Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/10272 K.2025/9851

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazlar bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... ili, ..., ...Mahallesi, 5585 ada 1 parsel, 5505 ada 1 parsel, 5506 ada 1 parsel, 5654 ada 1 parsel, 5653 ada 1 parsel, 5583 ada 3 parsel ve ... Mahallesi 5351 ada 10 parsel sayılı taşınmazların uygulama imar planında yol ve park alanında kaldıklarını, davalı idare tarafından kamulaştırma yapılmaksızın dava konusu taşınmazlara fiilen el atılıp kamu hizmetine tahsis edildiğini ileri sürerek belirlenecek tazminatın davalı idarelerden tahsilini etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; dava konusu taşınmazlara fiilen el atmayan müvekkili idare açısından husumet yönünden davanın reddi gerektiğini, dava konusu taşınmazların fiilen el atılmayan kısımları bakımından idari yargının görevli olduğunu, kamulaştırmasız el atma şartları oluşmadığından davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde;davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın davalı ... Belediyesi yönünden husumetten reddine, davalı ... Belediyesi yönünden kabulüne, taşınmazlar bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Belediyesinden tahsili ile bedeline hükmedilen davacı paylarının tapusunun iptali ile davalı ... Belediyesi adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Belediyesi vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde; dava konusu 5585 ada 1 parsel sayılı taşınmazda fiili el atma bulunmadığından idari yargının görevli olduğunu, fiilen el atılmayan kısımların bedeline hükmedilmesinin hatalı olduğunu, dava konusu taşınmazlara müvekkili idarece el atılmadığını, sorumlu idarenin tespiti gerektiğini, emsalin eski tarihli satış olduğunu, belirlenen bedelin yüksek olduğunu ve el atma tarihinin tespit edilmesi gerektiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazların tamamının 1/1000 ölçekli planda ''park alanında '' kaldığı, taşınmazların bir kısmına stabilize yol, kaldırım, otopark, asfalt yol ve ağaçlandırma yapılmak suretiyle fiilen el atıldığı, 5885 ada 1 parsel sayılı taşınmaza ise fiilen el atılmadığı, ancak davalı ...

Belediyesinin taşınmazda hissedar olduğu, dolayısıyla kamulaştırmasız el atmanın varlığının sabit olduğu anlaşılmakla arsa niteliğindeki taşınmaza, dava tarihinden öncesine ait özel amacı olmayan taşınmaz satışı esas alınarak emsal ile eksik ve üstün yanları karşılaştırılmak suretiyle değer biçilmesinin isabetli olduğu,

taşınmazların fiilen el atılmayan kısımlarında davacının müstakilen kullanım hakkının kalmaması ve aynı davalı idarenin sorumluluğu altında olması sebebiyle tamamının bedeline hükmedilmesi ve bir kısım taşınmazda önceden kurulu irtifak hakkı da gözetilerek tazminata hükmedilmesi yerinde olduğundan istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Belediyesi vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... Belediyesi vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar etmiş, ayrıca 7421 sayılı Kanun ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) eklenen Ek Madde 4 uyarınca hukuken el atılan taşınmazlar yönünden maktu harç ve maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin sorumlu idareden tahsili istemine ilişkindir.

2.Değerlendirme 1. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dava konusu taşınmazlara 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesi ve hükmedilen tazminat bedelinin davalı ... Başkanlığından tahsiline karar verilmesi yerindedir.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı ... vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Dosya kapsamında yer alan fen bilirkişi raporu uyarınca keşif tarihi itibarıyla dava konusu 5585 ada 1 parsel sayılı taşınmaza fiilen el atılmadığı, 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında “park alanı” olarak ayrıldığı ve 2942 sayılı Kanun'un Ek Madde 1 inci maddesi uyarınca hukuken el atıldığı anlaşılmakla, 26.11.2022 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7421 sayılı Kanun'un 5 inci maddesi ile 2942 sayılı Kanun'a eklenen Ek Madde 4 ile "Bu Kanun kapsamında açılan davalarda verilen bedel ve tazminat kararlarına ilişkin mahkeme ve icra harçları,

davalı idare tarafından ödenmek üzere maktu olarak belirlenir." hükmü getirildiği gözetildiğinde 5585 ada 1 parsel sayılı taşınmaz yönünden maktu harca hükmedilmesi gerektiği gibi, harca esas değer üzerinden belirlenen vekâlet ücretinin de maktu harca tâbi davalarda maktu alınması gerektiğinin düşünülmemesi bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden İlk Derece Mahkeme kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davalı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine, 2. Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. Davalı idare vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının; a. (6) nolu bendinde yer alan "1.325.732,81TL" ibaresinin çıkarılarak yerine "dava konusu 5585 ada 1 parsel sayılı taşınmaz için 80,70 TL ve diğer dava konusu taşınmazlar için 976.271,15TL olmak üzere toplam 976.351,85 TL" ibaresinin ve aynı bentte yer alan “994.389,69TL” ibaresinin çıkartılarak yerine “645.008,73 TL” ibaresinin yazılması,

b. (10) nolu bendinde yer alan “ 432.075,95TL” ibaresinin çıkarılarak yerine “dava konusu 5585 ada 1 parsel sayılı taşınmaz için maktu 9.200,00 TL ve diğer dava konusu taşınmazlar için nispi 380.917,75 TL olmak üzere toplam 390.117,75 TL” ibaresinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davalı idareden peşin alınan temyiz harcının istek halinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,