Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/10865 K.2025/8869

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın davalı ... yönünden reddine, davalı ... yönünden kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı ve davalı ... vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 2073 ada 16 parsel sayılı taşınmazda hissedar olduğunu, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını belirterek taşınmazın bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili beyan dilekçesinde özetle; söz konusu davada taşınmazın tapu kayıt bilgilerinden el atma işleminin ... tarafından yol ve kaldırım yapılmak suretiyle gerçekleştiğinden husumet itirazının bulunduğunu, taşınmazın kısmen yol kısmen de ... alanda kaldığından fiili bir el atmanın söz konusu olmadığını, müvekkil idare tarafından kalıcı olarak el atmanın olmadığını, davacı maliklerinin dava açmadan önce ön koşul olan uzlaşma başvurusu gerçekleşmediğinden açılan bu davanın usulden reddi gerektiğini, davacının talep ettiği amme alacaklarına uygulanan en yüksek faiz oranının haksız ve mesnetsiz olduğu belirtilerek davanın reddi ile yargılama giderleri ve avukatlık vekâlet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının tapuda malik olup olmadığı, usule uygun veraset belgesi uyarınca hak sahibi olup olmadıklarının incelenmesi gerektiğini, taşınmazın kısmen yol kısmen de ... alanda kaldığı bunun dışında herhangi bir fiili el atmanın söz konusu olmadığını, ...

5. İdare Mahkemesinin 2015/523 Esas sayılı dosyasındaki bilirkişi raporunda dava konusu taşınmaz herhangi bir el atmanın açıkça görüldüğünü, taşınmazın imar planlarındaki fonksiyonundan dolayı idare mahkemesinde hukuki el atma davası açabileceğini, ... Bölge İdare Mahkemesinin bahçe ve bahçe duvarının dava konusu taşınmazın içinde kalmasından dolayı fiili el atma olduğu iddiasının diğer davalı ...

Bakanlığına yöneltilmesi gerektiğini belirtilerek husumet ve görev itirazının kabulüne, aksi halde dava şartı yokluğundan dolayı usulden veya diğer savunmaları doğrultusunda esastan reddine karar verilmesine, yargılama harç gider ve vekâlet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın davalı ... yönünden reddine, davalı ... yönünden kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı ... vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; hükme esas alınan 31.12.2021 tarihli bilirkişi raporunda taşınmazın tümü üzerinden hesaplama yapılması gerekir iken hatalı olarak sadece imar planı gereği yol, kaldırım ve park olan yerlerin değeri hesaplandığını, huzurdaki dava için güçlü delil olan ...

6. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/5 Esas, 2016/581 Karar sayılı kesinleşen kararında da hükme esas alınan bilirkişi raporunda taşınmazın tümü üzerinden hesaplama yapıldığını, davaya konu taşınmazın tamamı açısından el atma mevcut olduğunu, taşınmazın metrekare birim değerinin gerçek değerinin çok altında belirlendiğini, kararda usul ve kanuna aykırı olarak tescil kararının kesin olarak verildiğinin belirtildiğini, ayrıca aynı kararda yargılama gideri olan 4.845,25 TL'nin müvekkil davacıya verilmesine karar verilmesi gerekir iken hatalı olarak davalıya verilmesine karar verildiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; hükme esas alınan bilirkişi raporunda metrekare birim bedelin yüksek emsal karşılaştırmasının hatalı yapıldığını ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kamulaştırmasız el atılan arsa niteliğindeki taşınmaza mahallinde yapılan keşif sonucu emsal karşılaştırması yapılarak değer biçen, usul ve kanuna uygun olarak düzenlenen bilirkişi raporuna göre el atma bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesi doğru olduğu gibi hükmedilen bedelin adil ve hakkaniyetli bulunduğu, aynı taşınmazın başka paydaşları tarafından açılan ve bu dosya içinde güçlü delil niteliğinde bulunan ...

6. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/5 Esas sayılı dosyada davalı ...

Başkanlığınca taşınmazın bir kısmına yol ve kaldırım yapılmak suretiyle el atıldığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verildiği ve bu kararın istinaf incelemesinden geçerek kesinleştiği nazara alındığında her ne kadar dosya içinde bulunan bilirkişi raporunda davalı tarafın kaldırım ve yolun halihazırda zeminde bulunmadığı belirtilmişse de dosya kapsamından taşınmazın 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında kısmen park, kısmen yolda kaldığı, imar planında değişiklik yapılmadan eski hale getirmenin el atmayı ortadan kaldırmayacağı, bu plana ve proje bütünlüğü ilkesine göre taşınmazın tamamı için sorumluluğun davalı ...

