Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/13171 K.2025/4643

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. Urla 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 04.07.2024 tarih ve 2024/397 Esas, 2024/574 Karar Sayılı Kararı Davanın mirasın hükmün reddi davası olup murisin son yerleşim yerinin Başakşehir/İstanbul olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. İstanbul 19. Asliye Hukuk Mahkemesinin 02.10.2024 tarih ve 2024/280 Esas, 2024/447 Karar Sayılı Kararı

Davanın mirasın hükmen reddi istemine ilişkin olduğu, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (4721 sayılı Kanun) 605 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca mirasın hükmen reddi istemine yönelik davada özel bir yetki kuralının düzenlenmemiş olduğu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 9 uncu maddesi uyarınca genel yetki kuralına göre yetkili mahkemenin belirlenebileceği, davalı yanca yetki itirazında bulunulmadığı, yetki itirazında bulunulmadığı durumda davanın açıldığı mahkemenin yetkili hale geleceği gerekçesi ile yetkili mahkemenin Urla 1. Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, 4721 sayılı Kanun'un 605 inci maddesi uyarınca mirasın hükmen reddi istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 4721 sayılı Kanun’un “Ret beyanı” başlıklı 605 inci maddesinin ikinci fıkrası şöyledir: “Ölümü tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise, miras reddedilmiş sayılır.”

3. 6100 sayılı Kanun'un "Genel yetkili mahkeme" başlıklı 6 ncı maddesinin 2 inci fıkrası şöyledir: "Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir."

4. 6100 sayılı Kanun'un "Yetki itirazının ileri sürülmesi" başlıklı 19 uncu maddesinin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkrası şöyledir: "(2)Yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir. Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi; birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir. Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmaz." "(3)Mahkeme, yetkisizlik kararında yetkili mahkemeyi de gösterir." "(4)Yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı, süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir."

C. Değerlendirme

1. Taraflar arasındaki dava, 4721 sayılı Kanun'un 605 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca mirasın hükmen reddi istemine ilişkindir.

2. Ölüm tarihinde miras bırakanın ölmeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır (TMK m. 605/2). Mirasçılar zımnen mirası kabul etmiş durumuna düşmüş olmadıkça her zaman murisin ödemeden aczini isteyebilir.

3. Türk Medeni Kanunu'nun 606 ncı maddesinde belirtilen süre ise bu davada uygulama yeri yoktur. Bu davada husumetin tereke alacaklılarına karşı yöneltilmesi gerekmektedir (YİBK., 28.12.1942 tarihli 24/29 sayı). Ayrıca 4721 sayılı Kanun'un Velayet, Vesayet ve Miras Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Tüzüğünün 39/2 fıkrası gereğince mirasın reddi yetkisini içeren özel vekâletname sunulması zorunludur.

4. Yine mirasın hükmen reddi davasında yetkili mahkeme alacaklıların davanın açıldığı zamandaki yerleşim yeri mahkemesidir. 4721 sayılı Kanun'un 605 inci maddesinin ikinci fıkrası gereğince bu tür davalar için özel bir yetki belirlenmemiştir. O halde, kesin yetki söz konusu olmayıp, davanın 6100 sayılı Kanun'un 9 uncu maddesindeki genel yetki kuralına göre belirlenmesi gerekmektedir. Bir başka anlatımla mirasın hükmen reddinin tespiti hakkındaki davalarda yetkili mahkeme davalının yerleşim yeri mahkemesidir. Davalı birden fazla ise dava, bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir.

5. Yetkinin kesin olduğu davalarda, mahkeme yetkili olup olmadığını, davanın sonuna kadar kendiliğinden araştırmak zorundadır; taraflar da mahkemenin yetkisiz olduğunu her zaman ileri sürebilir. Yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir. Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi; birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir. Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmaz. Mahkeme, yetkisizlik kararında yetkili mahkemeyi de gösterir. Yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı, süresi içerisinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hale gelir (6100 sayılı Kanun'un 19 uncu maddesi).

6. Somut olayda, Urla 1. Asliye Hukuk Mahkemesince yetkisizlik kararı verilmiş ise de davanın mirasın hükmen reddine ilişkin olduğu ve kesin yetki kuralının sözkonusu olmadığı nazara alındığında davalı yanca her hangi bir yetki itirazının bulunmamasına karşın yetkisizlik kararı verildiği anlaşılmakla, uyuşmazlığın Urla 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.

III. KARAR