Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/13512 K.2025/10660

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanun'un (2942 sayılı Kanun) 27 nci maddesi gereğince ödenen acele kamulaştırmadan vazgeçme nedeniyle bedelinin iadesi istemine ilişkin asıl dava ile eski hale getirme ve ecrimisil talepli karşı davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın kabulüne, karşı davada ise tescil talebinin reddi ile eski hale getirme ve ecrimisil taleplerinin kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince asıl davada davacı-karşı davada davalı idare vekilinin başvurusunun esastan reddine, asıl davada davalılar -karşı davada davacılar vekilinin başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle asıl davanın reddine, karşı davada tescil talebinin reddi ile eski hale getirme ve ecrimisil taleplerinin kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl davada davacı-karşı davada davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Asıl davada davacı karşı davada davalı idare vekili dava dilekçesinde özetle; davalılara ait taşınmaza acele kamulaştırma nedeniyle el koyma kararı verilerek, dava konusu taşınmazın 17.112,84 m²lik kısmı için 1.863.588,27 TL kamulaştırma bedeli ödendiğini, İstanbul ili, ..., ... Mahallesi, 4412 ada 53 (eski 293) parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma işleminden vazgeçilmesi sebebiyle, davalıya ödenen 1.863.588,27 TL alacağın temerrüt tarihi dikkate alınarak yürütülecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

2. Asıl davada davalılar - karşı davada davacılar vekili dava dilekçesinde özetle: davacının ....

Noterliğinin 18.02.2022 tarihli ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile kamulaştırmadan vazgeçtiğini bildirdiğini, 1.750.000,00 TL'nin iadesini istediğini, dava dilekçesinde ise 1.863.588,27 TL'lik alacak davası açtığını, kamulaştırma işlemi fiilen tamamlandığından davacı kamulaştırmadan vazgeçemeyeceğinden açılan davanın reddi gerektiğini, karşı dava yönünde ise, davacı kurum tarafından dava konusu taşınmaza dökülen tonlarca beton, demir, molozun halen taşınmaz içinde olduğunu, taşınmazın 1. sınıf mutlak tarım arazisiyken şu anda şantiye alanına döndüğünü,

taşınmazın davalı tarafından eski hale getirilmedikçe alacağının muaccel hale gelmeyeceğini, taşınmazın tekrar eski hale getirilmesi için gereken bedelin davacının acele kamulaştırma nedeniyle ödediği bedelden fazla olduğunu, açıklanan nedenlerle karşı davanın kabulü ile acele el koyma kararı verilen 17.112,84 m²lik kısmın güncel bedelinin depo ettirilerek davacı adına tesciline,

mümkün olmadığı takdirde taşınmazın eski hale getirilmesi için gereken bedelin ve el koyma tarihinden itibaren ecrimisil bedelinin tespit edilerek fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL tazminatın işleyecek yasal faizi ile birlikte karşı davalıdan tahsili ile müvekkiline ödenmesine, el koyma bedelinden mahsup edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Asıl davada davalı - karşı davada davacılar vekili cevap dilekçesinde özetle; taşınmazın tekrar eski hale getirilmesi için gereken bedelin davacının acele kamulaştırma nedeniyle ödediği bedelden fazla olduğunu bu nedenle karşı davanın kabulü ile acele el koyma kararı verilen 17.112,84 m²lik kısmın güncel bedelinin depo ettirilerek davacı adına tesciline, mümkün olmadığı takdirde taşınmazın eski hale getirilmesi için gereken bedelin ve el koyma tarihinden itibaren ecrimisil bedelinin tespit edilerek taraflarına ödenmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl davanın kabulüne, karşı davada ise tescil talebinin reddi ile eski hale getirme ve ecrimisil taleplerinin kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Asıl davada davalılar - karşı davada davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle: dava konusu taşınmazın henüz taraflarına teslim edilmemiş olduğunu, taşınmaz içinde tonlarca demir, moloz ve beton bulunduğunu, bu durumda davacının alacağının muaccel hale gelmeyeceğini, davacının alacağına faiz işleyebilmesi için taşınmazın eski haline getirilmiş şekilde teslimi gerektiğini, bu nedenle ana davanın faizin başlangıcı yönündende vermiş olduğu kararın hatalı olup kaldırılması gerektiğini, kaldı ki muaccel hale gelmiş dahi olsa ancak karar tarihinden itibaren faiz işletilebileceğini ileri sürmüştür.