Başkanlığında bulunduğu, hükme esas alınan raporda da taşınmazdan ifraz edilen tüm taşınmazlardaki davacı hisselerinin toplamı için tazminat bedelinin belirlendiği, her ne kadar kararda tescil kararının kesin olarak açıklanması yerinde değil ise de bu hususun maddi hataya dayalı olduğu gibi istinaf talebinin esastan incelendiği, bunun gibi aynı kararda "Davacı tarafından sarf edilmiş olan 4.845,25 TL yargılama giderinin davalı ...

Başkanlığından alınarak davalı tarafına verilmesine.." hükmedildiği belirtilmişse de ilgili hatanın açık maddi hata niteliğinde olduğundan Mahkemece her zaman düzeltilebileceği sonucuna varıldığından taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaza fiilen el atılmadığını, bu nedenle davanın idari yargıda görülmesi gerektiğini, davanın hukuki el atma kapsamında değerlendirilerek maktu harç ve vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, emsal taşınmazın uygun olmadığını, emsal karşılaştırmasının doğru yapılmadığını, bilirkişi raporunda hesap hatası yapıldığını, aynı taşınmazın diğer hissedarı tarafından açılan davada 12.07.2016 değerlendirme tarihi itibarıyla metrekare birim bedelinin 4.000,00 TL olarak belirlendiği ve kararın istinaf incelenmesinden geçerek kesinleştiği gözetildiğinde tespit edilen bedelin yüksek olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ( 6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 2073 ada 16 parsel sayılı taşınmazın ifrazıyla oluşan 2073 ada 33,34 ve 35 parsel sayılı taşınmazlara 2942 sayılı Kamulaştırma Kanun'un (2942 sayılı Kanun) 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak dava tarihi itibarıyla değer biçilmesine ve alınan rapor uyarınca bedelinin davalı ...'ndan tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3.Dosya kapsamında yer alan fen bilirkişi raporunda, dava tarihi itibarıyla dava konusu taşınmaza fiilen el atılmadığı anlaşılmakla birlikte halen yürürlükte bulunan 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında da yol ve park alanı kullanımına isabet ettiği ve dava konusu taşınmazın uzun yıllardan beri kamu hizmetine tahsis edilmiş olması nedeniyle fiilen el atılmamış olsa dahi mülkiyet hakkının süresi belirsiz şekilde kısıtlanması nedeniyle kamulaştırmasız el atma olgusunun gerçekleştiğinin kabulü ile alınan rapora göre taşınmaz bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesi doğrudur.

4. Bölge Adliye Mahkemesince 6100 sayılı Kanun'un 355 inci maddesi uyarınca istinaf sebepleri ile sınırlı olarak inceleme yapıldığından ve istinaf sebebi olarak ileri sürülmeyen bir konunun temyiz yolunda ileri sürülmesi hâlinde incelenmesi mümkün olmadığından davalı ... vekilinin vekâlet ücretine ilişkin talebi konusunda inceleme yapılmamıştır.

5. Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, davalı ... vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

6. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda hesap hatası yapılması sonucunda idare aleyhine toplam 2.198,55 TL fazlaya hükmedilmesi doğru değildir.

7. Yargılama giderinin davalı ... Başkanlığından alınarak davacıya ödenmesine karar verilmesi gerekirken maddi hata sonucu davalıya verilmesine karar verilmesi hatalıdır.

8. Hukuken el atılan dava konusu taşınmaza davacı payına düşen tazminat bedeli yönünden 7421 sayılı Kanun ile 2942 sayılı Kanun'a eklenen Ek Madde 4 ün üçüncü fıkrası uyarınca maktu harca hükmedilmesi gerektiğinden kararın bozulması gerekmiştir.

Ne var ki bu hataların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1.Davalı ... Başkanlığının diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının;

a) (2) numaralı bendinde bulunan "6.809.598,55" sayısının çıkartılarak yerine "6.807.400,00" sayısının yazılmasına,

b) Yargılama giderlerine ilişkin (5) numaralı bendinin altıncı paragrafında bulunan " davalı" kelimesinin çıkartılarak yerine "davacı" kelimesinin yazılmasına,

c) (5) numaralı bendinin ikinci paragrafının hükümden çıkartılması yerine "Alınması gereken 179.90 TL karar ve ilam harcının, peşin alınan ve ıslah harcı olarak yatırılan 116.322,40 TL harçtan mahsubu ile bakiye harcın talep halinde yatırana iadesine" cümlesinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davalı ... Belediye Başkanlığından peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,