Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/11545 K.2025/9192

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun davacı idare yönünden esastan reddine, davalı yönünden kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesinin hükmü kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; ... ili, ..., ... köyü 110 ada 505 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın yol olarak davacı lehine terkinine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın gerçek değerinin tespitini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri 1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın tespit edilen bedel ve avukatlık vekâlet ücreti yönünden mahkeme kararının usul ve kanuna aykırı olduğunu, taşınmaza %350 objektif değer artışı yapılmasının hukuka aykırı olduğunu, kapitalizasyon faizine ilişkin hususların mükerrer olarak değerlendirilmek suretiyle fazla kamulaştırma bedeli hesaplanmış olduğunu, aynı kamulaştırma kapsamındaki taşınmazlara %50 objektif değer artışı uygulanırken dava konusu taşınmaz için uygulanan oranın taraflar açısından hakkaniyete aykırı olduğunu ileri sürmüştür.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilgili İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün maksimum değerleri üzerinden hesaplama yapılması gerekirken daha düşük verim miktarlarından hesaplama yapıldığını, kamulaştırma bedelinin düşük belirlendiğini, üretim giderlerinin brüt gelirin 1/3 'ünü geçemeyeceğini ve arta kalan kısımda değer azalışı uygulanması gerektiğini ileri sürmüştür.

C.Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın kuru arazi niteliğinde olduğu anlaşılmış olup, hükme esas alınan bilirkişi raporunda taşınmaza net gelir yöntemine göre değer biçilmesinde ve dava konusu taşınmazın konumu ve bilirkişi kurulu raporunda belirtilen özellikleri dikkate alınarak gelir metoduna göre belirlenen metrekare birim fiyatına uygun objektif değer artış oranı uygulanarak kamulaştırma bedelinin hesaplanmasında yöntem itibarıyla bir isabetsizlik bulunmadığı,

ancak 01.12.2022 tarihli iade kararında hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda uygulanan münavebe, net gelir ve kapitalizasyon faiz oranı uygun bulunmuş, objektif değer artışının %50 yerine %350 oranında uygulanması gerektiği belirtilmiştir.

Mahkemece 09.05.2023 tarihli son kararında hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda Dairelerinin kaldırma konusu etmediği çıplak m² değeri olan 8,26 TL/m² üzerinden %350 oranında objektif değer artışı uygulanması gerekirken bilirkişilerce mahkemenin ilk hükmüne esas alınan bilirkişi kurulu raporundaki m² değeri olan 7,95 TL/m² üzerinden %350 oranında objektif değer artışı uygulanarak düşük bedel hesaplandığı anlaşılmış ancak bu husus yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden ve ayrıca bilirkişiden ek rapor alınması usul ekonomisine uygun olmadığından,

resen yapılan hesaplama sonucu tespit edilen fark bedel depo ettirilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesinde yöntem itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre taraf vekillerinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Dairemiz denetiminden geçen aynı kamulaştırma kapsamında 113 ada 1111 parsel sayılı taşınmaz ile dava konusu taşınmaz uzak mesafede olmasına rağmen aynı gerekçe ile %350 oranında objektif değer artışı uygulandığı, yine 2023/678 Esas, 2023/7242 Karar sayılı dosyada yakın yerde bulunan 113 ada 1136 parsel sayılı taşınmaz için %50 objektif değer artışı uygulandığı ve bu oranın Dairemizce onandığı gözetildiğinde farklı objektif değer artışı oranları hususunda ek rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile hüküm kurulması bozmayı gerektirir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle, Taraf vekillerinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan, Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Davalıdan peşin alınan temyiz harcının istek halinde iadesine,

Dosyanın 6100 sayılı Kanun'un 373 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,