Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/8261 K.2024/39

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. Muğla Asliye Ticaret Mahkemesinin 07.07.2022 Tarihli ve 2022/216 Esas, 2022/718 Karar ... Kararı

Davacının tacir sıfatının bulunmadığı, uyuşmazlık konusunun 6102 ... Türk Ticaret Kanununda (6102 ...

Kanun) düzenlenmediği ve her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olmadığı, dolayısıyla davada ticaret mahkemesinin görevli olmadığı anlaşılmakla intifa hakkından kaynaklı açılan bu alacak davasında Asliye Hukuk Mahkemelerinin görevli olduğu diğer yandan intifa ... nedeniyle açılan davanın taşınmazın aynından kaynaklı olup, kesin yetki kuralı gereği taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi yetkili olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiş, karar davacı vekili tarafından istinaf edilmiş İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi 03.02.2023 tarihli ve 2022/2342 Esas,

2023/249 Karar ... kararıyla mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olduğuna dair tespitinin yerinde olduğu ancak, intifa ... bedeli alacağı davasının gayrimenkulün aynına ilişkin bir dava olarak kabul edilmesi mümkün olmadığından, kesin yetki ve kamu düzenine ilişkin yetki kuralları uygulanamayacağı, yetki itirazının da görevli mahkeme tarafından değerlendirilmesi gerektiği, mahkemece bu yön göz ardı edilerek,

yazılı gerekçelerle hem görevsizlik hem yetkisizlik kararı verilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile Muğla Asliye Ticaret Mahkemesinin 07.07.2022 tarih 2022/216 Esas ve 2022/718 Karar ... kararının 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ( 6100 ... Kanun) 353 üncü maddesinin 1 inci fıkrasının a bendinin 3 üncü alt bendi uyarınca kaldırılmasına ve davanın usulden reddine karar verilmiştir.

B. Muğla Asliye Ticaret Mahkemesinin 16.02.2023 Tarihli ve 2023/176 Esas, 2023/104 Karar ... Kararı Davacının tacir sıfatının bulunmadığı, uyuşmazlık konusunun 6102 ... Kanunda düzenlenmediği ve her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olmadığı, dolayısıyla davada ticaret mahkemesinin görevli olmadığı anlaşılmakla intifa hakkından kaynaklı açılan bu alacak davasında Asliye Hukuk Mahkemelerinin görevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.

C. Muğla 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 05.04.2023 Tarihli ve 2023/102 Esas, 2023/111 Karar ... Kararı Taraflar arasındaki intifa sözleşmesinin 16 ncı maddesinde sözleşmeden kaynaklı uyuşmazlıkların İstanbul Mahkemelerinde görülmesi gerektiği yönünden yetki sözleşmesinin bulunduğu, davanın para alacağı olup davacının ikametgah mahkemesinde talep etmediği, seçimlik hakkın davalıya geçtiği, davalı tarafından yetki sözleşmesi gereğince İstanbul Mahkemelerinin yetkili olduğu belirtildiği gerekçesiyle mahkemenin yetkisizliğine karar verilmiştir.

D. İstanbul 22. Asliye Hukuk Mahkemesinin 09.06.2023 Tarihli ve 2023/178 Esas, 2023/224 Karar ... Kararı Somut olayda davalının yetki itirazında taraflar arasında düzenlenen sözleşmeye dayanarak İstanbul Asliye Hukuk Mahkemelerinin yetkili olduğunu iddia ettiği, davacı tarafın tacir olmadığı, yetki sözleşmesinin geçersiz olduğu, bu nedenle davalı tarafından usulüne uygun yetki itirazında bulunulmadığı ve kesin yetki kuralının da olmadığı gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, intifa bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 ... Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 ... Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 ... Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 6100 ... Kanun’un “Genel yetkili mahkeme” başlıklı 6 ncı maddesi şöyledir: "Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir."

3. 6100 ... Kanun’un “Sözleşmeden ... davalarda yetki” başlıklı 10 uncu maddesinin şöyledir: "Sözleşmeden ... davalar, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir."

4. 6100 ... Kanun'un " Yetki Sözleşmesi " başlıklı 17 nci maddesi şöyledir. "Tacirler veya kamu tüzel kişileri, aralarında doğmuş veya doğabilecek bir uyuşmazlık hakkında, bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabilirler. Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava sadece sözleşmeyle belirlenen bu mahkemelerde açılır."

5.6100 ... Kanunun "Yetki sözleşmesinin geçerlilik şartları"" başlıklı 18 inci maddesinin birinci fıkrası şöyledir. "Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyecekleri konular ile kesin yetki hâllerinde, yetki sözleşmesi yapılamaz."

6. 6100 ... Kanun'un "Yetki itirazının ileri sürülmesi" başlıklı 19 uncu maddesinin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkrası şöyledir: "(2)Yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir. Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi; birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir. Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmaz." "(3)Mahkeme, yetkisizlik kararında yetkili mahkemeyi de gösterir." "(4)Yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı, süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir."

7. 6098 ... Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 ... Kanun) "İfa yeri" başlıklı 89 uncu maddesi şöyledir. "Borcun ifa yeri, tarafların açık veya örtülü iradelerine göre belirlenir. Aksine bir anlaşma yoksa, aşağıdaki hükümler uygulanır; 1. Para borçları, alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde, 2. Parça borçları, sözleşmenin kurulduğu sırada borç konusunun bulunduğu yerde, 3. Bunların dışındaki bütün borçlar, doğumları sırasında borçlunun yerleşim yerinde, ifa edilir. Alacaklının yerleşim yerinde ifası gereken bir borcun doğumundan sonra alacaklının yerleşim yerini değiştirmesi sebebiyle ifa önemli ölçüde güçleşmişse borç, alacaklının önceki yerleşim yerinde ifa edilebilir."

C. Değerlendirme

1. Dosya kapsamından, taraflar arasında imzalanan sözleşmeye göre İstanbul Mahkemelerinin yetkili olduğu belirtilmiş ise de davacının gerçek kişi olduğu ve tacir sıfatı bulunmadığı anlaşıldığından, taraflar arasında düzenlenen yetki sözleşmesi geçerli değildir.

2.Davacının yerleşim yerinin Karşıyaka /İzmir olduğu, davalının yerleşim yerinin ise Ümraniye/ İstanbul olduğu ve dolayısı ile birden çok mahkemenin yetkili olduğu ve kesin yetki kuralının bulunmadığı bu davada, Muğla ilinde yetkisiz bir mahkemede davacının dava açtığı anlaşılmaktadır. Hal böyle olunca seçme ... davalıya geçmişse de davalının cevap dilekçesinde yetkisiz olan İstanbul Mahkemelerinin yetkili olduğunu belirttiği, davalının usulüne uygun yetki itirazında bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda uyuşmazlığın davanın ilk açıldığı yer olan Muğla 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp, sonuçlandırılması gerekmektedir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 6100 ... Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 ... Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Muğla 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,