Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/9495 K.2024/2063

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı vekilinin istinaf başvurusunun reddine, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Bingöl ili, Genç ilçesi, ... Mahallesi 403 ada 1 parsel sayılı taşınmazın 3940,57 m²sinin (ifrazen 403 ada 31), 403 ada 2 parsel sayılı taşınmazın 1605,17 m²sinin kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazların davacı idare adına yol olarak terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazların imar planı ve mücavir alan sınırları içinde bulunan ve fiilen belediye hizmetlerinden yararlanan bir durumda olması nedeniyle arazi niteliğinde kabul edilmeyeceğini, arsa niteliğinde kabul edilmesi gerektiğini, arsa üzerindeki mütemmim cüzlerin tamamının değerinin tespit edilmesi gerektiğini, kamulaştırmadan arta kalan alanda değer azalışı meydana geleceğini ileri sürerek kamulaştırma bedelinin tespitini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazların davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline, yol olarak terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; Yerel mahkemenin verdiği kararın yanlış olduğunu, söz konusu taşınmazların bedelinin yüksek tespit edildiğini, önceki karar ile kaldırma kararı sonrası kurulan kararda kamulaştırma bedeli azalmasına karşın iadeye dair hüküm kurulmadığını, bu hükmün kurulmamasının kanuna aykırı olduğunu, davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek kararı istinaf etmiştir.

2.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; belirlenen kamulaştırma bedelinin gerçek rayiç piyasa değerinden çok düşük olduğunu, dava konusu taşınmazın arsa niteliğinde olduğunu, yapılan emsal kıyaslamasında dava konusu taşınmazların emsal taşınmazdan %58 oranında daha değersiz kabul edilmesinin hatalı olduğunu, çevre taşınmazların m²sine daha yüksek fiyat verildiğini, dava konusu taşınmazın gerçek değerinin mahkemenin belirlemiş olduğunun çok üzerinde olduğunu ileri sürerek kararı istinaf etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arsa niteliğindeki dava konusu taşınmazların zeminine emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslama yapılarak m² birim fiyatının 47,29 TL olarak belirlenmesinde bir isabetsizlik görülmediği, üzerindeki yapıya Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca yayımlanan Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkındaki Tebliğe göre resmi birim fiyatı uygulanıp yıpranma payı da düşülerek değer biçilmesi doğru olduğu;

ancak tespit edilen kamulaştırma bedelinden İlk Derece Mahkemesinin ilk kararı ile ödenmesine karar verilen 238.080,26TL'ye dava tarihinden 4 ay sonraki tarih olan 28.03.2016 tarihinden İlk Derece Mahkemesinin ilk karar tarihi olan 06.12.2017 tarihine kadar yasal faiz işletilmesi, fark bedel 32.194,39TL'ye ise dava tarihinden 4 ay sonraki tarih olan 28.03.2016 tarihinden İlk Derece Mahkemesinin son karar tarihi olan 29.06.2022 tarihine kadar yasal faiz işletilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması, fazla depo ettirildiği anlaşılan 5.017,52 TL'nin davacı kuruma iade edilmesi gerektiğinin düşünülmemesi doğru görülmediğinden;

davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davacı idare vekilinin istinaf talebinin kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; objektif değer artışının fazla yapıldığını, itirazlarının dikkate alınmadığını, davacı kurum kendisini vekil ile temsil ettirmesine rağmen vekâlet ücretine hükmedilmediğini ileri sürerek kararı temyiz etmiştir.

2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; belirlenen kamulaştırma bedelinin gerçek rayiç piyasa değerinden çok düşük olduğunu, dava konusu taşınmazların arsa niteliğinde olduğunu, yapılan emsal kıyaslamasında dava konusu taşınmazların emsal taşınmazdan %58 oranında daha değersiz kabul edilmesinin hatalı olduğunu, çevre taşınmazların m²sine daha yüksek fiyat verildiğini, dava konusu taşınmazların gerçek değerinin mahkemenin belirlemiş olduğunun çok üzerinde olduğunu ileri sürerek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayıl Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ( 6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ile 11 inci ve 12 nci maddesi.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki Bingöl ili, Genç ilçesi, ... Mahallesi 403 ada 1 parsel, 403 ada 2 parsel sayılı taşınmazlara 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesi ve tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesine karar verilmesinde bir isabetsizlik yoktur.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, taraf vekillerince temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Taraf vekillerinin yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmamasına, davalıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,