Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/12131 K.2025/9696

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın tapudan yol olarak terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; ... ili, ..., ... Mahallesi 1079 ve 1080 parsel sayılı taşınmazların kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazların davacı idare adına tescilini, tapudan yol olarak terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın gerçek değerinin tespitini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin hatalı olduğunu, Mahkemece hükmedilen kamulaştırma bedelinin idarenin kıymet takdir komisyonunca belirlenen bedelden yüksek olduğunu, hükme esas alınan raporda belirlenen objektif değer artış oranının fahiş bir değerde olduğunu, kamulaştırmadan arta kalan kısımda değer kaybı olmadığını, yapı bedelinin yüksek hesaplandığını, üretim masraflarının brüt gelirin 1/3'ünden az olduğunu ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı idarenin acele kamulaştırma davasından sonra makul süre içinde bedel tespit davasını açmadığını, bu nedenle kendilerince kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat davası açılması gerektiğini, idare tarafından daha sonra açılan kamulaştırma davasının öncesinde tazminat davası ile birleştirildiğini, sonrasında ise tefrik edildiğini ve bedel tespit davasının bekletici mesele yapıldığını, davacı idarenin yargılamayı sürüncemede bırakmasının müvekkilinin 2017 yılından bu yana mülkiyet hakkının ihlal edilmesine neden olduğunu, Mahkemece tespit edilen kamulaştırma bedelinin,

taşınmazların emsallerine göre gerçek değerinin oldukça altında olduğunu, taşınmazın tespit edilen metrekare birim değerlerinin, keşif aşamasında sunmuş oldukları emlak sitelerinden alınan emsallere göre oldukça düşük kaldığını, sunulan emsallerden birinin müvekkilinin taşınmazına benzer şekilde ... asfaltına cepheli tarla vasfındaki 7.700 m² taşınmaz için 6.250.000,00 TL talep edilmiş olup buna göre metrekare fiyatının 811,00 TL olarak talep edildiğinin görüldüğünü, hal böyleyken müvekkile ait taşınmazların metrekare fiyatının 120,90 TL olarak belirlenmesinin hakkaniyete uygun olmadığını,

ayrıca 1081 parselde kamulaştırılmayan 2.743,25 m²lik arazinin geometrik şeklinin bozulduğunu, kısmi kamulaştırma sonrasında ... Mahallesi ile ... Devlet Karayolu ile bağlantısının kesildiğini ve ulaşım sorunu ortaya çıktığını, bu gerekçelerle kamulaştırma sonrası kalan kısımda %30 değer düşüklüğünün az olduğunu, belirlenen değerlerin düşük olduğunu ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla dava konusu taşınmazın kuru tarım arazisi niteliğinde kabul edilip gelir metoduna göre hesaplama yapılması ve %500 oranında uygulanan objektif değer artış oranının yerinde olduğu, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin 12055/17 numaralı başvuru sonucu verilen 23.10.2018 tarihli kararı ve Anayasa Mahkemesinin 2016/9364 başvuru numaralı, 01.06.2019 tarihli ve 30791 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan kararı da göz önüne alınarak, davanın niteliği gereği davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinde hukuka aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

3. Davaya konu taşınmaz kuru tarım arazisi kabul edilip, buğday, fiğ ve kavun münavebesi esas alınarak 2018 yılı ... İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerine uygun hesaplama yapılmış ise de münavebeye esas alınan ürünlerin üretim masraflarının ekonomik tarım yapmaya engel olacak kadar yüksek alınması doğru olmadığı gibi brüt gelirinin 1/3'ü oranından da az olmaması gerektiğinin gözetilmemesi bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davacı idare vekilinin temyiz itirazının kısmen kabulü ile temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,