Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/9284 K.2024/3196

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın tapudan yol olarak terkini davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesinin kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı idare vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde; Kocaeli ili, Gebze ilçesi, ... Mahallesi 653 (yeni 170 ada 25) parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın tapudan yol olarak terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili dava konusu taşınmazın arsa vasfında olduğunu, acele el koyma dosyasında taşınmazın üzerindeki yapının detaylı incelenmediğini, bedelin düşük belirlendiğini, kamulaştırmadan arta kalan bölümde ciddi değer kaybı olduğunu ileri sürerek taşınmazın gerçek bedelinin belirlenmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 13.05.2019 tarihli ve 2018/599 Esas ve 2019/170 sayılı karar ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile dava konusu taşınmazın kamulaştırılan bölümünün tapudan yol olarak terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve numarası belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 28.01.2020 tarihli ve 2019/1262 Esas, 2020/138 Karar sayılı kararıyla; arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinin ve belirlenen bedelin bloke ettirilerek davalıya ödenmesine karar verilmesinin doğru olduğunu, bu hususta tarafların istinaf sebebi olarak ileri sürdüğü hususların yerinde görülmediğini, böylece mahkeme kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda, aynı kamulaştırma kapsamında dava konusu taşınmaza komşu olan 167 ada 28 parsel sayılı taşınmaza aynı değerlendirme yılı itibarıyla 382,00 TL/m² değer biçilip Dairemiz denetiminden geçtiği gözetildiğinde, dava konusu taşınmaza 307,00 TL/m² değer biçilmesi inandırıcı görülmeyerek ek rapor alınıp sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinin düşünülmemesi,

dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan yapıların 2018 yılı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yayımlanan Yapı Yaklaşık Birim Maliyetler hakkında tebliğe göre ve yıpranma payı da düşülmek suretiyle bedellerinin belirlenmesi gerekirken, yapıların niteliği ve üzerindeki ağaçların yaş, cins ve verim durumları gösterilmeden, acele el koyma dosyasında belirlenen yapı ve ağaç bedellerinin denetime olanak vermeyecek şekilde artırılması suretiyle eksik inceleme ile karar verilmesi,

dava konusu taşınmazın kamulaştırmadan arta kalan 1.964,78 m²lik kısmının bedeline hükmedildiği halde bu kısmın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile ... adına tesciline karar verilmemesi, davacı idare lehine vekalet ücretine hükmedilmemesi ve bedelin derhal ödenmesi gerektiğinin düşünülmemesi doğru görülmediğinden Bölge Adliye Mahkemesinin esastan ret kararı ortadan kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar İlk Derece Mahkemesinin 29.06.2022 tarih ve 2021/192 Esas, 2022/183 Karar sayılı kararı ile fark bedelin idarece depo edilmemesi nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin 29.06.2022 tarihli ve 2021/192 Esas ve 2022/183 Karar sayılı kararına karşı davacı idare vekili temyiz yoluna başvurmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; tespit edilen kamulaştırma bedelinin bloke edilmesi için davacı idare vekiline verilen süreler içerisinde kamulaştırma bedeli depo edilmemiş ise de, sunulan banka dekontuna göre davacı idarenin Mahkemenin karar tarihinden sonra 09.09.2022 tarihinde depo kararını yerine getirdiği anlaşıldığından, usul ekonomisi gözetilerek davalı tarafın işin esasına girilerek karar verilmesini isteyip istemediği yönünden beyanı da alınmak suretiyle sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinden, mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

D. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Son karar

Mahkemenin yukarıda tarihi ve sayısı belirtilen kararı ile yapılan yargılama sonucunda 14.02.2022 tarihli bilirkişi ek raporunda kamulaştırma bedelinin 4.875.836,00 TL olduğu hesaplandığı ek rapor doğrultusunda davacı vekiline kamulaştırma fark bedeli olarak belirlenen 52.445,00 TL'yi depo etmek üzere usulüne uygun birinci 15 günlük sürenin 11.03.2022 tarihli celsede verildiği, süresinde depo edilmemesi üzerine ikinci 15 günlük sürenin 13.05.2022 tarihli celsede verildiği ancak bedelin depo edilmediği, karar verildikten sonra eksik bedelin depo edildiği ancak davalı tarafın işin esasına girilmesini kabul etmediği,

dava tarihinin 14.02.2018 tarihi olup, aradan geçen uzunca zamana rağmen fark bedelin depo edilmediği, usul ekonomisi ilkesinin uygulanması koşullarının kalmadığı kanaatine varıldığı ve davalı tarafın talebi dikkate alınarak davanın reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyzi dilekçesinde özetle; Mahkemece belirlenen kamulaştırma bedelinin depo edildiğine ilişkin dekontların, dosya temyiz aşamasında iken Yargıtay 5. Hukuk Dairesine sunulduğunu, emsal kararlara göre depo ara kararının karardan sonra yerine getirilmesi durumunda esas hakkında karar verilmek üzere kararın bozulması gerektiğini, verilen ret kararının usul ekonomisine aykırı olduğunu ileri sürerek mahkeme kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, kamulaştırma bedelinin tespiti ve idare adına tescili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ile 11 inci maddesi.

3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı idare vekilinin diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Bozma öncesi Mahkemece terkin hükmü yönünden kesin olmak üzere verilen ilk karar gereğince dava konusu taşınmazın davacı idare adına tesciline ve tapudan yol olarak terkinine karar verildiğinden, davanın reddedildiği dikkate alınarak davacı idare adına kayıtlı dava konusu taşınmazın tapu kaydının iptali ile önceki maliki olan davalılar adına tesciline karar verilmesi gerektiğinin düşünülmemesi doğru değildir.

3. Davacı idare tarafından 17.01.2019 tarihinde bloke edilen 1.049.726,28 TL ile 09.09.2022 tarihinde bloke edilen 52.445 TL olmak üzere toplam 1.102.171,28 TL'nin davalılar tarafından bankadan çekilmişse bankadan çekilmesine kadar varsa işlemiş olan mevduat faiziyle birlikte davacı idareye ödenmesine, çekilmemişse işlemiş nemaları ile davacı idareye iadesine karar verilmesi gerektiğinin düşünülmemesi bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu yanılgıların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden mahkeme kararının düzeltilerek onanması gerekmiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeple; 1. Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davacı idare vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile Gebze Asliye Hukuk Mahkemesinin 2023/159 Esas, 2023/224 Karar sayılı kararının (1) numaralı bendinin sonuna " Kocaeli ili, Gebze ilçesi, ... köyü, 170 ada 25 parsel sayılı taşınmazın 12046,60 metrekarelik kısmının davacı tarafından yapılan kısmi kamulaştırma işlemi sebebiyle 18.05.2018 tarihli fen bilirkişi rapor ve krokisinde (B) harfi ile gösterilen 12046,60 metrekarelik yüzölçümündeki kısmının tapu kaydının iptali önceki maliki ... adına tesciline;

davacı idare tarafından 17.01.2019 tarihinde bloke edilen 1.049.726,28 TL ile 09.09.2022 tarihinde bloke edilen 52.445 TL olmak üzere toplam 1.102.171,28 TL'nin davalılar tarafından bankadan çekilmişse bankadan çekilmesine kadar varsa işlemiş olan mevduat faiziyle birlikte davacı idareye ödenmesine, çekilmemişse işlemiş nemaları ile davacı idareye iadesine’ cümlesinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,