Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/8437 K.2024/3702

Taraflar arasında görülüp kesinleşen kamulaştırma yolu ile idareye devredilen; ancak davalı tarafından imar planları değiştirilerek kamulaştırma amacı dışında tasarruflara konu edilen taşınmazlarla ilgili olarak uğranılan zararın tazmini ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 23 üncü maddesi uyarınca geri alma istemine ilişkin davada davacı tarafından Anayasa Mahkemesine yapılan 2018/357 numaralı bireysel başvurusunun kabulü ile ihlalin sonuçları ortadan kaldırılmak üzere dosyanın Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiş, İlk Derece Mahkemesince yeniden yargılama yapılarak davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine, ancak resen İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Davacı vekili Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru ile sunduğu dilekçesinde özetle; Ankara ili, Çankaya ilçesi, ... (... ) Mahallesinde bulunan 589 ve 592 parsel sayılı taşınmazlardaki hissesinin davalı idare tarafından 1993 yılında toplu konut yapımı amacıyla kamulaştırılarak, söz konusu taşınmazların 08.02.1994 tarihinde davalıya devredildiğini, davalı idare tarafından aynı amaçla kamulaştırılan taşınmazların davalı adına tescil edilip imar planlarının yapılmasından sonra dava dışı bir kısım parsellerin kamulaştırma amacı doğrultusunda kooperatiflere tahsis edilmesine rağmen, dava konusu taşınmazların kamulaştırma amacı doğrultusunda kullanılmayıp kooperatiflere de tahsis edilmeyerek davacının mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

2. Anayasa Mahkemesinin 2018/357 başvuru numaralı kararı ile mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ve ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere kararın bir örneğinin İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazların toplu konut yapımı amacıyla kamulaştırıldığını ve davalı idarenin kamulaştırma amacı doğrultusunda faaliyetlere başladığını, kamulaştırmanın ve bedelinin kesinleşmesinden sonra geri alma ve tazminat hakkının kullanılabilmesi için 2942 sayılı Kanun'da belirlenen hak düşürücü sürelerin dolduğunu ve geri alma veya tazminat koşullarının oluşmadığını ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; ödenen bedellere faiz uygulanırken Şubat 2014 tarihinde faiz uygulanması sonucu o kalemdeki bedelin 49.027,98 TL olması gerekirken 40.834,26 TL olarak yazıldığı ve toplamda 142.714,69 TL düşülmesi gerekirken 141.349,07 TL bedel düşülerek hesap hatası yapıldığını ve bunun düzeltilmediği, Anayasa Mahkemesi kararının karşı oy görüşlerinin dikkate alınmadığını, 2942 sayılı Kanun'un 22 nci ve 23 üncü maddeleri uyarınca davanın reddinin gerektiğini, taşınmazların kamulaştırma sonucu değerlendiğini ve bunun dikkate alınmadığını, davacının yedi adet taşınmaz için dava açtığını, tüm hisseler için bedel belirlenmesinin doğru olmadığını, bedelin yüksek belirlendiğini ileri sürülmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, temel olarak kamulaştırma yolu ile idareye devredilen; ancak davalı tarafından imar planları değiştirilerek kamulaştırma amacı dışında tasarruflara konu edilen taşınmazlarla ilgili olarak uğranılan zararın tazmini hususundadır.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 11 inci, 22 nci, 23 üncü maddeleri ile Ek Madde 4 üncü maddesi.

3. Anayasa Mahkemesinin 21.04.2016 tarihli ve 2013/6151 başvuru numaralı kararı.

3. Değerlendirme 1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılama hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Hesap bilirkişi raporunda maddi hata yapılarak güncel taşınmaz bedelinden indirilmesi gereken bedelin 142.714,68 TL hesaplanması gerekirken, 141.349,07 TL olarak belirlenmesi sonucu yüksek bedele hükmedilmesi bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkrası hükümleri uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; 1. Davalı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davalı idare vekilinin temyiz itirazının kısmen kabulü ile temyiz olunan, Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının; a. (1) numaralı bendinden "1.394.313,43" sayısının çıkarılması ve yerine "1.392.950,82" sayısının yazılması, b.(4) numaralı bendinden "159.545,00" sayısının çılarılması ile " 159.436.00" sayısının yazılması suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davalı idareden peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,