Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/9357 K.2024/3029

Taraflar arasındaki idare adına tesis edilen ipotek bedelinin güncellenmesine ilişkin asıl, ipoteğin terkini istemine ilişkin karşı davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairemizce Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; asıl davanın davalı ... yönünden husumet yokluğu nedeniyle reddine, diğer davalılar yönünden konusu kalmayan davanın esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına, konusu kalmayan karşı dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Mahkeme kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili idare adına kayıtlı İstanbul ili, Gaziosmanpaşa ilçesi, ...

Mahallesi 1435 ada 9 parsel sayılı 559 m²lik taşınmazda 1987 yılında yapılan imar uygulaması neticesinde, üzerinde gecekondusu bulunan muris ...'ye 2981/3290 sayılı Kanun uyarınca verilen 315/559 hissesi için lehlerine 28.05.1993 tarihli ve 1963 yevmiye numarası ile 9.450.000,00 ETL ipotek tesis edildiğini, idarenin 13.09.2012 tarihli ve 1415931/46593 sayılı kıymet takdir komisyonu raporu ile güncel ipotek değerinin 189.000,00 TL olduğunun belirlendiğini,

raporun Emlak İstimlak Müdürlüğü yazısı ile ilgililere tebliğ edildiğini belirterek ipotek bedelinin dava tarihindeki değerinin belirlenerek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar-karşı davacılar vekili cevap ve karşı dava dilekçesinde özetle; davanın zamanaşımına uğradığını, davacının alacağının müvekkillerinin babası ... tarafından belediyeye ödendiğini, bu ödemenin üzerinden 21 yıl geçtikten sonra dava açılamayacağını, zamanaşımı itirazında bulunduklarını, ipoteğin bedeli mukabilinde terkinini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 04.12.2015 tarihli ve 2013/50 Esas, 2015/541 Karar sayılı kararı ile asıl davanın davalı ... yönünden husumet yokluğu nedeniyle reddine, diğer davalılar yönünden kabulü ile davacı idare lehine konulan ipotek bedelinin 195.300,00 TL olarak belirlenmesine ve dava tarihinden itibaren yasal faizi ile davalılardan alınarak davacıya verilmesine, karşı davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin 04.12.2015 tarihli ve 2013/50 Esas, 2015/541 sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan temyiz incelemesi sonucunda; Mahkemece her iki davanın kabulü ile; dava konusu borç ipoteğinin bilirkişi kurulunca tespit edilen güncellenmiş bedelinin davalı/karşı davacılar tarafından mahkeme veznesine depo ettirilmesi sağlandıktan sonra ipoteğin kaldırılmasına karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesinin doğru görülmediği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 10.07.2019 tarihli ve 2018/450 Esas, 2019/475 Karar sayılı kararı ile asıl davanın davalı ... yönünden husumet yokluğu nedeniyle reddine, diğer davalılar yönünden kabulü ile davacı idare lehine konulan ipotek bedelinin 195.300,00 TL olarak belirlenmesine ve dava tarihinden itibaren yasal faizi ile davalılardan alınarak davacıya verilmesine, karşı davanın reddine karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin 10.07.2019 tarihli ve 2018/450 Esas, 2019/475 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan temyiz incelemesi sonucunda; Mahkeme kararının onanmasına karar verilmiştir.

3. Dairemizce davalılar vekilinin talebi üzerine yapılan karar düzeltme incelemesi sonucunda. Davaya konu ipoteğin İstanbul ili, Gaziosmanpaşa ilçesi, ...

Mahallesinde 3290 sayılı Kanun ile değişik 2981 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin (b) bendi gereğince yapılan imar uygulaması sonucunda ... adına tescil edilen dava konusu 1435 ada 9 parsel sayılı 559 m² yüzölçümlü taşınmazın üzerinde gecekondusu bulunan davalı-karşı davacıların murisi ...'ye bu taşınmazın 315/559 hissesinin 2981 sayılı Kanun gereği kanuni borç ipoteği tesis edilmek suretiyle tescil edildiği,

akabinde davacı idarenin dava konusu borç ipoteği bedelinin güncellenmesini eldeki dava ile talep ettiği, Dairemiz bozma ilamında bu talebin ve dosya kapsamında belirlenen bedelin uygun olduğu belirtilmiş ise de Dairemiz bozma ilamından sonra davalı-karşı davacıların eldeki dava süreci devam ederken harici olarak ipoteğin terkini için ...

