Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/11264 K.2025/10776

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda,

Karar tarihinde yürürlükte bulunan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 362 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi gereğince, miktar veya değeri her paydaş için 238.730,00 TL'yi geçmeyen davalara ilişkin olarak Bölge Adliye Mahkemesi kararları kesin olup bu kararlar aleyhine temyiz yoluna başvurulamaz.

... ve ... dışında kalan davacılar yönünden hüküm altına alınan bedelin, Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibarıyla kesinlik sınırı olan 238.730,00 TL'nin altında kaldığı anlaşılmakla, işbu davacılar yönünden davalı idare vekilinin temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekmiştir.

Davalı idare vekilinin davacılar ... ve ... ile ilgili olarak gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu Antalya ili, Kepez ilçesi, ... Mahallesi 498 parsel (kök 246 parsel) sayılı taşınmaz davacılar murisi ... adına kayıtlı iken 9.045,00 m² ’lik kısmının ... Genel Müdürlüğüne ait yol olarak ayrıldığını ve halen yol olarak kullanıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atılması nedeniyle Mahkemece belirlenecek tazminatın yasal faizi ile birlikte davalı idareden alınarak müvekkillerine ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... Genel Müdürlüğü vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın bulunduğu kesimin idarelerinin yol ağından çıkarılmış olması nedeniyle müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, 70.950,00 m² yüzölçümlü ... köyü 246 numaralı parselin, ... Yolu ...

Varyantı Projesi kamulaştırma sahasında kalması nedeniyle 14.03.1969 tarihli ve 1969/45 sayılı kamu yararı kararına dayanılarak 36.195,00 m² 'lik kısmının kamulaştırma işlemine tabi tutulduğunu, 246 parselin ifrazı sonucunda davaya konu olan 9.045,00 m² yüzölçümüne sahip 498 parselin oluştuğunu, kalan 27.150,00 m² ’lik kısmın ise 499 parsel numarasını aldığını, 246 parselin 36.195,00 m² ’lik kısmı için düzenlenen Kıymet Takdir Cetvelinde Antalya ili Kıymet Takdir Komisyonu tarafından 19.04.1969 tarihinde taşınmazın mülkiyeti itirazlı iken kamulaştırma tarihindeki hak sahipleri olan ..., ..., ..., ..., ...,

... için belirlenen kamulaştırma bedelinin ... Bankası ... Şube Müdürlüğüne 07.07.1969 tarihinde “hükmen tayin edilecek malik adına istimlak bedeli olarak 90.125 TL bloke edilmiştir.” şerhi ile yatırıldığını, kamulaştırma işlemlerine ilişkin tebligatların tapulama tarafından tespit yapılan ... kızı ..., itiraz edenler ... Genel Müdürlüğü, ... kızı ..., ... oğlu ..., zilyedler, ... oğlu ..., ..., ... kızı ..., ... oğlu ..., ... oğlu ... ve ...'e ....

Noterliği kanalı ile 20.06.1969 tarihinde ... sayılı tebligat ile tebliğ edildiğini, kamulaştırma güzergahında kalan taşınmazların kıymet takdirlerini gösteren ilanın 20.06.1969 günü köyde ilanen asıldığına dair tutanağın 05.07.1969 tarihinde askıdan indirildiğini, müvekkili idare tarafından Antalya 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde taşınmaz zilyedleri aleyhine 1970/307 Esas sayısı ile açılan zilyetliğin tespiti ve tapuya tescili davasının 16.03.1970 tarihinde 1970/207 karar sayısı ile sonuçlanmış olup 246 parsel sayılı gayrimenkulden 16 sayılı istimlak parseli ile istimlak olunan 36.195,00 m² 'lik parçanın davacı ...

Genel Müdürlüğü tarafından istimlak olunduğu ve bu hususun Tapu Siciline istimlak çapı çerçevesinde şerh verilmesine kararı verildiğini, kamulaştırma işlemlerine karşı zarara uğradığından bahisle hak sahibi ...’in tarafından Antalya 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1969/248 Esas, 1969/206 Karar Sayılı dosyasıyla tespit yaptırdığını, ....

