Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/7994 K.2024/2027

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare ve davalılar ... vd. vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare ve bir kısım davalılar vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Mersin ili, Mezitli ilçesi, ... Mahallesi 258 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın müvekkili idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalılara ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve bir kısım davalılar ... vd. vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemenin karara esas olarak aldığı bilirkişi raporunun usul ve kanuna aykırı olduğunu, kamulaştırma bedelinin olması gerekenden çok daha yüksek olarak hesaplandığını, birim fiyatı takdir edilirken verim miktarlarını ve ürün satış fiyatlarını yüksek, üretim masraflarının düşük tutulduğunu, dava konusu taşınmaz için tespit edilen % 6 kapitalizasyon faiz oranınının düşük olup yöre gerçeklerini yansıtmadığını, dava konusu taşınmaz için alınması gereken kapitalizasyon faiz oranı en az %8-9 olması gerektiğini, bir takım mesafelerin baz alınarak % 20 değer artırıcı unsurun ele alındığını,

bahse konu taşınmazın müvekkil idarece yapılan tesislerden faydalandığı için taşınmaz değerini 2-3 kart artırdıklarını, yapılan sulama projesi ile taşınmazın ucuz, sürekli ve güvenli sulama olanağına kavuştuğunu, taşınmazın sulu tarım arazisine dönüştüğünü, bu sebeple yapılan kamulaştırma işlemi sonucu taşınmazın artan kesiminde meydana gelen değer artışının hesaplanarak tespit edilen kamulaştırma bedelinden düşülmesi gerektiğini, yargılamanın uzamasına müvekkil idare sebebiyet vermemiş olmasına rağmen, kamulaştırma bedeline faiz uygulanması doğru olmadığını,

fazla ödenen ve iadesine hükmedilen bedelin bankada işleyen faizi ile beraber idareye iadesine hükmedilmesi gerektiğini, davanın niteliği gereği davacı idare lehine de maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekirken bu yönde hüküm kurulmamasının doğru olmadığnı tüm bu sebeplerle usul ve kanuna aykırı olan yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalılar ... vd. vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemece daha önce yapılan yargılama sonucunda kamulaştırma bedelinin hesaplanmasında 2016 yılı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü resmi verileri getirilerek bilirkişi raporu denetlenip, sonuca göre karar verilmesi gerekirken 2015 verisine göre hazırlanıp kamulaştırma bedelini belirleyen bilirkişi raporunun hükme esas alınmasının uygun olmadığından kararın kaldırılmasına karar verilmiş olduğunu, ek rapor doğrultusunda 2015 yılı verilerine göre yapılan değer 324.406,00 TL olurken, 2016 yılı verilerine göre hesaplanan değerin 271.421,00 TL olmasını kabul etmediklerini,

2016 yılında ürün fiyatlarındaki düşüşün taşınmaz değerinde düşüşe yol açmasının doğru olmadığını, ayrıca davalı olarak görünen ...'un ölü olduğunu ve ortadan kaldırılan kararda ...'un hissesi mirasçılarına dağıtıldığı halde bu kararda ... üzerinde bırakıldığını ve bunun neticesi olarak bir kısım davalıların bilirkişi kurulunun hazırladığı tabloda ve hükümde yer almadığını, davacı kuruma iade edilmesine karar verilen 53.185,00 TL'nin davalıların hisselerine göre dağılımının da yapılmamış olduğunu ileri sürerek yerel mahkeme kararının talepleri doğrultusunda kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın Mersin ili, Mezitli ilçesi, ...

Mahallesi 258 parsel sayılı taşınmazın arazi vasfında kabul edilerek münavebeye ıspanak, buğday, saman ve yeşil soğan alınarak yapılan değerlendirme neticesinde dava konusu taşınmazın m² fiyatının 20,53 TL/m² olduğu kabul edilerek kamulaştırma bedelinin hesaplandığı anlaşılmakla ilk karara karşı davacı idareninde istinaf başvurusunda bulunduğu gözetilerek, davacı ve bir kısım davalılar vekilinin istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı,

dava konusu taşınmazın arazi vasfında değerlendirilmesinin ve getireceği net gelir metoduna göre taşınmazın m² bedelinin adil ve makul oranda belirlendiği sonuç ve kanaatine varılmakla yerinde bulunmayan istinaf başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiş, ayrıca kamulaştırma bedeline ilk karar tarihine kadar faiz işletilmesi ve fazla yatan bedelin faiziyle iadesine karar verilmesi gerektiğinden kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalılar ... vd. vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası, 11 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkraları.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki Mersin ili, Mezitli ilçesi, ... Mahallesi 258 parsel sayılı parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net gelir esas alınarak değer biçilmesi yerindedir.

3. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin 12055/17 numaralı başvuru sonucu verilen 23.10.2018 tarihli kararı ve Anayasa Mahkemesinin 2016/9364 başvuru numaralı, 01.06.2019 tarihli ve 30791 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan kararı göz önüne alındığında, davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinde hukuka aykırı bir yön bulunmamaktadır.

4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup bir kısım davalılar vekilinin tüm, davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

5. Davacı idare vekili tarafından fazla depo edilen bedelin davalı tarafından bankadan çekilmişse varsa ödenen nemaları ile birlikte davalıdan alınarak davacı idareye verilmesine, bedel alınmamışsa fazla yatan bedelin işlemiş nemaları ile birlikte davacı idareye iadesine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde iadesine karar verilmesi doğru görülmemiştir.

6. Kaldırma kararı sonrasında kamulaştırma bedeli düştüğünden ilk karar tarihine kadar faiz işletilmesi gerekirken infazda tereddüt yaratacak şekilde hüküm kurulması bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu hataların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Bir kısım davalılar vekilinin tüm, davacı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davacı idare vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının; a) 2 nci paragrafında yer alan '' kuruma iadesine'' ibaresinin çıkarılması yerine ''davalılar tarafından bankadan çekilmişse varsa ödenen nemaları ile birlikte davalı taraftan alınarak davacı idareye verilmesine, bedel alınmamışsa fazla yatan bedelin işlemiş nemaları ile birlikte davacı idareye iadesine" cümlesinin yazılması,

b) 4 üncü paragrafında bulunan "karar tarihine" ibaresinini çıkarıltılması yerine '' ilk karar tarihi olan 16.11.2017 '' ibaresinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Temyiz eden davalılardan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,