Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/14079 K.2025/10661

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak, yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Gaziantep ili, ..., ... 161 ada 137 parsel (ifrazen 161 ada 149 parsel) sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taşınmazın idarece takdir edilen değerinin gerçek rayicin çok altında kaldığını, taşınmaza komşu parsele Gaziantep 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/23 Esas sayılı dosyasında kapitalizasyon faizi %4, objektif değer artış oranının %600 uygulanmak suretiyle 99,23 TL/m² birim bedeli belirlendiğini ileri sürmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; 2017 değerlendirme yılı itibarıyla belirlenen bedelin çok yüksek olduğunu, kamu alacaklarını uygulanacak en yüksek faize karar verilmesinin hatalı olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz yurt dışına ihraç edilen yüksek kaliteli ve bulunduğu yerin mutad ürünü olan ... meyvesinin yetiştiği verimli bir arazi olduğunu, ulaşımı kolay, şehir merkezine ve Organize Sanayi Bölgesinin içinde yer alan 1.sınıf verimli tarım arazisi niteliğinde olan dava konusu taşınmaz için belirlenen kamulaştırma bedeli emsallerine ve taşınmazın değerine göre düşük olup bu bedelin arttırılması gerektiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davaya konu taşınmaz kapama ... bahçesi olarak değerlendirilmek suretiyle bedel hesabı yapılmış ise de bilirkişi raporunda davaya konu taşınmazın ... bahçesi olarak değer hesabının hatalı yapıldığı, verim, fiyat ve masrafın dosya arasında bulunan verim cetveline uygun olarak alınmadığı tespit edilmiş olup bu nedenle hükme esas alınması doğru görülmemiştir.

Dairenin iade kararı sonrası İlk Derece Mahkemesince dosya arasına alınan tüm bilgi ve belgeler, acele el koyma dosyası, davacı idare tarafından düzenlenen kıymet takdir raporu dikkate alındığında davaya konu taşınmasın sulu vasıfta kapama ... bahçesi olduğu ve dosya arasında bulunan İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne ait verim cetveline göre usul ekonomisi ve adil sürede yargılanma hakkı dikkate alınarak bedel hesabının Dairece yapılabileceği kanaatine varılmakla.

Dairece dosya arasında bulunan ve dava tarihi olan 2017 yılı veri cetveli kullanılarak davaya konu taşınmazın metrekare birim değeri hesaplanarak İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak, yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; uygulanan objektif değer artış oranının yüksek olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; uygulanan objektif değer artış oranının düşük olduğunu, 2017 yılı Gaziantep İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından yayımlanan veri cetvelinde kirazın veriminin 1000 kg, satış fiyatının ise 4 TL olduğunu taşınmazın karşısının ticari tesis olduğunu, dava konusu taşınmazın arsa değerinde olduğunu, bedelin düşük belirlendiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Kapama ... bahçesi niteliğindeki taşınmaza gelir metodu esas alınarak değer biçilmesinde yöntem olarak bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre taraf vekillerinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Gaziantep İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün 2017 yılı verilerine göre kirazın verim miktarı 1000 kg, satış fiyatı 4 TL, üretim masrafının ise 577,20 TL olduğu hâlde gerekçesi açıklanmadan yazılı şekilde hesaplama yapılması doğru görülmemiştir.

5. İlk Derece Mahkemesinin hükümlerine esas aynı bilirkişiler tarafından düzenlenen bilirkişi raporlarında %50 ve %600 objektif değer artış oranları uygularak hesaplama yapıldığı ve Bölge Adliye Mahkemesince ise resen yapılan hesaplamada %400 objektif değer artış oranı uygulanmak suretiyle bedel tespit edildiği anlaşılmış olup çelişki yaratacak şekilde objektif değer artış oranı uygulanması doğru değildir.

Bu durumda yukarıda açıklanan hususlarda bilirkişi kurulundan yeniden ek rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinin düşünülmemesi bozmayı gerektirir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Taraf vekillerinin temyiz isteminin kabulü ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Taraflardan peşin alınan temyiz harçlarının istek hâlinde iadesine,

Dosyanın 6100 sayılı Kanun'un 373 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,