Bölge Tapu Sicil Müdürlüğünün 20.05.1995 tarihli ve 1287 sayı ile Antalya 4. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilen tapu kaydında 246 parselin hükmen ifraz edilerek 03.04.1986 tarihli ve 1772 yevmiye numarası ile sayfanın kapatıldığını, yeni parsellerin ise 661 sayfada 498 parsel, 662 sayfada ise 499 parsellere gittiği belirtip, 498 parselin 39.800,00 m² 'lik toplam alanından 9045,00 m² ’lik kısmın 04.08.1986 tarihli ve 4475 sayılı işlem ile yola terk edildiğini, taşınmazın maliki ... iken 04.08.1986 tarihli ve 44945 yevmiyeli işlem ile satış yapıldığını, taşınmazın yeni sahibinin davacılar murisi ... olduğunu,

bu tescilin ise 27.03.1986 tarih ve 1772 yevmiye ile tescil edildiğini, 39.800,00 m² 'lik dava konusu ... köyü 498 parselin kamulaştırılan 9045 m² 'si ...

Genel Müdürlüğünce kamulaştırılması nedeniyle tapudan terk edilmiş olup kalan kısım 30.755,00 m² 'lik alanın davacılar murisi ... adına tescil edildiğini, ... mirasçıları olan ve davacılar arasında yer alan ... ve ... vekili Av. ... tarafından Antalya 4. Asliye Hukuk Mahkemesinde 10.03.1995 tarihinde 1995/238 Esas numarası ile müvekkili idare aleyhine açmış açılan kamulaştırmasız el atma nedenine dayalı tazminat davasında davaya konu edilen 498 parselin evveliyatının 246 parsel olduğu, bu parselin 1970 yılında 498 ve 499 parsellere ifraz edildiği,

davacıların murisi ...'a verilen 498 parselin 9.045,00 m² 'lik kısmının davalı idare tarafından 14.03.1969 tarihli ve 1449/675-1316 sayılı kararı ile kamulaştırıldığı, bu yer üzerindeki yol inşaatının 1971 yılında yapılıp bitirildiği anlaşılmakla davaya konu edilen 498 parsel sayılı taşınmazın dava tarihi itibarı ile tapu tedavülünde görüldüğü gibi mülkiyetinin davacıların murisi ...'a ait olmayıp, dava dışı ... adına kayıtlı olduğunu, kamulaştırma tarihi 14.03.1969 olan yere fiilen el konulup yol yapıldığı,

1971 tarihinden davanın açıldığı 10.03.1995 tarihi arasında kamulaştırma Kanunu’nun 38 inci maddesinde öngörülen 20 yılın çok üzerinde bir zaman geçtiği anlaşıldığından davanın reddine karar verildiğini, kararın onandığını ve karar düzeltme isteğinin reddine karar verildiğini, hak sahiplerinin kamulaştırmadan usülüne uygun haberdar olduklarını, kamulaştırma işlemlerinin usulüne uygun olarak tamamlandığı gözetilerek davanın reddine karar verilmesi gerektiğini,

aksi halde dava konusu taşınmazların değeri tespit edilirken kamulaştırma tarihi olan 1969 yılı esas alınarak tarım arazisi olarak değer biçilmesi gerektiğini ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.

2. Dahili davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın husumetten reddi gerektiğini, dava konusu taşınmazda müvekkili belediye tarafından herhangi bir çalışma yapılmadığını, anılan taşınmaz üzerine davalı ... tarafından yol ve refüj çalışmaları yapıldığını, taşınmaza 1971 yılında fiilen el atıldığı beyan edilmekle müvekkili kuruma herhangi bir uzlaşma teklifinde bulunulmadığını, davanın müvekkili idare yönünden dava şartı yokluğundan reddi gerektiğini ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat bedelinin davalı ... Belediyesinden alınarak davacılara verilmesine, dava konusu ... köyü (... Mahallesi) 498 parsel sayılı taşınmazdaki davacıların hisselerinin iptali ile davalı ... Belediyesi adına tapuda kayıt ve tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; usul hukukunda dahili davalı müessesenin bulunmadığını, davacının yapmış olduğu taraf değişikliğine karşı rızalarının bulunmadığını, uzlaşma maksadıyla davalı ...

Genel Müdürlüğü'ne başvurulduğunu, ancak idarelerine bir uzlaşma başvurusunun yapılmadığını, davanın süresinde açılmadığını, süre aşımı nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, Antalya 4.Asliye Hukuk Mahkemesi 1995/238 Esas, 1995/762 Karar sayılı kararı ile dava konusu yolun 1971 yılında bitirildiği ve aradan 20 yıl geçmesi nedeniyle davanın süreden reddine karar verilmiş ve onanarak kesinleşmiş olup huzurda görülen davanın kesin hüküm nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğini, önceki tarihli açılan davanın konusunun huzurda görülen dava ile aynı olduğunu, uzlaşma dava şartının gerçekleşmediğini,

müvekkili idare tarafından el atmanın söz konusu olmadığını, dava konusu yerin Belediye yetki ve sorumluluk alanı içerisinde bulunmadığını, taşınmazın m² birim fiyatının fahiş belirlendiğini, dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazın mukayesesinin doğru yapılmadığını, dava konusu taşınmazın 9.045,00 m² lik kısmının ...

