Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/9077 K.2024/1849

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu İstanbul ili, Sancaktepe ilçesi, ... Mahallesi 1617 parsel sayılı taşınmazın davalı idare tarafından kamulaştırma yapılmadığı hâlde fiilen okul olarak kullanıldığını, bu nedenle taşınmazın bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafça Sancaktepe ilçesi, ...

Mahallesi, 1617 parsel sayılı taşınmazın murisleri ... ait olduğunu, miras hisseleri oranında malik olduklarını belirterek anılan taşınmazın imar planında eğitim alanı olarak ayrıldığından bahisle, söz konusu taşınmazı kullanamamasından dolayı tazminatın tahsili talebiyle müvekkili oldukları idare aleyhine açılan ve Mahkemede görülmekte olan iş bu davayı kabul etmediklerini, davanın reddine karar verilmesini talep ettiklerini,

davacı tarafın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (6100 sayılı Kanun) 197 nci madde anlamında belirsiz alacak davası ya da kısmi dava ya da tespit davası açmasında hukuki yarar bulunmadığını ve davanın usulden reddi gerektiğini, hiçbir şekilde davacının iddia ve taleplerini kabul anlamına gelmediğini, davacı tarafın taşınmazının metrekare rayiç fiyatının, taşınmazın büyüklüğünü, taşınmazının toplam değerini ve dolayısıyla alacağının tamamını bilebilecek durumda olduğunu, talebin 6100 sayılı Kanun'un 106 ncı maddesi çerçevesinde tespit davası,

107 nci madde çerçevesinde belirsiz alacak davası ya da 109 uncu madde çerçevesinde kısmi dava mı olduğu anlaşılamayan bir dava açmış bulunduklarını, davacı tarafın alacağını açıkça belirlemesinin mümkün olduğu durumlarda kısmi dava ya da belirsiz alacak davası ya da tespit davası açılamayacağını belirttiği görülmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taleple bağlı kalınarak tazminat isteminin kabulüne taşınmaz bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava dilekçesinde fazlaya ilişkin haklar saklı tutulduğu halde, mahkemece fazlaya ilişkin hakların saklı tutulmasına dair karar verilmemesinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kamulaştırmasız el atılan arsa niteliğindeki taşınmaza mahallinde yapılan keşif sonucu emsal karşılaştırması yapılarak değer biçen, usul ve kanuna uygun olarak düzenlenen hükme esas alınan bilirkişi raporuna göre el atma bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesi doğru olduğu gibi, taşınmazın konumu ve imar durumuna göre belirlenen bedelin uygun olduğu, dava konusu taşınmaz imar planında temel eğitim tesis alanında kaldığından,

fiilen el atılmayan kısmının da proje bütünlüğü gereği bedeline hükmedilmesi gerektiği ve bu hususun ek davada değerlendirilebileceği anlaşıldığından, davacılar vekilinin sair istinaf itirazları yerinde görülmediği ancak talep gibi karar verildiği halde fazlaya ilişkin hakların saklı tutulmasına karar verilmemesi,

davalı idare haçtan muaf olduğu halde harç alınması ve yargılama giderlerine dahil edilmek suretiyle davalı idareden tahsiline karar verilmesi ve taşınmazın Maliye Hazinesi adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmesi gerektiğinin düşünülmemesi doğru olmadığından davacılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak bu hususlar düzeltilerek yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde; İstanbul Anadolu 23. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2019/152 Esas, 2022/553 Karar sayılı kararında usul ve kanuna uygun karar verildiğini, davacı tarafın fazlaya ilişkin haklarının saklı tutulması talebinin reddine dair kararın doğru olduğunu, Bölge Adliye Mahkemesince bu yöndeki talebin kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı tapu malikleri ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın bedelinin sorumlu idareden tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar sayılı kararının ilgili bölümü şöyledir: “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla, gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine meni müdahale davası açmağa hakkı olduğuna, ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.”

3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararı ile “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da, hadisede Borçlar Kanunu'nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına ...” karar verilmiştir.

4. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 11 inci maddesi.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Davada davacıların talepleri doğrultusunda taleple bağlı kalınarak karar verildiği gözetildiğinde fazlaya ilişkin hakların saklı tutulmasına karar verilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,