındığını, lehlerine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin düşük hesaplandığını, objektif değer artış oranının düşük uygulandığını, ürünlerin üretim masrafının yüksek alındığını, yerleşik Yargıtay içtihatlarına göre ürünlerin üretim masrafının brüt gelirinin 1/3'ü oranında olması gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile sulu tarım arazisi niteliğindeki dava konusu taşınmazın zeminine olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri üzerinden değer biçilmesi yöntem itibarıyla doğru olduğu gibi taşınmazın vasfı, konumu, bilirkişi raporunda belirtilen özellikleri gözetilerek kapitalizasyon faizinin % 4 oranında alınmasında ve tespit edilen metrekare birim fiyatına % 15 oranında objektif değer artırıcı unsur ilave edilmesinde isabetsizlik görülmemiş;

ancak tespit edilen kamulaştırma bedelinin, İlk Derece Mahkemesinin 06.09.2019 tarihli ilk kararı ile ödenmesine karar verilen kısmına dava tarihinin 4 ay sonrasından başlamak üzere ilk karar tarihine kadar yasal faiz işletilmesi gerekirken; bu miktara da ikinci karar tarihine kadar yasal faiz yürütülmesi isabetli bulunmamış, ilave olarak mahkemenin gerekçesinde kamulaştırma bedelinin bilirkişi raporunda belirlenen 287.353,36 TL olarak tespit edildiği belirtilmiş ve hüküm fıkrasında kamulaştırma bedeli 287.535,36 TL olarak belirtilmiş ise de dosya kapsamında tespit edilen kamulaştırma bedelinin gerekçede belirtilen miktar olduğu,

ilk derece mahkemesince hüküm fıkrasında belirtilen miktarın maddi hata sonucu 287.535,36 TL olarak yazıldığı anlaşıldığından belirtilen hususlar gözetilerek ilk derece mahkemesi kararı ortadan kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; ilk karar ile ikinci kararda belirlenen bedel aynı olduğundan faiz hükmünün ikinci karar tarihine kadar işletilmesinin hatalı olduğunu, fark bedelin zaten faizli hesapta tutulduğunu, bu şekilde faiz işletilmesinin mükerrerliğe neden olacağını ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası, 11 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkraları.

3.Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki Diyarbakır ili, Kocaköy ilçesi, ... Mahallesi 491 ada 2 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesi yerindedir.

3. Kamulaştırma bedelinin İlk Derece Mahkemesince verilen ilk kararla üçer aylık vadeli hesaba aktarılan kısmına dava 4 ay içinde sonuçlandırılmadığından 05.04.2019 tarihinden son karar tarihine kadar (mükerrerliğe sebebiyet vermeksizin) yasal faiz işletilmesi yerindedir. 4.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davalıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,