Genel Müdürlüğü lehine istimlak edilerek yol olarak terkini sağlandığından davaya konu bir durum kalmayacağından davanın reddine karar verilmesi gerektiğini beyan ederek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu Antalya ili, Kepez İlçesi, ...

Mahallesi 498 parsel sayılı taşınmaza yol yapılmak suretiyle kamulaştırma olmaksızın fiilen el atıldığı, dava konusu taşınmazın 1/1000 ölçekli Uygulamalı İmar Planında bir kısmının konut alanı, bir kısmının yol, bir kısmının da park alanında kaldığı, 498 parselin geldisinin 246 parsel olduğu, Antalya Tapulama Mahkemesinin 27.12.1984 tarihli ve 1983/555 Esas, 1984/950 Karar sayılı kararına istinaden 246 parsel sayılı taşınmazdan ifraz edilerek 498 parsel numarası ile 39.800,00 m² yüzölçümlü olarak davacılar murisi ... adına tescil edildiği, tescilin tapuda 20.03.1986 tarihli ve 1772 yevmiye numarası ile yapıldığı,

daha sonra Antalya 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin 16.03.1970 tarihli ve 1970/307 Esas, 1970/207 Karar sayılı kararı ile yüzölçümünden 9.045,00 m² 'lik kısmının KGM adına istimlak edilip 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 927 nci maddesi gereğince terkin edilerek 30.755,00 m² 'lik kısmının ... adına tescil edildiği, ... .Bölge Müdürlüğünün 04.07.1995 tarih ve 13953 sayılı yazısına göre 246 parsel sayılı taşınmazın 36.195,00 m² 'sinin kamulaştırıldığı, kamulaştırma bedelinden mülkiyeti nizalı olduğundan mahkemece tayin edilecek malikler adına kamulaştırma bedeli olarak 90.125,50 TL depo edildiği,

....Noterliğinin ... tarihli tebligatının çıkartıldığı, tebligat çıkartılan kişiler arasında davacılar murisi ... bulunmadığı gibi Antalya 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin 16.03.1970 tarihli ve 1970/307 Esas, 1970/207 Karar sayılı kararında da davalı olarak davacılar murisi ...' ın bulunmadığı, bu nedenle usulüne uygun kamulaştırmadan bahsedilemeyeceği, ... .Bölge Müdürlüğünün 23.05.2023 tarihli cevabi yazısına göre dava konusu taşınmaz üzerinden geçen yolun, yol ağı değişikliği ile sorumluluğunun ...

Belediyesine devredildiği, bu nedenle dava tarihi itibarıyla sorumluluk ... Belediyesine ait olduğundan hükmedilen tazminat bedelinden ...

Belediyesinin sorumlu tutulmasının yerinde olduğu, dava konusu taşınmazın 1/1000 ölçekli İmar Planı içerisinde kalması nedeniyle arsa vasfında kabul edilerek emsal araştırma yöntemi ile dava konusu taşınmazın değerinin tespiti yoluna gidilmesinde yöntem olarak isabetsizlik bulunmadığı, dava konusu taşınmazdan düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılmadığı, 2019 yılı emlak vergisine esas m² birim fiyatının 503,39 TL olduğu, emsal olarak alınan Antalya ili, Kepez ilçesi, ...

Mahallesi 6695 ada 1 parsel sayılı taşınmazın 1/1000 ölçekli İmar Planı içerisinde düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılmış imar parseli olduğu, 2019 yılı emlak vergisine esas metrekare değerinin 45,40 TL olduğu, emsal taşınmaza ait hissesinin 20.10.2015 tarihli ve 40184 yevmiye numaralı resmi satış örneğinin dosyaya celp edildiği, emsal olma özelliğine sahip bulunduğu, dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazın eksik ve üstün yanlarının hükme esas alınan bilirkişi raporunda tartışıldığı, dava konusu taşınmazın emsal taşınmazdan 1,386 kat daha değerli kabul edilmesinin emlak vergi değerleri açısından da değerlendirildiğinde yerinde olduğu,

buna göre dava konusu taşınmazın m² birim fiyatının dava tarihi itibarıyla yerinde olduğu, İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve kanuna uygun olduğu anlaşıldığından davalı tarafın istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Belediyesi vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiş, ayrıca ... Mahallesi 498 numaralı parsel 39.800,00 m² yüzölçümü ile davacılar murisi adına kayıtlı iken 9.045,00 m² yüzölçümlü kısmının ...

