Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/8661 K.2024/1694

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili ve ecrimisil istemine ilişkin asıl ve birleştirilen davalarda yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl ve birleştirilen davaların kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince asıl ve birleştirilen davaların kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle. Kocaeli ili, Gebze ilçesi, ... Mahallesi 50 ada 27 parselde kayıtlı, 6.689 m² yüzölçümlü taşınmazda müvekkilleri ..., ..., ... ve ...’nın murisi babaları ...'nın 1.244/6689 oranında payı bulunduğunu (1.244 m²) anılan taşınmazın tapu kaydı üzerinde davalı ...

Müdürlüğünün 13.02.2015 tarihli ve 27780 yevmiye nolu kamulaştırma şerhi bulunduğunu, Kocaeli ili, Gebze ilçesi, İstasyon Mahallesi 435 ada 91 parselde kayıtlı 412 m² yüzölçümlü taşınmazda, davacılardan ..., ..., ... ve ...’nın murisi babaları ... ½ oranında (206 m²) hissedar olduğunu, anılan taşınmazın kalan ½ hissesinde ise davacılardan ...'nın (...) 3/32 oranında, ...'nın (...) 13/32 oranında hissedar olduğunu, anılan taşınmazın fiilen karayolu bandı içerisinde yer aldığını,

taşınmaza kamulaştırma yapılmaksızın yol yapılmak suretiyle fiilen el atıldığını belirterek kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin ve ecrimisilin davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

2.Birleştirilen dosyada davacılar vekilinin dava dilekçesinde özetle; davaya konu Gebze ilçesi, ... Mahallesi, 50 ada 27 parsel sayılı taşınmazla ilgili Gebze 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2020/33 Esas sayılı dosyasında kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat davasında düzenlenen bilirkişi raporunda davacılar ..., ..., ... ve ...'nın hisselerine 527.456,00TL isabet ettiğini, anılan davada her bir davacı için 476.563,96'şar TL olmak üzere toplam 1.906.255,84TL tazminat talebinde bulunulduğunu, düzenlenen rapor doğrultusunda işbu davada her bir davacı için 50.892,04'şer TL olmak üzere 203.568,16TL kamulaştırmasız el atma fark bedelinin ilk dava tarihi olan 27.05.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden tahsilini talep etmişlerdir

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın 4469m²si Kınalı -Sakarya Otoyolu Çamlıca-Gebze Kesimi Yol İnşaat ve Emniyet sahasında bulunması sebebi ile 17.03.1987 tarihli ve 1987/67 sayılı kamu yararı kararına istinaden kamulaştırılmasına karar verilmekle beraber kamulaştırma işlemlerinin tamamlanmamış olduğunu, iş bu dava vasıtası ile davacı maliklerini uzlaşma görüşmelerine davet ettiklerini, davayı esas bakımından kabul etmemekle beraber kamulaştırmasız el atmanın söz konusu olması halinde, davacıların parseline el konulup konulmadığının yapılacak keşifle anlaşılacağını,

el koyma tarihi itibarıyla imar durumu ve imar parseli olup olmadığının, kadastro parseli olup olmadığının tapu ve belediyeden sorulmasını, davacıların tapu kayıtlarının ve akit tablosunun celp edilmesi gerektiğini, tapu kaydında vakıf, haciz, ipotek irtifak gibi takyidat olup olmadığının sorulması ve varsa düşülmesini, artan kısım için değer artışı hesaplanması gerektiğini, kararının kesinleşmesi beklenmeden tapu kütüğüne şerh verilmesi için kararın ve krokinin bir suretinin tapu sicil müdürlüğüne gönderilmesini istediklerini,

eğer taşınmaz arsa niteliğinde ise emsallerinin imar durumu ve imar parseli olup-olmadığının tapu ve belediyeden sorulması gerektiğini, dava konusu parsel ile kıyasi emsallerin emlak vergi beyanları ile emlak vergisine esas olan asgari beyan değerlerinin belediyeden istenmesi gerektiğini, bu değerler ile bilirkişinin bulduğu değerlerin denetlenmesi gerektiğini, şayet taşınmaz tarla niteliğinde ise Tarım ve Orman İl Müdürlüğünden münavabe usulü, girdi bedelleri, resmi ürün fiyatları, verim miktarlarının sorulması gerektiğini, dava dilekçesinde talep edilen ecrimisil miktarının dava konusu taşınmazın konumu ve niteliğine göre yüksek olduğunu,

