Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/12707 K.2025/10832

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili ve yol olarak tapudan terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde; Zonguldak ili, Karadeniz Ereğli ilçesi, ... Mahallesi 1192 ada 33 ( eski 1192 ada 1 parsel) parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini ve yol olarak terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne,kamulaştırma bedelinin usuli kazanılmış haklar dikkate alınmak sureti ile tespitine ve derhal ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak tapudan terkinine, davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; emsal seçiminin hatalı olduğunu, bilirkişilerce kök raporda Tapu Müdürlüğünce gönderilen 1 nolu emsal olan ... Mahallesi 1192 ada 5 no lu emsali hisseli satış olması sebebiyle değerlendirmeye alamayacağına ilişkin beyanı akabinde yine hisseli satış olan ...

Mahallesi 1212 ada 284 parseli emsal olarak almasının heyetin aynı raporda kendisi ile çeliştiğini gözler önüne serdiğini, emsal seçimine ilişkin taleplerinin reddedildiğini, çelişkili rapor üzerinden verilen İlk Derece Mahkemesi kararının hukuka aykırı olduğunu, kamulaştırmadan arta kalan kısım için %5 değer düşüklüğü hesaplandığını, ancak kalan kısım için yeterli araştırma yapılmadığını, değer düşüklüğü hesaplanmasının bedel arttırma amacına yönelik olduğunu,

işbu dosya üzerinden bu zamana kadar yapılan istinaf incelemelerinde değer azalışına hükmedilmesi yönünden kaldırma gerekçesinin olmadığı ve bu durumun lehe usuli kazanılmış hak çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği açık ve net olup değer azalışına hükmedilerek kamulaştırma bedelinin arttırılmasının hukuka aykırı olduğunu, gerekçeli kararın 1 nolu bendinin tescil işleminin ... adına tesciline şeklinde düzeltilmesi gerektiğini belirterek, istinaf başvurularının kabulü ile yerel mahkeme kararının lehlerine kaldırılarak itirazları doğrultusunda yeniden bedel tespiti yapılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın 1/1000 ölçekli uygulama imar planında bulunduğu ve kadastro parseli olduğu, dolayısıyla bilirkişi heyetince taşınmazın arsa vasfında olduğunun kabulü 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin (g) bendi çerçevesinde emsal incelemesi yapmak suretiyle taşınmazların kadastro parseli olmaları nedeniyle düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılmaksızın dava konusu taşınmazın değerini belirlemelerinde isabetsizlik bulunmadığı,dava konusu taşınmazın değerleme tarihi itibarıyla rayiç değerinin 110,00 TL olduğu, emsal taşınmazın ise 40,00 TL olduğu,

buna göre dava konusu taşınmazın yaklaşık 2,75 katı rayiç değerlere sahip olduğu halde bilirkişi raporunda emsalin dava konusu taşınmazın 2,79 katı oranında mukayese ile belirlenerek rayiç değerleri arasında ters orantı kurulması doğru değil ise de, gerek dosya içerisinde bulunan kroki, gerekse Kadastro Genel Müdürlüğü'nün parsel sorgulama sisteminden Bölge Adliye Mahkemesince yapılan sorgulamada dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazın konum ve mesafelerinin benzer olduğu, hükme esas alınan bilirkişi heyet raporunun karar vermeye yeterli ve elverişli olduğu, bu haliyle itirazların yerinde olmadığı,

Bölge Adliye Mahkemesinin 2021/1281 Esas sayılı dosyasında ... Mahallesi 1183 ada 52 parsel sayılı taşınmaz için 20.03.2017 tarihi itibarıyla 150,00 TL/m² birim fiyatının belirlendiği, bu kararının Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 2021/13215 Esas, 2022/4373 Karar sayılı kararı ile onandığı, yine ...

Mahallesi 1164 ada 105 parsel sayılı taşınmaz için 22.03.2017 tarihi itibaıyla 250,00 TL/m² birim fiyatının belirlendiği, belirlenen bu bedelin Yargıtay 5. Hukuk Dairesi'nin 2018/10762 Esas, 2019/16349 Karar sayılı kararı ile yerinde görüldüğü, eldeki dava açısından belirlenen kamulaştırma bedelinin taşınmazların konumu ve dava tarihi dikkate alındığında adil ve hakkaniyete uygun olduğu anlaşıldığından davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

2.Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki Zonguldak ili, Karadeniz Ereğli ilçesi, ... Mahallesi 1192 ada 33 parsel sayılı dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak ve mahkemece davacı idare lehine oluşan usuli kazanılmış hak ilkesi gözetilerek değer biçilmesi, adil ve hakkaniyete uygun olarak tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesi, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile idare adına tesciline ile yol olarak terkinine karar verilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,