Belediye Başkanlığına başvurduğu, Belediye Encümeninin 09.10.2012 tarihli ve 881 sayılı kararı ile ipotek bedelinin güncellenmesine ilişkin kararının İstanbul 1. İdare Mahkemesinin 2012/2129 Esas, 2013/1650 Karar sayılı kararıyla ipotek bedelinin belirleme yerinin adlî yargı olduğundan bahisle davanın reddine karar verildiği,

bu kararın temyizi üzerine Danıştay 6. Dairesinin 2016/7993 Esas, 2018/7199 Kararı ile 28.05.1993 de tahakkuk ettirilen ipotek bedelinin tahakkuk yılı olan 1993 yılından itibaren geçerli Maliye Bakanlığınca her yıl belirlenen yeniden değerlendirme oranları doğrultusunda güncellenmesi gerektiğinden bahisle İdare Mahkemesi kararının sonuç itibarıyla doğru görüldüğü belirtilerek onandığı. Danıştay kararı doğrultusunda ...

Emlak ve İstimlak Müdürlüğünün belirlediği bedeli davacıların idareye ödediği ve ... Emlak ve İstimlak Müdürlüğünün 21.01.2020 tarihli yazısına istinaden de davaya konu ipoteğin 27.01.2020 tarihli ve 1900 yevmiye numaralı işlemle terkin edildiği gözetildiğinde davaya konu ipotek şerhi davacı idarenin talebi üzerine kaldırıldığından davaların konusuz kaldığı anlaşılmakla kararın bozulmasına karar verilmiştir.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Üçüncü Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl davanın davalı ... yönünden husumet yokluğu nedeniyle reddine, diğer davalılar yönünden konusu kalmayan davanın esası hakkında karar karar verilmesine yer olmadığına, konusu kalmayan karşı dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; Gaziosmanpaşa 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/450 Esas sayılı dosyasında idare lehine bedele hükmedildiğini, davalı-karşı davacı tarafın bu karardan haberdar olmasına rağmen çok sonraki tarihte daha düşük bedel ödeyerek ipoteği terkin ettirdiğini, iki bedel arasında fahiş fark olduğunu, Belediyelerinin Emlak ve İstimlak Müdürlüğünce mahkeme kararından haberdar olunmadığı halde, davalı tarafça yanıltılarak eksik ödeme yapıldığını, vekâlet ücretinin ve yargılama giderlerinin davalı tarafta kalması gerektiğini ileri sürmüştür.

2. Davalı-karşı davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; yargılama gideri ve vekâlet ücretinden dolayı kararın bozulması gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, asıl davada idare adına tesis edilen borç ipoteği bedelinin güncellenmesi, karşı davada ipoteğin terkini istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 440 ıncı maddesi.

2. 3290 sayılı Kanun ile değişik 2981 sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 sayılı İmar Kanunu'nun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun'un (3290 sayılı Kanun ile değişik 2981 Sayılı Kanun) 9 ve 10 uncu maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Kanun’un 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen diğer nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

3. Maktu harca hükmedilmesi gerektiğinin gözetilmemesi doğru değildir.

4.İnfazda tereddüt uyandıracak şekilde vekâlet ücreti hükmü kurulması bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu hataların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 1086 sayılı Kanun'un 438 inci maddesinin 7 nci bendi gereğince kararın düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Taraf vekillerinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Taraf vekillerinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile temyiz olunan kararın; a. Harca ilişkin (3) numaralı bendin tümüyle hükümden çıkartılmasına, yerine ''Asıl dava yönünden alınması gereken 179,90 TL harcın davacı tarafça yatırılan harçtan mahsubu ile bakiye 3.155,35 TL bedelin talep halinde davacı tarafa iadesine; karşı dava yönünden alınması gereken 179,90 TL karar ilam harcından peşin alınan 24,30 TL harcın mahsubu ile bakiye 155,60 TL bedelin davalı-karşı davacı ..., ... ve Necibe Balabanlar'dan tahsili ile Hazineye irat kaydına" cümlesinin yazılması,

b. Vekâlet ücretine ilişkin (4) numaralı bendin tümüyle hükümden çıkartılmasına, yerine "Asıl dava yönünden davacı idare lehine 30.250,00 TL vekâlet ücretinin davalılar ..., ... ve Necibe Balabanlar'dan alınarak davacıya verilmesine; karşı dava yönünden davalı-karşı davacılar lehine vekâlet ücreti takdirine yer olmadığına; davalı ... lehine 9.200 TL vekâlet ücretinin davacı idareden alınarak adı geçen davalıya verilmesine" cümlesinin yazılması,

c.Yargılama giderlerine ilişkin (5) numaralı bendin (a) harfi ile gösterilen alt bendinden "269,85" ve "4.267,80" sayılarının çıkartılmasına, yerlerine "179,90" ve "4.177,25" sayılarının yazılması suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Taraflardan peşin alınan temyiz harçlarının istek hâlinde iadesine,