Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/8353 K.2024/1282

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın Adıyaman Organize Sanayi Bölgesi Tüzel Kişiliği adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Adıyaman ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 109 ada 31 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın Adıyaman Organize Sanayi Bölgesi Tüzel Kişiliği adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; kamulaştırma amacı gözetildiğinde, müvekkilinin kamulaştırılan taşınmazında mülkiyet hakkı ortadan kalkacak olup İdarece, uzlaşma görüşmelerinde teklif edilen bedelin taşınmazın gerçek değerinin çok altında olduğunu, işbu davaya konu 109 ada 31 parsel sayılı taşınmazın Adıyaman Organize Sanayi sınırları içinde olup her ne kadar tarla olarak kullanıyor ise de;

yerleşim alanlarına yakınlığı, şehrin imarlaşma yerlerine yakınlığı, belediye sınırları içerisinde olması hususlarının da gözetilerek kamulaştırma bedelinin buna göre hesaplanması gerektiğini, dava konusu taşınmazın organize sanayi sınırları ve belediye imar sınırları içinde olup bir kaç km mesafede dahi 3ten fazla petrol istasyonu bulunduğunu, hatta Türkiye Petrolleri tesislerinin yaklaşık olarak 500 m mesafede olduğunu, bu nedenle yerleşik Yargıtay kararları ve Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 2020/1091 Esas, 2020/5830 Karar sayılı kararı ile Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2019/5-431 Esas,

2020/285 Karar sayılı kararı doğrultusunda karar verilerek, dava konusu taşınmaza objektif değer artış oranı uygulanması gerektiğini, bu nedenlerle taşınmazın dava dilekçesinin mahkemeye sunulduğu gün itibarıyla cevap dilekçesinde belirttikleri hususların da göz önüne alınarak değerinin tespitini, taşınmazın imar durumu ile ilgili Adıyaman Belediyesine müzekkere yazılmasını, davacı tarafın dava dilekçesinde belirtmiş olduğu kıymet takdir komisyonunca belirlenmiş kamulaştırma bedeline itirazın kabulünü, mahkemece tespit edilecek bedel ile kıymet takdir komisyonunca belirlenmiş bedel arasında lehine bir fark olması durumunda;

kalan bedelin, davalı adına peşinen ve tek taksit olarak bir banka hesabına yatırılmasını, masrafların davacı taraf üzerinde bırakılmasına ve vekâlet ücreti takdirine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalıya ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ve Adıyaman Organize Sanayi Bölgesi Tüzel Kişiliği adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemenin vermiş olduğu kararın bedel yönünden usul ve kanuna aykırı olduğunu, bedelin çok fahiş olmasının kamu zararına sebebiyet vereceğini, vekâlet ücretinin maktu olarak belirlenmesi gerektiğini ileri sürerek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın bedeline ilişkin kurulan hükmün usul ve kanuna aykırı olduğunu, farklı bilirkişi heyetinden rapor alınması taleplerinin reddedildiğini, davaya konu taşınmaz ile tamamen aynı özelliklere sahip komşu taşınmaz olan 109 ada 32 parsele 220,00 TL/m² değer biçildiğini, aynı bölgede yapılan kamulaştırma sonucu onlarca taşınmaza m²si 240 TL'ye varan değer biçildiğini taşınmazın susuz tarla değil arsa vasfında olduğunu, taraflarına hükmedilen nispi vekâlet ücretinin onanmasına karar verilmesini talep ettiklerini, davalı lehine usulü kazanılmış hak oluştuğunu ileri sürerek istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kuru tarım arazisi niteliğinde olan dava konusu taşınmaza, bilirkişi kurulunca 2020 yılı verileri esas alınarak net gelirine göre değer biçilmesinin ve bilirkişi kurulu raporunda belirtilen taşınmaz özellikleri dikkate alınarak %700 oranında objektif değer artışı uygulanmasının yerinde olduğu, taşınmazın geometrik durumu, yüzölçümü ve kamulaştırma hattının güzergahı dikkate alındığında metrekare birim değeri olarak 196,06 TL'nin tespit edilip ve bu değer üzerinden toplam kamulaştırma bedelinin hesaplanması, dava konusu taşınmazda davalı adına olan payın iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmesi yerinde olduğundan istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararı temyiz etmiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu ve 11 inci maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki Adıyaman ili, ... ilçesi, Petrol Mahallesi 109 ada 31 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net gelir metodu uygulanarak değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılama hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin tüm, davacı idare vekilin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Kamulaştırma bedel tespit ve tescil davalarında maktu harç ve davalı lehine maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiği halde İlk Derece Mahkemesince yazılı şekilde hüküm kurulması bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca mahkeme kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1.Davalı vekilinin tüm, davacı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davacı idare vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının 9 uncu bendinde yer alan '' 117.610,23 '' sayısının hükümden çıkartılmasına, yerine "9.200,00 '' sayısının yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine, davalıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,