Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/13208 K.2025/10013

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 234 ada 5, 264 ada 3 ve 265 ada 3 nolu parsel sayılı taşınmazların kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazların tapudan yol olarak terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın arsa vasfında olduğunu, taşınmazın gerçek değerinin tespitini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazların davalı adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri

1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemece dava dilekçesinin verilmesinden sonra düzenlemiş olduğu tensip zaptı ile ... İl Tarım Ve Orman Müdürlüğüne müzekkere yazıp, dava konusu taşınmazların malikince müdürlüklerine davalı tarafa herhangi bir destek ödemesi için müracaat edilip edilmediği, müracaat etmişse hangi ürünleri ekip biçtiğine dair çiftçi kayıt sisteminden araştırma yapılarak değerinin tespiti cihetine gidilmesi gerektiğini, kamulaştırılan alanların taşınmazların cüzi kısmına denk geldiğini, kamulaştırmadan dolayı arta kalan kesimlerde değer artışına neden olacağını, kendisini vekille temsil ettiren müvekkil idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin kanuna aykırı olduğu gerekçeleri ile istinaf yoluna başvurmuştur.

2.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemenin hükme esas aldığı ek bilirkişi raporu hatalı olup müvekkilime ait taşınmazların değeri çok düşük belirlendiğini, dava konusu taşınmazlardan 234 ada 5 parsel ile 264 ada 3 parsel kapama kayısı bahçesi olmasına ve kök raporda hatalı olarak 2018 yılı verilerine göre değerlendirme yapılmasına rağmen ek bilirkişi raporunda bu parseller yönünden kök rapordaki değerlerin aynen alınması hatalı olduğunu, münavebe ürünü olarak alınan ürünlerin dekar başına verim miktarlarının İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden,

dekar başına üretim masrafları ile hasat dönemindeki ortalama toptan kg. satış fiyatlarının da ilgili resmî kuruluşlardan (...

Müdürlüğü) sorularak tespit edilmesi gerekirken münavebe ürünlerin hasat dönemi satış fiyatları sorulmadan değerlendirme yapılması hatalı olduğunu, 2019 yılı verim maliyet cetvelleri dosyada bulunmadığından bilirkişinin yaptığı hesaplamayı denetleme imkanının bulunmadığını, bilirkişilerin taşınmazların değerine esas aldıklar net gelirler ise bu değerlerin çok altında olup taşınmazların değerinin düşük çıkmasına neden olduğunu, objektif değer artış oranı çok düşük belirlendiği ileri sürülerek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davaya konu taşınmazın sulu tarım arazisi niteliğinde olduğu, kapama kayısı bahçesi olarak değerlendirildiği, davaya konu taşınmazın sulu vasfına ve Yargıtay içtihatlarına uygun olarak kapitalizasyon faiz oranı da %4 olarak uygulanarak net gelir yöntemiyle metrekare birim değerinin tespit edildiği, hükme esas alınan bilirkişi raporunun kanuna uygun olarak hazırlandığı ve dava tarihi itibarıyla tespit edilen metrekare birim değerinin uygun olduğu gerekçesi ile tarafların istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Bir kısmı kapama kayısı bahçesi, bir kısmı arazi niteliğindeki taşınmazlara net geliri esas alınarak değer biçilmesi yöntem itibarıyla kanun hükümlerine uygundur.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre taraf vekillerinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesi uyarınca açılan bedel tespit ve tescil davasında aynı Kanun'un 15 inci maddesinin son fıkrasına göre değerlendirmenin dava tarihi esas alınarak yapılması gerekir.

5. Belirtilen nedenle; 2019 yılı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verileri getirtilerek bu verilere göre dava konusu taşınmazlara değer biçilmesi gerekirken, kapama kayısı bahçesi niteliğindeki taşınmazlara 2018 yılı resmî verilerine göre değer belirlenen bilirkişi kurulu raporuna göre hüküm kurulması hatalı olup bozmayı gerektirir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1.Taraf vekillerinin temyiz isteminin kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2.İlk Derece Mahkemesinin kararının BOZULMASINA,

Davalıdan peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,