Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/9331 K.2024/14

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. Gölcük 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 17.05.2023 Tarihli ve 2022/243 Esas, 2023/115 Karar ... Kararı

Davacı tarafça müvekkilinin murisin mirasçısı olarak murisin ölmeden önce bankaya ödemekle yükümlü olduğu tüm borçları ödediğini, mirasçıların murisin vefatıyla murisin terekesindeki aktiflere olduğu gibi pasiflere de miras payları oranında katılım sağladığını, bu sebepten mirasçılar tarafından ödenen borcun Gölcük İcra Dairesinin 2022/1741 Esas numaralı icra dosyası ile davalıya rücu edildiğini ancak mirasçı borçlunun borcun tamamına itiraz ettiği gerekçesiyle dava açtığı, davacı ile davalı arasında hukuki bir ilişkinin olmadığı,

murisin krediyi Gölcük ilçesindeki bankadan çekmesinin davacının davalıya rücu isteminde Gölcük Mahkemelerini yetkili hale getirmeyeceği ve iş bu davada yetkili mahkemenin davalının yerleşim yeri olan Adana Mahkemeleri olduğu, davalı tarafça yetki itirazında bulunulduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. Adana 7. Asliye Hukuk Mahkemesinin 04.07.2023 Tarihli ve 2023/211 Esas, 2023/231 Karar ... Kararı Somut olayda, dava konusu talebin para alacağına ilişkin olduğu, davacının yerleşim yeri mahkemesinin de eldeki davanın görülmesi konusunda yetkili olduğu, davacının yerleşim yeri adresinin Gölcük/Kocaeli olduğu, davanın yetkili Gölcük Mahkemelerinde açıldığı gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, alacağın tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 ... Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 ... Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 ... Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 6100 ... Kanun’un 6 ncı, 10 uncu ve 115 inci maddesi, 6098 ... Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 ... Kanun) 89 uncu maddesi ve 2004 ... İcra ve İflas Kanunu'nun (2004 ... Kanun)50 nci maddesi

C. Değerlendirme

1. İtirazın iptali davasında usulüne uygun olarak başlatılmış ve itirazla ... bir takibin varlığı dava şartıdır. İtirazın iptali davasını gören mahkemenin, icra takibinin yapıldığı icra dairesinin yetkisine yönelik itirazı öncelikle incelemesi gerekir. Mahkemenin yetkisine yönelik bir itirazın var olup olmaması, bu sonuca etkili değildir.

Eş söyleyişle, itirazın iptali davasında, mahkemenin yetkisine itiraz edilmiş olsun veya olmasın, mahkeme öncelikle, icra dairesinin yetkisine yönelik itirazı inceleyerek kesin olarak sonuçlandırmalıdır. Kaldı ki, itirazın iptali davasını görme yetkisi, takibin yapıldığı yer mahkemesine aittir. O nedenle, mahkemenin, icra dairesinin yetkisine yönelik itirazı incelemesi doğaldır.

Bu yetki itirazının incelenmesi sonucunda, mahkeme, kendisinin yetkili olup olmadığını da belirlemiş olacaktır.

2. İlamsız bir takipte yetkili icra dairesi de 2004 ... Kanun'un 50 nci maddesinin yollaması ile 6100 ... Kanun'un genel hükümlerine göre belirlenecektir. 6100 ... Kanun'un 6 ncı maddesine göre genel yetkili icra dairesi, davalı gerçek veya tüzel kişinin takibin yapıldığı tarihteki yerleşim yeri icra dairesidir.

Yine aynı Kanun’un 16 ncı maddesine göre ise haksız fiilden ... uyuşmazlıklarda, haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yahut gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi icra dairesi de yetkilidir.

Aynı Kanun’un 10 uncu maddesine göre ise sözleşmeden ... davaların sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabileceği hüküm altına alınmış olup, bu sebeple sözleşmeden ... para borcunun tahsili için başlatılan takipte, sözleşmenin ifa edileceği yer icra dairesi de yetkili kılınmıştır. Takibin konusu sözleşmeden kaynaklı para borcu olduğunda, 6098 ...

Kanun'un 89 uncu maddesine göre, aksi kararlaştırılmadıkça para borçları alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde ifa edilecektir.

3. Yetki itirazının incelemesi neticesi mahkeme yetkili olduğuna karar verirse borçlunun icra dairesine yapmış olduğu yetki itirazının reddine karar verilerek uyuşmazlığın esastan incelenmesine geçilecektir. Mahkeme yapmış olduğu inceleme neticesi takip yapılan icra dairesinin yetkili olmadığına kanaat getirir ise yetkili icra dairesinde yapılmış geçerli bir takip olmadığından dava şartı eksikliğinden davanın usulden reddine karar verecektir.

4. Dosya kapsamından, alacağının tahsili için Gölcük İcra Müdürlüğünün 2022/1741 Esas ... dosyası ile takip başlattığı, davalının yetkiye, borca ve faiz talebine itiraz ettiği, takibin durduğu, itirazın iptali davasının takibin başlatıldığı yer olan Gölcük 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde açıldığı anlaşılmaktadır. İtirazın iptali davasını gören mahkemenin, icra takibinin yapıldığı icra dairesinin yetkisine yönelik itirazı öncelikle incelemesi gerektiğinden uyuşmazlığın Gölcük 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülerek sonuçlandırılması gerekir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 6100 ... Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 ... Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Gölcük 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,