Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/9242 K.2024/2942

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine, kamu düzeni gereği yapılan inceleme sonucunda İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usûl eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Tekirdağ ili, Süleymanpaşa ilçesi, ... Mahallesi 122 ada 67 parsel sayılı taşınmazın ifrazıyla oluşan 122 ada 125 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile yol olarak tapudan terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu 122 ada 125 parsel sayılı taşınmazın Hayrabolu-Tekirdağ yolu yapım çalışması öncesinde başka bir parsel numarası ile kayıtlı iken davacı tarafından ifraz işlemleri yapılarak yol inşaatı için ayrı parsel numarası verildiğini, davacı idare tarafından güncel krokinin dosyaya ibraz edilmediğini, bu sebeple taşınmazın tamamının yol inşaatına gittiği algısı oluştuğunu, ifraz nedeniyle oluşan yol kamulaştırmasından arta kalan kısım olan diğer parselin değer kaybı oranının bilirkişi heyeti tarafından hesaplanmasını talep ettiklerini,

davaya konu taşınmazın meyve bahçesi ve hobi evi niteliğinde olup etrafının tel örgü ile çevrili olduğunu, taşınmaz üzerinde 1 adet tuvalet ve 1 adet kulübe (evcik) niteliğinde yapı bulunduğunu, ayrıca taşınmazın üzerinde 19 adet ceviz ağacı, 4 adet badem ağacı, 3 adet elma ağacı, 3 adet kayısı ağacı, 2 adet nar ağacı, 7 adet incir ağacı, 6 adet erik ağacı, 2 adet armut ağacı, 1 adet muşmula ağacı, 4 adet ayva ağacı, 5 adet şeftali ağacı, 1 adet kestane ağacı, 2 adet böğürtlen ağacı, 1 adet ahududu ağacı, 4 adet dut ağacı, 1 adet kiraz ağacı, 2 adet vişne ağacı, 1 adet medine hurması ağacı, 9 adet bağ kütüğü,

5 adet gül fidanı ekili olduğunu, taşınmazın değeri hesaplanırken üzerinde ekili tüm ağaç fidan ve bağ kütüklerinin, tel örgünün, tuvalet ve binanın da değerlemesi yapılarak taşınmazın belirlenecek değerine ilave edilmesini, dava konusu taşınmazın büyükşehir merkezine çok yakın olması, şu anda mevcut resmi Tekirdağ-Hayrabolu yoluna sıfır konumda olması mücavir alanda olması, elektrik ve su hizmetinden faydalanabileceği, piyasa emsalleri ve rayiçleri ile taşınmazın konumu ve mevkii itibarıyla bedelinin iş bu dava tarihi itibarıyla tespit edilmesine ve tespit edilen bedelin müvekkillerine ödenmesine,

ifraz nedeniyle oluşan ve yol kamulaştırmasından arta kalan parsel ile ilgili taleplerinin bilirkişi raporundan sonra tekrar değerlendireceklerinden bu hususta talepte bulunma haklarının saklı kalmak kaydı ile kamulaştırma işlemi nedeniyle arta kalan kısmın değer kaydı oranını bilirkişi heyeti tarafından hesaplanmasını, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacıya aidiyetine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalıya ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; hükme esas alınan raporun eksik olduğunu, kapitalizasyon faiz oranı ve objektif değer artış oranının hatalı olduğunu, dava konusu taşınmaz üzerindeki ağaç ve müştemilatın gerçek değerinin üzerinde belirlendiğini, arta kalan alanla ilgili yüksek bedel belirlendiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın sulu tarım arazisi olduğunu, 2021 yılı verilerinin kullanılmasının hatalı olduğunu, objektif değer artış oranı, ağaç, tel örgü ve arta kalan alanla ilgili belirlenen değerin düşük olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi niteliğindeki taşınmaza olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri esas alınarak değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği,

değerlendirmeye alınan ürün verilerinin resmi veriler ile uyumlu ve yörenin münavebe sistemine uyumlu olup, hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda dava konusu taşınmazın niteliği ve konumuna göre belirlenen kapitalizasyon faizi ile objektif değer artırıcı unsur oranlarının uygun düştüğü, dava konusu taşınmaz üzerindeki ağaç ve müştemilatlar ile arta kalan alanla ilgili değerlendirmede isabetsizlik olmadığı,

ancak kamu düzeni yönünden yapılan incelemede kamulaştırmadan arta kalan kısmın tam bedeline hükmedildiği halde bu kısım için tapu iptali ve idare adına tesciline hükmedilmemesi ve İlk Derece Mahkemesinin 2021/352 Esas, 2021/587 Karar sayılı ilamında hükmedilen 173.384,43 TL'ye dava tarihi olan 11.08.2021 tarihinden itibaren 4 aylık sürenin dolduğu 11.12.2021 tarihinden ilk karar tarihi olan 23.12.2021 tarihine kadar geçen süre için yasal faiz uygulanmasına karar verilmesi gerektiğinin düşünülmemesi doğru olmadığından İlk Derece Mahkemesinin kararı kaldırılarak yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; kamulaştırmadan arta kalan kısım ile ilgili %50 değer kaybı ile yetindiklerine dair beyana rağmen arta kalan kısmın bedeline hükmedilerek tescil kararı verilmesinin hatalı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu, 11 inci ve 12 nci maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki Tekirdağ ili, Süleymanpaşa ilçesi, ... Mahallesi 122 ada 67 parsel sayılı taşınmazın ifrazıyla oluşan 122 ada 125 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınarak; üzerinde bulunan ağaçlara yaş, cins ve verim durumlarına göre, tel çite ise niteliğine göre değer biçilmesi yerindedir.

3. Dava konusu taşınmazın hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda belirtilen özelliklerine ve dosya kapsamına göre uygulanan kapitalizasyon faiz oranı ve objektif değer artış oranı uygun görülmüştür.

4. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı idare vekilinin tüm, davalı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

5. Kısmi olarak yapılan kamulaştırmada, kamulaştırmadan arta kalan kısımdaki değer kaybı %50 oranını geçtiğinden, davalıya %50 oranındaki değer kaybı ile yetinip yetinmeyeceğinin sorulduğu, davalının arta kalan taşınmazdaki %50 değer kaybı ile yetineceği, taşınmazın tamamının kamulaştırılmasının menfaatine uygun olmadığını belirttiği anlaşılmış olup; arta kalan alanda %50 oranında değer kaybı üzerinden hesaplama yapılması gerekirken, %100 değer kaybı ile fazla bedele hükmedilmesi bozmayı gerektirir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davacı idare vekilinin temyiz itirazlarının reddine,

2. Davalı vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Davalıdan peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde iadesine,davacı harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,