Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/9349 K.2024/2796

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın bedelinin tahsiline ilişkin asıl ve birleştirilen davalarda verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; asıl ve birleştirilen davaların kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Asıl ve birleştirilen dava davacıları vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillerine ait Bursa ili, Osmangazi ilçesi, ... Mahallesi 6329 ada 12 parsel sayılı taşınmaza davalı idarece yol kaldırım ve park yapılarak el atıldığını, el koymanın kamusal hizmete tahsis amaçlı ve kalıcı nitelikte olduğunu belirterek taşınmazın bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaza müvekkili idarece yol yapımı veya başka bir surette el atılmadığını, müvekkili belediye hakkındaki davanın husumet nedeniyle reddinin gerektiğini, dava konusu parsele ilk olarak Büyükşehir Belediye Başkanlığınca 13.06.2005 tarihli ve 350 sayılı kararı ile 1/1000 ölçekli ...

Mahallesi ve İhtisaslaşmış Küçük Sanayi Alanları Uygulama İmar Planı kapsamında kısmen 10 m lik taşıt yolunda, kısmen Resmi Kurum alanında, kısmende dini tesis alanında kaldığını, müvekkili belediyenin 2011-2015 yılları arasında kamulaştırma programında bulunmadığını, davanın İdare mahkemelerinde tam yargı davası olarak açılması gerektiğini, dava dilekçesinin görev yönünden reddinin gerektiğini ifade ve özetle; davanın görev, husumet yönünden ve aksi takdirde esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 28.12.2015 tarihli ve 2014/624 Esas, 2015/1058 Karar sayılı kararı ile asıl ve birleştirilen davaların kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A.Bozma Kararı 1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucu; davacı vekilinin temyiz dilekçesinin süre nedeniyle reddine; davalı idare yönünden yapılan incelemede dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca arsa niteliğindeki taşınmazlara değer biçilirken dava konusu taşınmaz ile emsalin zaruret olmadıkça yakın bölgelerde olması ve değerlendirme tarihine yakın satışların emsal alınması gerektiği, hükme esas alınan bilirkişi raporunda bu yönteme uyulmadan,

uzak bir bölgeden ve eski tarihli taşınmaz emsal alınarak değer biçildiğinden hüküm kurmaya elverişli olmadığından yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak alınacak rapor sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinden kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Birinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl ve birleştirilen davaların kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; taşınmaza belirlenen m² değerinin düşük kaldığını, birleştirilen Bursa 8. Asliye Hukuk Mahkemesi dosyasında faiz başlangıç tarihinin asıl dava tarihi olması gerektiğini ileri sürerek kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

2. Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; idareleri tarafından dava konusu taşınmaza el atıldığına dair delil bulunmadığını, usulüne uygun emsal incelemesi yapılmadığını, belirlenen bedelin yüksek olduğunu ileri sürerek kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı tapu maliki davacılar ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili hususundadır.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun (1086 sayılı Kanun) 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 427 ilâ 439 uncu maddeleri.

2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar sayılı kararının ilgili bölümü şöyledir: “... Usulü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine men'i müdahale davası açmağa hakkı olduğuna; ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.”

3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararı ile “... Usulü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da hadisede Borçlar Kanunu'nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına ...” karar verilmiştir.

4. 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesi.

3. Değerlendirme 1. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Kanun’un 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmek suretiyle bedelinin davalı idareden tahsili yerindedir.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacılar vekilinin tüm, davalı idare vekilinin ise aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Bozma öncesi hükme esas alınan bilirkişi raporunda dava konusu taşınmazların m² birim fiyatının 990,00 TL olarak belirlendiği ve ilk karar davacı tarafça temyiz edilmediğinden bu hususun davalı idare lehine usuli kazanılmış hak teşkil ettiği gözetilmeden, bozma sonrası hükme esas alınan bilirkişi raporunda m² birim fiyatı 1000,00 TL olarak belirlenmek suretiyle fazla bedel tespiti yerinde olmadığından bozma sonrası davacılar tarafından açılan birleştirilen davanın reddine karar verilmesi gerektiğinin düşünülmemesi bozmayı gerektirir.

5. 7421 sayılı Kanun ile 2942 sayılı Kanun'a eklenen Ek Madde 4'ün üçüncü fıkrası “Bu Kanun kapsamında açılan davalarda verilen bedel ve tazminat kararlarına ilişkin mahkeme ve icra harçları, davalı idare tarafından ödenmek üzere maktu olarak belirlenir” şeklinde düzenlenmiştir. Eldeki davada dava konusu taşınmaza 04.11.1983 tarihinden sonra el atılmış olup, bu tarihten sonraki el atmalara ilişkin 2942 sayılı Kanun’da bir düzenleme bulunmadığı, kaynağını Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar ile 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararlarından aldığı nazara alındığında fiilen el atılan taşınmaz bedeli yönünden nispi harca hükmedilmesi gerekirken, maktu harca hükmedilmesi hatalıdır.

Ne var ki, bu yanılgıların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden Mahkeme kararının düzeltilerek onanması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davacılar vekilinin tüm, davalı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davalı idare vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile Mahkeme kararının hüküm fıkrasının 1 nolu bendinde bulunan "Davanın ve birleşen davanın aşağıdaki şekilde KABULÜ İLE;" ibaresinin çıkarılarak yerine "Asıl davanın kabulüne, birleştirilen davanın reddine " ibaresinin yazılmasına, hüküm fıkrasının (1-A) bendinde bulunan " 616,20-TL'nin birleşen dava tarihi 10.11.2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte" ibaresinin hükümden çıkarılmasına,

hüküm fıkrasının harç ve yargılama giderine ilişkin (5 a- b ) bendinin tümüyle hükümden çıkartılması yerine "5-a) Alınması gereken 4.167,17 TL nispi karar ve ilam harcından başlangıçta alınan 25,20 TL peşin harç ile 785,63 TL ıslah harcı toplamı 810,83 TL'nin mahsubu ile eksik kalan 3.356,34 TL'nin davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına, 5-b) Davacı tarafından yapılan 785,63 TL peşin harç, 25,20 TL başvurma harcı, 615,30 TL keşif harcı, 3.926,28 TL posta tebligat, bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 5352,41 TL'nin davalıdan alınarak davacılara verilmesine," cümlesinin yazılması,

hüküm fıkrasının (6a-b-d) bendinin hükümden çıkarılması yerine " 6-a)Alınması gereken 179,90 TL tutarındaki karar ilam harcından başlangıçta alınan 59,30 TL harcın mahsubu ile bakiye 120,60 TL harcın davacıdan alınarak Hazineye gelir kaydına 6-b) Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına" cümlesinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Aşağıda yazılı kalan harcın davalı idareden alınmasına, davacılardan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,