Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/10754 K.2025/2748

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. Çine Asliye Hukuk Mahkemesinin 28.09.2023 Tarihli ve 2022/535 Esas, 2023/474 Karar Sayılı Kararı

Davanın niteliği itibariyle taraflar arasında yapılmış olan sözleşmeye istinaden sözleşme harici ödenen miktarların sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca iadesi istemine ilişkin olduğu, sebepsiz zenginleşme davalarında sözleşmeye dayalı olsa dahi davalıların yerleşim yeri, davacının yerleşim yeri ve sözleşmenin düzenlendiği yerler yetkili yer olarak kabul edildiği, somut olayda davalıların her birinin yerleşim yerlerinin Ankara il sınırları içerisinde bulunduğu, sözleşmenin düzenlendiği yerin de yine Ankara ili olduğu, davacının yerleşim yerinin de Efeler/Aydın olduğu mülakat olan Çine ilçe yetki sınırları içerisinde bulunmadığı gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. Ankara 31. Asliye Hukuk Mahkemesinin 13.05.2024 Tarihli ve 2024/200 Esas, 2024/208 Karar Sayılı Kararı Somut uyuşmazlıkta, taraflar arasındaki ilişki incelendiğinde, kesin yetki kuralı bulunmadığı, davalıların cevap dilekçesinde aynı yer mahkemesinin yetkili olduğunu göstererek yetki itirazı ileri sürmeleri halinde usulünce yetki itirazı bulunduğunun kabul edilebileceği, eldeki uyuşmazlıkta davalılar tarafından birlikte aynı yerin yetkili olduğu yönünde bir itirazlarının mevcut olmadığı ve bu nedenle yetkili mahkemenin belirlenmesi konusunda davacının tercihinin kabul edilerek yargılamaya Çine Asliye Hukuk Mahkemesinde devam edilmesi gerektiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, alacak istemine ilişkin davada yetkili mahkemenin belirlenmesi istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 6100 sayılı Kanun'un “Genel yetkili mahkeme” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrası şöyledir: “Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.”

3. 6100 sayılı Kanun'un “Yetki itirazının ileri sürülmesi” başlıklı 19 uncu maddesi şöyledir.

“(1) Yetkinin kesin olduğu davalarda, mahkeme yetkili olup olmadığını, davanın sonuna kadar kendiliğinden araştırmak zorundadır; taraflar da mahkemenin yetkisiz olduğunu her zaman ileri sürebilir.

(2) Yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir. Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi; birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir. Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmaz.

(3) Mahkeme, yetkisizlik kararında yetkili mahkemeyi de gösterir.

(4) Yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı, süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir.”

4. 6100 sayılı Kanun'un “İlk İtirazlar - Konusu” başlıklı 116 ncı maddesi şöyledir. “- (1) İlk itirazlar aşağıdakilerden ibarettir: a) Kesin yetki kuralının bulunmadığı hâllerde yetki itirazı. b) Uyuşmazlığın tahkim yoluyla çözümlenmesi gerektiği itirazı.”

5. 6100 sayılı Kanun'un “İleri sürülmesi ve incelenmesi” başlıklı 117 nci maddesinin birinci fıkrası şöyledir. “(1) İlk itirazların hepsi cevap dilekçesinde ileri sürülmek zorundadır; aksi hâlde dinlenemez.”

C. Değerlendirme

1. Taraflar arasındaki alacak istemine ilişkin davalarda yetki konusunda özel bir düzenleme bulunmadığına göre, yetkili mahkeme genel yetki kuralı gereği davalının yerleşim yeri mahkemesidir. Bu yetki kuralı kesin olmadığından 6100 sayılı Kanun'un 19 uncu maddesinde belirlenen süre ve yöntemle yetkisizlik itirazında bulunulmaz ise davanın açıldığı mahkeme yetkili hale gelir ve mahkemece kendiliğinden yetkisizlik kararı verilemez.

2. Bir davada, birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa, davacı bu mahkemelerden birinde dava açmak hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacı, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa, o zaman seçme hakkı davalılara geçer.

3. Dosya kapsamından taraflar arasındaki uyuşmazlıkta kesin yetki durumu bulunmadığı ve davalı tarafça cevap dilekçesi ile birlikte süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunulmadığı anlaşıldığından, uyuşmazlığın davanın ilk açıldığı Çine Asliye Hukuk Mahkemesince sonuçlandırılması gerekmektedir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Çine Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,