Genel Müdürlüğüne ait yol olarak ayrıldığı ve yol olarak kullanıldığını, taşınmaz hakkında Antalya 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1995/238 Esas ve 1995/762 Karar sayılı dosyasında açılan kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat davasında dava konusu yolun 1971 yılında bitirildiği, 1971 tarihi ile davanın açıldığı tarih arasında 20 yıldan fazla zaman geçmesi nedeniyle davanın reddedildiği ve Yargıtay tarafından onandığını, davalı ...

Genel Müdürlüğü'nün 15.10.2019 tarihli dilekçesi ve ekindeki belgeler incelendiğinde dava konusu ...

Mahallesi 498 parselin geldi kadastro parselinin 246 numaralı parsel olduğunu, Antalya Tapulama Mahkemesinin 27.12.1984 tarihli ve 1989/555 Esas ve 1984/950 Karar sayılı kararına istinaden 246 numaralı parselin hükmen ifraz edildiğini, buna göre dava konusu 498 numaralı parselin 39.800,00 m² yüzölçümü ile tarla niteliğinde davacı murisi ... adına tescilinin sağlandığını, tescilin 20.03.1986 tarihli ve 1772 yevmiye numarası ile yapıldığını ve daha sonra Antalya 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 16.03.1970 tarihli ve 1970/307 Esas, 1970/207 Karar sayılı ilamı gereğince yüzölçümünden 9.045,00 m² yüzölçümlü kısmının ...

Genel Müdürlüğü lehine istimlak edilmiş olduğunu, Medeni Kanun’un 927 nci maddesi gereğince miktarından terkin edilerek geriye kalan 30.755,00 m² yüzölçümlü kısmın senet sahibi ... adına tescil edildiğinin anlaşıldığını, fiilen yol olarak ayrılan ve kullanılan 9045.00 m² yüzölçümlü kısmın mahkeme kararı gereği terk edildiği ve geriye kalan 30.755,00 m² yüzölçümlü kısmın senet sahibi ... adına tescil edildiği tespit edildiğinden kamulaştırmasız el atmadan bahsedilemeyeceğini,

Antalya 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1995/238 Esas ve 1995/762 Karar sayılı kararında dava tarihi olan 10.03.1995 tarihi ile yol yapım tarihi arasında 20 yıldan fazla süre bulunması nedeniyle davanın reddedildiği belirtildiğinden söz konusu Antalya 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 16.03.1970 tarihli ve 1970/307 Esas, 1970/207 Karar sayılı kararının infazının yerine getirildiğini, kamulaştırma evraklarının ve kamulaştırma bedeline ilişkin evrakların mahkeme tarafından istenilerek ...

Bölge Müdürlüğü tarafından mahkemeye sunulması sağlanmadan karar verildiğini, temyize konu kararın hüküm kısmında davacıların hissesi oranında tapu kayıtların iptaline ve ... Belediyesi adına kayıt ve tesciline karar verilmiş ise de dava konusu Kepez ilçesi ...

Mahallesi 498 parsel yol olarak terkin olduğundan ve tapuda yaşamadığından TAKBİS sisteminden ulaşılamadığını,parselin 30.755,00 m² yüzölçümlü kısmının Kepez Belediyesi tarafından imar uygulamasına tabi tutulması nedeniyle parselden geriye kalan ve yaşayan kısım olmaması gözetilerek tescile konu edilemeyeceğini, dolayısıyla kararın infazı mümkün olmamakla birlikte müvekkili belediye lehine taşınmazın tescilinin de hukuken mümkün olmadığını ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, temel olarak davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin belirlenmesine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinde ve bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı ... vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Dava konusu taşınmazın davaya konu 9045.00 m²’lik kısmı 04.08.1986 tarihinde tapudan yol olarak terkin edildiği halde, infazda tereddüt uyandıracak şekilde yeniden tescil hükmü kurulması bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; A. Davalı ... Vekilinin ... ve ... Haricindeki Davacılara İlişkin Temyizi Yönünden; Davalı ... vekilinin temyiz dilekçesinin miktar yönünden REDDİNE,

B. Davalı ... Vekilinin Davacılar ... ve ...’a İlişkin Temyizi Yönünden; 1. Davalı ... Belediyesi vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, davalı tarafın temyiz itirazının kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının; (2) numaralı bendi hükümden tümüyle çıkartılarak yerine “Dava konusu taşınmazın davaya konu 9045.00 m²’lik kısmı 04.08.1986 tarihinde tapudan yol olarak terkin edildiğinden tescil hükmü kurulmasına yer olmadığına,” cümlesinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davalı idareden peşin alınan temyiz harcının istek halinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,