Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/13150 K.2025/10707

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili ve ecrimisil istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın bakanlık yönünden kabulüne davalı ... İdaresi yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Kararın davalı bakanlık vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı bakanlık vekili tarafından tazminat ve ecrimisil talepleri yönünden temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda,

Karar tarihinde yürürlükte bulunan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 362 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi gereğince, miktar veya değeri her paydaş için 378.290,00 TL'yi geçmeyen davalara ilişkin olarak Bölge Adliye Mahkemesi kararları kesin olup bu kararlar aleyhine temyiz yoluna başvurulamaz.

Mahkemece davacı lehine hükmedilen ecrimisil bedeli Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibarıyla kesinlik sınırı olan 378.290,00 TL’nin altında kalmaktadır.

Bu nedenle; davacı lehine hükmedilen ecrimisil bedeli yönünden davalı bakanlık vekilinin temyiz dilekçesinin miktar itibarıyla reddine karar vermek gerekmiştir.

Davalı bakanlık vekilinin kamulaştırmasız el atmaya dayanan tazminat davası için gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacıya ait Muş ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 400 ada 99 parsel ve 100 parsel sayılı arsa niteliğindeki taşınmaza davalı ... tarafından ... Anaokulu ve Erkek Öğrenci Pansiyonu yapılmak suretiyle fiilen el atıldığını belirterek kamulaştırmasız el atılan taşınmazların bedelinin davalı idareden tahsilini ve ecrimisil bedelini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; söz konusu taşınmazlar üzerindeki yapılan yapıların kurum tarafından yapılmadığını, İl Milli Eğitim Müdürlüğünce yapıldığını, davalı ...

İdaresi tarafından taşınmazlara el atma söz konusunun olmadığını, İl Özel İdarelerinin ilçe ve İl merkezlerinde ilk ve orta öğretim kurumlarının arsa temini, binaların yapım, bakım ve onarım ile diğer ihtiyaçlarının karşılanmasına ilişkin hizmetleri yapmakta görevli olduğunu, dava konusu taşınmaz üzerinde ise ilk öğretim öncesi olan anaokula ilişkin yapı olduğu, ana okulların İl Milli Eğitim Müdürlüğü olmak üzere, Belediyeler, Aile Sosyal Politikalar İl Müdürlüğü ve Özel Şirketlerce de yapılabildiği,

davanın husumet yönünden reddine karar verilmesi gerektiğini, davanın zamanaşımına uğradığını belirterek haksız açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı bakanlığın davaya dahil edilmesini kabul etmediklerini, dava dilekçesinde tarafın yanlış veya eksik gösterilmesinin kabul edilebilir bir yanılgıya dayanmadığını, dava konusu taşınmazlara ilişkin herhangi bir idari işlem veya fiili el koyma yapılmadığını, husumetin ... Belediyesi ve ...

İl Özel İdaresine yöneltilmesi gerektiğini, dava şartı olan uzlaşma usulünün gerçekleşmediğini, davacının talep ettiği tazminat ve ecrimisil bedelinin zamanaşımına uğradığını, onaylı parselasyon planı olmayan yerlerde kalan eğitim alanlarının kamulaştırma işlemlerinde imar planı yapmaya ve uygulamaya yetkili olan Belediyelerin ve Valiliklerin sorumlu olduğu, taşınmaza müvekkili kurum tarafından fiilen el atılmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini mahkememizden talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve el atma tazminatı ve ecrimisil bedelinin davalı bakanlıktan tahsil edilerek davacıya ödenmesine, davalı ... İdaresi yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı bakanlık vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı bakanlık vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı bakanlığın davaya dahil edilmesini kabul etmediklerini, dava dilekçesinde tarafın yanlış veya eksik gösterilmesinin kabul edilebilir bir yanılgıya dayanmadığını, dava konusu taşınmazlara ilişkin herhangi bir idari işlem veya fiili el koyma yapılmadığını, husumetin ... Belediyesi ve ...

İl Özel İdaresine yöneltilmesi gerektiğini, dava şartı olan uzlaşma usulünün gerçekleşmediğini, davacının talep ettiği tazminat ve ecrimisil bedelinin zamanaşımına uğradığını, onaylı parselasyon planı olmayan yerlerde kalan eğitim alanlarının kamulaştırma işlemlerinde imar planı yapmaya ve uygulamaya yetkili olan Belediyelerin ve Valiliklerin sorumlu olduğu, taşınmaza müvekkili kurum tarafından fiilen el atılmadığını belirterek yerel mahkeme kararının istinaf incelemesi neticesinde kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile değerlendirmeye esas alınan Muş İli, ... İlçesi, ...

Mahallesi 396 ada 2 parsel sayılı emsal taşınmazın satış tarihinin dava tarihinden önce ve tapuda yapıldığı, bu satışın özel nitelikte olmadığı ve emsal kıyaslamasına esas alınabileceği, emsal ile dava konusu taşınmazın mevkii, konum, nitelik, yüzölçümleri, vergi beyan değerleri bakımından kıyaslaması yapılarak ve benzer özellikleri ile üstün ve eksik yanları gözetilerek değerinin hesaplandığı,

dava konusu ve emsal taşınmazın vergi değerleri ile bilirkişilerce tespit edilen değer arasında ters orantı bulunmadığından dava konusu taşınmazın metrekare birim fiyatının 207,12 TL olarak hesaplanmasında istinaf edenin sıfatına göre bir isabetsizlik görülmediği gerekçesiyle davalı bakanlık istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı bakanlık vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı bakanlık vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, temel olarak davacı tapu malikleri ile davalı ... arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin tahsili hususundadır.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dava konusu taşınmaza okul yapılmak suretiyle kamulaştırma yapılmaksızın fiilen el atıldığı anlaşıldığından, arsa niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal kıyaslaması suretiyle değer biçilmesi yerindedir. 3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre; davalı ... vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. 222 sayılı İlköğretim Kanunu'nun 63/2 ve 65/2 maddeleri uyarınca şehir merkezi ve kasaba okulları için arazi satın alma ve kamulaştırma yapmak ve bina inşa etmek İl Özel İdaresi Müdürlüklerine ait olduğu hususu ile kanun maddesinin ilgili hükümleri gözetilerek dava konusu taşınmaz hakkında idareler arası herhangi bir devir protokolü olup olmadığı araştırılmadan mahkemece 6100 sayılı Kanun'un 124 üncü maddesi uyarınca davalı tarafta (Muş İl Özel İdaresi yerine ...) iradi değişiklik kararı verilerek davalı ... İdaresi yönünden karar verilmesine yer olmadığına, davalı ... yönünden davanın kabulüne karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; A. Davalı Bakanlık Vekilinin Ecrimisil İstemine İlişkin Temyizi Yönünden Davalı bakanlık vekilinin temyiz dilekçesinin miktar yönünden REDDİNE,

B. Davalı Bakanlık vekilinin Kamulaştırmasız El Atılan Taşınmaz Bedelinin Tahsili İstemine İlişkin Temyizi Yönünden; 1. Davalı ... vekilinin temyiz isteminin kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,