Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/8716 K.2024/2471

Taraflar arasındaki 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 22 nci maddesine göre geri alım hakkının kullandırılmaması nedeniyle uğranılan zararın tazmini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı kurum tarafından kamulaştırılan Gaziantep ili, ..., ...

Mahallesi 613 ada 41 parsel sayılı taşınmazın 30/240 arsa paylı zemin kat 2 nolu bağımsız bölümün maliki olduğunu, dava konusu taşınmazın 11,96 m²lik kısmının davalı idare tarafından park, meydan ve yol olarak kamulaştırıldığını, kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescile ilişkin Gaziantep 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/715 Esas, 2012/769 Karar sayılı dosyasında yapılan yargılama sonunda kamulaştırma bedelinin 66.956,10 TL olarak tespit edildiğini ve 15.11.2012 tarihinde tescil kararı verildiğini, ancak dava konusu taşınmaz ve bitişiğindeki diğer parseller tevhit edilmek suretiyle ...

Mahallesi 6058 ada 1 parsel sayılı taşınmazın oluşturulduğunu, kamulaştırma amacına aykırı olarak otopark yapılmak suretiyle dava dışı ... ve ... A.Ş.'ye satıldığını, 2942 sayılı Kanun’un 22 nci madde uyarınca geri alım hakkının kullandırılmaması nedeniyle uğranılan zararın yasal faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; idari yargının görevli olduğunu, davanın zamanaşımı süresi ve hak düşürücü süre ihlal edilerek açıldığı dikkate alınarak reddine karar verilmesi gerektiğini, 613 nolu adada bulunan parsellerin Şahinbey İlçe Belediyesinin 24.10.2008 tarihli Meclis kararı ile Sokak Sağlıklaştırma Projesi kapsamında artan trafik sorununu çözmek amacıyla 613 nolu adanın tamamı altı otopark üstü park alanı olarak imar plan tadilatı yapıldığını,

bu alandaki kamulaştırma işlemlerinin tamamlanması sonucu gerekli yol terkinleri ile oluşan ve imar planında Meydan (Zemin altı otopark) Alanında kalan 6058 ada 1 parselde kayıtlı taşınmazdaki müvekkili Belediyeye ait 427,72 m²lik hissenin 3194 sayılı İmar Kanunu'nun (3194 sayılı Kanun) 17 nci maddesi uyarınca taşınmaz hissedarları ... ve ...’a satıldığını ve isim değişikliği nedeniyle satış işleminin ...

A.Ş. adına yapıldığını, kamulaştırma işlemi ve imar uygulaması işlemi sonucu oluşan taşınmaz imar planı doğrultusunda altı otopark üstü ise kamuya ait Meydan olarak kullanılmakta olup davanın reddi gerektiğini ileri sürmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 2942 sayılı Kanun’un 22 nci maddesi anlamında kamulaştırma ihtiyacının ortadan kalktığı sonucuna varılamayacağı anlaşıldığından davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırılmasına karar verilen taşınmazlar içerisinde 613 ada 35, 36, 53, 54, 55 ve 56 parsel sayılı taşınmazların bulunduğunu, bu taşınmazların ... ve ... adına kayıtlı olduğunu, davalı ... tarafından bu taşınmazlar dışındaki diğer taşınmazlar kamulaştırılıp bu parseller yönünden de kamulaştırma kararı bulunmasına rağmen bilinçli olarak herhangi bir işlem yapılmadığını, ... ve ... dışındaki diğer kişilere ait tüm taşınmazlar kamulaştırıldıktan sonra bu kişilere ait taşınmazlar ile birleştirilip 6058 ada 1 sayılı parsel oluşturularak bu suretle ... ve ...’ın taşınmaza hissedar yapıldığını,

bu suretle taşınmazın üçüncü kişilere satılabilmesi için yasal zemin hazırlanıp 3194 sayılı Kanun'un 17 nci maddesi gerekçe gösterilerek dava konusu taşınmazın muvazaalı olarak düşük bedelle satıldığını, dava konusu taşınmazın uygulama imar planında meydan olarak geçiyor olmasının taşınmazın üçüncü kişiye satıldığı gerçeğini değiştirmeyeceğini, taşınmazın satışı yapılacak ise öncelikle müvekkillerine geri alım konusunda hak tanınmış olması gerektiğini ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu Gaziantep ili, ..., ...

Mahallesi 613 ada 41 nolu parselin arsa payı üzerinden kamulaştırma işleminin yapıldığı ve Gaziantep 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/715 Esas, 2012/679 Karar sayılı ilamıyla bedelinin tespit edilerek tescil işlemlerinin gerçekleştirildiği, daha sonra dava konusu taşınmazın uygulama imar planında meydan, park ve yola ayrıldığı, 16.07.2013 tarihinde tevhid ile 6058 ada 1 parsel halinde payı bulunan ...

A.Ş.’ye 3194 sayılı Kanun’un 17 nci maddesi uyarınca satıldığı, nitekim benzer nitelikte Yargıtay 5. Hukuk Dairesinden geçen dosyaların bulunduğu ve bu hususun 2942 sayılı Kanun'un 22 nci maddesi anlamında kamulaştırma ihtiyacının ortadan kalktığı sonucuna varılamayacağından davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmeyerek istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar ederek kararın bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, kamulaştırılan dava konusu taşınmaza ilişkin olarak davacının geri alım hakkının bulunup bulunmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 22 nci ve 23 üncü maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dava konusu taşınmaz uygulama imar planında "meydan (meydan altı otopark)” olarak özgülendiği için 07.12.2010 tarihli ve 1299 sayılı Gaziantep Büyükşehir Belediyesi Encümen Kararı ile kamulaştırılmasına karar verildiği, İlk Derece Mahkemesince mahallinde yapılan keşif sırasında dava konusu taşınmazın meydan olarak kamusal alan kullanımının devam ettiği anlaşıldığından davanın reddine karar verilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı vekilinin yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,