2.Asıl davada davacı - karşı davada davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle: İlk Derece Mahkemesince taraflarına açılan davanın kabulüne ilişkin olarak verdiği ve davalı- karşı davacı tarafından açılan davaya konu taşınmazın 17.112,84 m²lik kısmının güncel bedelinin depo ettirilerek kurumları adına tescili yönündeki taleplerini reddetmesi yönündeki kararları yönünden bir istinaf incelemesi taleplerinin bulunmadığını, karşı tarafça bu kararlar yönünden istinaf incelemesi talep edilir ise taleplerinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğini, hükme esas alınan bilirkişi raporuna yapmış oldukları itirazlarının değerlendirilmediğini,

hükme esas alınan raporda beton ve mıcır hafriyatının kaldırılmadığı belirtilmişse de eski haline getirilme işini yapan firma tarafından 06.01.2022 tarihli dilekçe ile lokasyondan çıkarılan beton yığıntısı ve stabilize malzemenin doğaya ve çevreye zarar vermeden tekrar kullanılmak üzere döküm sahasına götürülmesi yerine kendi depolarına götürülmek yönünde dilekçeleri bulunduğunu,

söz konusu bu talebin idarenin 13.01.2022 tarihli 164886 sayılı yazısı ile lokasyondan çıkan beton yıkıntı ve yığıntısı ile stabilize malzeme ile mıcırın belediye hafriyat döküm alanı bedeli olan toplam 9.298,02 TL'nin yüklenicinin hak edişinden düşülmesi suretiyle uygun bulunduğunu, ayrıca ...

Muhtarının lokasyonun hemen yakınında bulunan mezarlığın yoluna, lokasyondan çıkan ve stabilize malzeme ile molozların yolu güçlendirmek amacıyla dökülmesini sözlü olarak talep ettiğini ve söz konusu talebi yerinde görülerek malzemenin bir kısmının yola döküldüğünü, bu hususun aydınlatılması için gerekirse ...

Muhtarının dinlenebileceğini, haksız ve hukuka aykırı olarak tespit edilen eski hale getirme ve ecrimisil bedelinin tahsili yönündeki kararın, gerekirse Bölge Adliye Mahkemesi tarafından yaptırılacak olan keşif ve bilirkişi incelemesi ile ortadan kaldırılmasına karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmaza kamulaştırma nedeniyle vaki fiili el atmanın dava tarihi itibarıyla fiilen devam ettiği sabit olduğundan, kamulaştırmadan vazgeçme nedeniyle ödenenen bedeli iadesi talebine konu davanın, fiili el atmanın dava tarihi itibarıyla devam ediyor olması nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde davanın kabulune karar verilmiş olması doğru görülmediğinden asıl davada davacı-karşı davada davalı idare vekilinin başvurusunun esastan reddine,

asıl davada davalılar -karşı davada davacılar vekilinin başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle asıl davanın reddine, karşı davada tescil talebinin reddi ile eski hale getirme ve ecrimisil taleplerinin kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl davada davacı- karşı davada davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Asıl davada davacı - karşı davada davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, 2942 sayılı Kanun'un 27 nci maddesi gereğince el konulan taşınmazın ödenen bedelinin kamulaştırmadan vazgeçme nedeniyle iadesi istemine ilişkin asıl dava ile eski hale getirme ve ecrimisil talepli karşı davaya ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı karşı davalı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Dairemizin yerleşmiş uygulamalarına göre, kamulaştırmasız el atılan taşınmaza yönelik eski hale getirme davalarında dava konusu taşınmazın davalı tarafından el atılan bölümünün bedeli ile eski hale getirme masraflarının karşılaştırmasının yapılarak, eski hale getirme masraflarının yer bedelinden fazla olması halinde, el konulan kısmın zemin bedelinin davalıdan tahsili ve el konulan bölümün davacı üzerindeki tapusunun iptali ile davalı adına tesciline, yer bedelinin fazla olması halinde ise el atmanın önlenmesi talebinin kabulüne ve eski hale getirme bedeli ile ecrimisil bedeline hükmedilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi doğru görülmemiştir.

3. Asıl davada davacı - karşı davada davalı idarenin dava konusu taşınmaza acele el koyma nedeniyle tespit edilen 1.863.588,27 TL'nin asıl davada davalılara - karşı davada davacılara ödenip ödenmediği, kamulaştırma işlemlerinin tamamlanıp tamamlanmadığı hususları araştırılarak yukarıdaki bent kapsamı da değerlendirilmek suretiyle sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinin düşünülmemesi bozmayı gerektirir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; Asıl davada davacı - karşı davada davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Asıl davada davacı - karşı davada davalı idareden peşin alınan temyiz harcının istek halinde iadesine,

Dosyanın 6100 sayılı Kanun'un 373 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,