Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/9375 K.2024/19

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. Mersin 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 09.03.2023 Tarihli ve 2022/232 Esas, 2023/54 Karar ... Kararı Davacının talebinin simsarlık sözleşmesinden kaynaklanan alacağa ilişkin olduğu, davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri adresinin Bucak/Burdur olduğu, davalının süresinde cevap dilekçesi ile yetki itirazında bulunduğu, yetkili mahkemenin Bucak Mahkemeleri olduğunu bildirdiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. Bucak Asliye Hukuk Mahkemesinin 13.06.2023 Tarihli ve 2023/154 Esas, 2023/220 Karar ... Kararı Mahkemece gerekçe gösterilmeden yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, para alacağının tahsili istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 ... Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 ... Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 ... Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 6100 ... Kanun’un “Genel yetkili mahkeme” başlıklı 6 ncı maddesi şöyledir: “Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.”

3. 6100 ... Kanun’un “Sözleşmeden ... davalarda yetki” başlıklı 10 uncu maddesinin şöyledir: “Sözleşmeden ... davalar, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir.”

4. 6098 ... Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 ... Kanun) “İfa yeri” başlıklı 89 uncu maddesi şöyledir: “Borcun ifa yeri, tarafların açık veya örtülü iradelerine göre belirlenir. Aksine bir anlaşma yoksa, aşağıdaki hükümler uygulanır; 1. Para borçları, alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde, 2. Parça borçları, sözleşmenin kurulduğu sırada borç konusunun bulunduğu yerde, 3. Bunların dışındaki bütün borçlar, doğumları sırasında borçlunun yerleşim yerinde, ifa edilir. Alacaklının yerleşim yerinde ifası gereken bir borcun doğumundan sonra alacaklının yerleşim yerini değiştirmesi sebebiyle ifa önemli ölçüde güçleşmişse borç, alacaklının önceki yerleşim yerinde ifa edilebilir.”

C. Değerlendirme

1. 6100 ... Kanun'un 6 ncı maddesi gereğince bir davada genel yetkili mahkeme, davalının yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesidir. Aynı Kanun'un 10 uncu maddesinde sözleşmeden ... davalar için, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinin de yetkili olduğu belirtilmiştir ki bu da özel yetkiye ilişkin bir düzenlemedir. Ayrıca 6098 ... Kanun'un 89 uncu maddesi uyarınca para alacağına ilişkin davalarda aksi kararlaştırılmadıkça para borcu alacaklının yerleşim yerinde ödenmesi gerektiğinden alacaklının bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir. Dolayısıyla dava, davacının seçimine göre, hem genel ve hem de özel yetkili mahkemede açılabilir.

2. Dosya kapsamından, davacı vekilince davacı şirket ile gayrimenkul sahibi davalı ... ve dava dışı üçüncü kişi emlak komisyoncusu arasında 24.03.2022 tarihinde emlak komisyonculuk ve alım satım sözleşmesi düzenlendiğini, iş bu sözleşme gereğince davalının maliki olduğu Antalya ili, Muratpaşa ilçesi, ...

Mahallesi 663 ada 7 parsel ... taşınmazın 2.275.000,00 TL karşılığında davacı şirkete devredileceği hususunda taraflar arasında anlaşma sağlandığını, davacı tarafın sözleşme ile belirlenen her türlü yükümlülüklerini yerine getirmesine ve ön ödeme yapmasına rağmen davalının sözleşmeden haksız şekilde cayarak üzerine düşen edimleri ifa etmediğini, davalının öncesinde herhangi bir bildirim yapmaksızın kötüniyetli ve hukuka aykırı şekilde sözleşmeden caydığını ve davacı şirkete taşınmazını devretmekten imtina ettiğini, davacı şirketin mağdur edildiğini, bu nedenle davalının,

davacının uğramış olduğu zararların tamamını karşılamakla yükümlü olduğunu, taraflar arasındaki sözleşmenin yedinci maddesinde cezai şartın düzenlendiğini, söz konusu maddeye göre satıcının taşınmazı satmaktan vazgeçmesi ya da başka bir alıcıya satış yapması halinde satıcı, aldığı cayma parası bedelini alıcıya iki katı olarak ödeyeceğinin kararlaştırıldığını, bu nedenle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 20.000,00 TL'nin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ettiği, davalı tarafça ise davacı ile taşınmazın satışı hususunda anlaşıldığını,

taşınmaz üzerine kredi borcundan dolayı Şekerbank A.Ş lehine ipotek tesis edildiğini, davacının, davalının bankaya olan borçlarını ödeyeceğini taahhüt ettiğini, ancak bankada satış bedelinin davacı tarafından bankaya bildirilmesi üzerine, bankanın yapacağı indirimden vazgeçtiğini, bu nedenle aralarındaki anlaşmanın bozulduğunu, akdin feshinde kusur ve kabahatinin bulunmadığını, sözleşmenin süresi dolmadan davacının sözleşmeyi feshettiğini, davacı tarafından mağdur edildiğini ileri sürerek davanın reddine karar verilmesinin talep edildiği, bu hali ile taraflar arasında sözleşme ilişkisi bulunduğunun itilafsız olduğu anlaşılmaktadır.

3. Bir davada, birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa, davacı bu mahkemelerden birinde dava açmak hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacı, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa, o zaman seçme ... davalılara geçer.

4. Somut olayda, davanın Mersin 4. Asliye Hukuk Mahkemesinde açıldığı, davacı şirketin merkezinin Mezitli/Mersin olduğu, 6100 ... Kanun'un 10 uncu maddesi uyarınca sözleşmeden ... davaların sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabileceğinin düzenlendiği, 6098 Kanun'un 89 uncu maddesi uyarınca ise para alacağına ilişkin davalarda aksi kararlaştırılmadıkça para borcunun alacaklının yerleşim yerinde ifa edileceğinin belirtildiği, bu nedenle alacaklının bulunduğu yer mahkemesi de yetkili olup davacı tercih hakkını bu yönde kullandığından, uyuşmazlığın Mersin 4. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülerek sonuçlandırılması gerekir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 6100 ... Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 ... Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Mersin 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,