dava konusu taşınmazın nitelikleri ve piyasa değerleri dikkate alındığında talep edilen edilen tazminat miktarının fazla olduğunu belirterek; davanın usulden reddine, bunun uygun görülmemesi halinde ise davanın esastan reddine, yargılama gideri ve ücreti vekâletin davacılara yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın ve birleştirilen davanın kabulüne, taşınmaz bedelinin davalıdan alınarak davacılara verilmesine, dava konusu taşınmazın tapusunun iptali ile davalı idare adına tesciline, yol olarak terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; tapudaki takyidatların yansıtılması gerektiği hususunun göz ardı edildiğini, dava konusu taşınmaza fahiş bedel belirlendiğini, düzenleme ortaklık payı kesintisi oranının hatalı olup kanuna aykırı olduğunu belirterek, yerel mahkeme kararının eksik inceleme sebebiyle kaldırılmasını, müvekkili idare lehine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesince davaya konu 435 ada 91 parsele yönelik ve ...'a yönelik dava dosyadan tefrik edilerek yargılamaya yalnızca 50 ada 27 parsel sayılı taşınmaz yönünden devam edildiği dava konusu taşınmazın 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planında kaldığı, tapuda tarla vasfıyla kayıtlı olduğu, belediye yazı cevabında Gebze Belediyesi ...

Mahallesinde bulunan taşınmazın kadastral parsel olduğu, taşınmazın asgari m² birim değerinin Terminal Caddesine cepheli sokak için 161,98 TL, İzmit İstanbul Otoban Caddesine cepheli sokak için 129,59 TL olduğu, emsal taşınmazın ise imar parseli olduğu, %25,72 düzenleme ortaklık payı kesintisi yapıldığı, 2016 yılı asgari m² birim değerinin 43,16 TL olduğu, bilirkişi raporunda mukayese oranının 1,60 kabul edildiği, düzenleme ortaklık payı düzeltmesinin yapıldığı bu haliyle bilirkişi raporunun hüküm vermeye elverişli olduğu, mukayese oranının rayiçlerle uyumlu olduğu,

ayrıca dava konusu taşınmazlara davalı idarenin 1988 ve 1990 yıllarında el attığı ve kamulaştırma işlemlerine başlanmasına rağmen tamamlanmadığı, dava konusu taşınmazın değerini belirlemelerinde isabetsizlik bulunmadığı, raporun karar vermeye yeterli ve elverişli olduğu, bilirkişi heyetinin 2942 sayılı Kanunu'na (2942 sayılı Kanun) uygun şekilde oluşturulduğu, Daireye yansıyan ve aynı mahalde bulunan taşınmazlara ilişkin dava dosyalarında belirlenen m² birim değerleri ile uyumlu olduğu,

yine dava konusu taşınmazın diğer paydaşlarınca açılan Gebze 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/274 Esas sırasında kayıtlı dava dosyasında 06.11.2015 tarihi itibarıyla belirlenen 1.440,00 TL/m² birim fiyatının yalnızca davalı idare tarafından temyizi neticesi Yargıtay 5. Hukuk Dairesi'nın 2019/10757 Esas 2020/9394 Karar sayılı kararı ile onandığı gözetildiğinde, dava konusu taşınmaz için 27.05.2016 tarihi itibarıyla belirlenen 1.696,00 TL/m² birim fiyatının makul olduğu anlaşılmakla kamulaştırmasız el atma bedelinin tespit edilmesinde isabetsizlik görülmeyerek istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirttiği husuları tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, temel olarak davacı tapu malikleri ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ile bedelinin ve ecrimisilin tahsili hususundadır.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar sayılı kararının ilgili bölümü şöyledir: “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla, gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine meni müdahale davası açmağa hakkı olduğuna, ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.”

3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararı ile “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da, hadisede Borçlar Kanunu'nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına ...” karar verilmiştir.

4. 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesi.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde, dava konusu taşınmazın bedelinin belirlenerek davalı idareden tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı idare vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmamasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,