Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/12433 K.2025/9294

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak, düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 702 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydına 1. Derece Arkeolojik Sit Alanında kaldığına dair şerh konulduğunu, şerh nedeniyle taşınmazın tasarruf imkanının ortadan kalktığını belirterek kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelini davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; kamulaştırmasız el atma şartlarının oluşmadığını, davanın reddi gerektiğini ileri sürmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, el atma tazminatının davalı idareden tahsil edilerek davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; eksik inceleme ile hüküm kurulduğunu, kamulaştırmasız el atma şartlarının oluşmadığını, davanın reddi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın Kültür ve Turizm Bakanlığı Van Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 21.04.2015 tarihli ve 864 sayılı kararıyla 1. Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak tescillenen ... ve ...'nün sit sınırlarında kaldığı, aynı kurul kararıyla söz konusu alana ilişkin ilgili belediyece Koruma Amaçlı İmar Planı hazırlanana kadar Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu'nun 05.11.1999 tarihli ve 65 sayılı ilke kararının 1. maddesinde belirtilen "Geçiş Dönemi Koruma Esasları ve Kullanım Şartları" nın geçerli olduğuna karar verildiği,

ayrıca 22.12.2021 tarihinde yerinde yapılan incelemede Bakanlık ve ilgili birimlerce taşınmaza fiilen bir müdahalenin bulunmadığı, çit, tel örgü, duvar vb. müdahele ve bilimsel bir kazı çalışmasının da yapılmadığı belirtilmiş olmakla, bu haliyle taşınmaza tapu kaydına sit alanı şerhi konulması dışında fiili olarak el atılmadığı anlaşılmakla, kamulaştırmasız el atma olgusu gerçekleşmemiş olup, dava konusu taşınmazın 1. Derece Arkeolojik Sit Alanı ilan edilmesi,

2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) Ek-1 maddesi kapsamında hukuki el atma olarak da değerlendirilemeyeceğinden, davalı Kültür ve Turizm Bakanlığı yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken, aksi kanaatle kamulaştırmasız el atma olgusunun gerçekleştiğinden bahisle davanın kabulüne karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olduğu gerekçesiyle davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; kamulaştırmasız el atma şartlarının oluştuğunu, taşınmazın tapu kaydına konulan şerh nedeniyle mülkiyet hakkının süresiz kısıtlandığını, davanın kabulü gerekirken yanılgılı niteleme ile reddine karar verilmesinin usul ve kanuna aykırı olduğu gerekçesiyle temyiz isteminde bulunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin tahsili hususundadır.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,