Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/13589 K.2025/10934

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu daimi ve geçici irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Sakarya ili, Hendek ilçesi, ... Mahallesi 138 ada 4 parsel (eski 1343 parsel) sayılı taşınmazda kamulaştırma konusu daimi ve geçici irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; acele kamulaştırma dosyasında hesaplanan bedelin son derece düşük kaldığını beyan ederek kamulaştırma bedelinin Mahkeme tarafından tespit edilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davanın kabulüne, kamulaştırma konusu daimi ve geçici irtifak hakkı bedelinin tespiti ile bu hakkın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; acele el koyma dosyasında alınan rapor ile bu dosyada alınan rapor arasında fahiş farklar bulunduğunu, içtihatlara aykırı olarak meyvesiz ağaçlara ve süs bitkilerine bu kadar fahiş bedel takdir edilmesinin kabul edilemez olduğunu, hükme esas raporda kapitalizasyon faiz oranlarının %4 olarak alınmasının hatalı olduğunu, objektif değer artışı uygulanmasının kabul edilemez nitelikte olduğunu, dava sonucunda müvekkil kurum lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin de usul ve kanuna aykırı olduğunu beyan ederek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Yargıtay'ın kamulaştırmaya konu taşınmazın muhdesatı niteliğinde olan fındık ocağı vb. zirai ürünlerin kamulaştırma bedelinin hesabında nasıl değerlendireceği ve bu zirai ürünlerin bedellerinin ne şekilde hesaplanacağına ilişkin esas ve kriterleri bulunduğunu, Yargıtay'ın taşınmazın üzerindeki fındık ocaklarının bedellerinin tespitinde esas aldığı yöntemin 'taşınmazın fındık bahçesi m² değerinden tarla m² değerinin çıkartılması şeklinde olduğunu, iş bu işlem neticesinde ortaya çıkan değerin taşınmaz üzerinde bulunan ağaçların m² değerlerine tekabül ettiğini,

ancak emsal nitelikteki Yargıtay karar ve kriterlerinin yerel mahkeme tarafından nazara alınmadığını, bu nedenle dava konusu taşınmazın bedeli başta olmak üzere müvekkile ödenecek değerlerin düşük tespit edildiğini, müvekkilin maddi kayba uğradığını, beyan ederek yerel mahkeme kararının bedele ilişkin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; kapama fındık bahçesi niteliğindeki taşınmazın olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri üzerinden bilimsel yolla değer biçilmesinin Kamulaştırma Kanunu'nun değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda dava konusu taşınmaz yönünden takdir edilen %4 kapitalizasyon faizi ve dava konusu taşınmazın konumu dikkate alınarak belirlenen %25 objektif değer artırıcı unsur oranının da yerinde olduğu,

ayrıca geçici ve daimi irtifak alanında bulunan 10 yaşında 42 fındık için belirlenen bedelin maktu ağaç cetveli ile uyumlu olduğu neticeten belirlenen kamulaştırma bedelinin makul olduğu, İlk Derece Mahkemesi tarafından kurulan hükmün ve yapılan yargılamanın usul ve yasaya, Yargıtay yerleşik içtihatlarına uygun olduğu anlaşıldığından; taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma konusu daimi ve geçici irtifak hakkı bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2.Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net geliri esas alınarak değer biçilmesi ve aynı Kanun'un 11 inci maddesinin son fıkrası uyarınca taşınmaz malın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve boru hattı güzergahı dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirtilmek suretiyle daimi ve geçici irtifak hakkı karşılığının tespit edilmesi yerindedir.

3. Dava konusu taşınmazın hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda belirtilen özelliklerine ve dosya kapsamına göre uygulanan kapitalizasyon faiz oranı, objektif değer artış oranı ve değer düşüklüğü oranı uygun görülmüştür.

4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalılar vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalılardan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,