Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/9289 K.2024/2627

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili istemine ilişkin davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu Manisa ili, Turgutlu ilçesi, 8. ... Mahallesi, 52 ada 61 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin dava tarihindeki veriler esas alınmak suretiyle hesaplanması gerektiğini, kamulaştırmadan arta kalan kısım yönünden değer kaybının tüm gerçekliklere uygun şekilde belirlenmesini, kamulaştırılan alan içindeki damlama sulama sistemi, yer altı ilaçlama sistemi, elektrik tesisatı ve 6 yıllık yapı değerinin de hesaplanmasını, yargılama gideri ve vekâlet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 13.03.2020 tarihli ve 2019/329 Esas, 2020/330 Karar sayılı kararı ile davanın usulden reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 22.03.2021 tarihli ve 2021/787 Esas, 2021/810 Karar sayılı kararı ile davacı idarenin istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan temyiz incelemesi sonucunda; Bölge Adliye Mahkemesinin esastan ret kararı kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararının incelenmesinde, davacı idare tarafından usulüne uygun olarak verilen süreler içinde bedel depo edilmediğinden davanın reddine karar verilmişse de dosyaya sunulan 04.06.2021 tarihli banka dekontuna göre karar tarihinden sonra depo kararının yerine getirildiği anlaşıldığından usul ekonomisi gözetilerek kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin 14.01.2022 tarihli ve 2021/500 Esas, 2022/26 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin 14.01.2022 tarihli ve 2021/500 Esas, 2022/26 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesi uyarınca açılan bedel tespit ve tescil davasında aynı Kanun'un 15 inci maddesinin beşinci fıkrasına göre dava konusu taşınmaza dava tarihi olan 2019 yılına ilişkin İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verileri esas alınarak değer biçilmesi ve dava konusu taşınmazın konumu ve bilirkişi kurulu raporunda belirtilen özellikleri ile aynı bölgeden intikal eden dava dosyalarında, aynı değerlendirme tarihi itibarıyla aynı mahallede bulunan ve dava konusu taşınmaza komşu olup benzer özellikteki taşınmazlara %50 oranında objektif değer artışı uygulandığı dikkate alındığında, tespit edilen metrekare birim fiyatına %50 oranında objektif değer artırıcı unsur uygulanması gerektiğinden bahisle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

D. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen SonKarar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; net gelirin yüksek hesaplandığını, verim ve satış fiyatının yüksek, masrafın ise düşük alındığını, %50 objektif değer artışı uygulanmasının yerinde olmadığını, muhdesat bedelinin yüksek hesaplandığını, yıpranma payının düşük belirlendiğini, davacı idare lehine vekâlet ücreti verilmesi gerektiğini ileri sürerek kararının bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; üretim giderlerinin tek tek açıklanmadığı gibi dahil edilmemesi gereken giderlerde düşülmek suretiyle eksik bedel belirlenmesine sebebiyet verdiğini, muhdesat bedelinin düşük hesaplandığını, objektif değer artış oranının hakkaniyete aykırı olarak düşük belirlendiğini, arta kalan kısım yönünden hatalı değerlendirme yapıldığını, kamulaştırma bedelinin 2019 yılına göre belirlendiği halde 2023 yılında ödeme gerçekleşmiş olması nedeniyle enflasyon karşısında yaşadığı değer kaybı hesaplamasının yapılmamasının hatalı olduğunu ileri sürerek kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ile 11 inci ve 12 nci maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Kapama erik bahçesi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesinde yöntem itibarıyla bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin tüm, davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda değerlendirme tarihi olan 2019 yılına ait İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü resmî verilerine göre gerekçesi açıklanmadan verimin düşük, satış fiyatı yüksek alınmak suretiyle fazla bedele hükmedilmesi bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davalı vekilinin tüm, davacı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davacı idare vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile hükmün BOZULMASINA,

Davacı idareden peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine, davalıdan alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,