Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/14198 K.2025/2790

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 13.09.2024 Tarihli ve 2024/588 Esas, 2024/546 Karar Sayılı Kararı

Somut olayda; dava, tapu iptali ve tescil ilişkin olup davanın niteliği itibari ile taşınmazın aynına ilişkin olduğu, davanın açıldığı tarihte dava konusu taşınmazlar ... Adli Yargı alanına dahil iken, yargılama devam ederken dava konusu taşınmazın bulunduğu ...

İlçesi'nde Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun 03.07.2024 tarihli ve 1270 sayılı kararı ile mahkeme teşkilatının kurulduğu ve 02.09.2024 tarihi itibari ile faaliyete geçmiş olduğu anlaşıldığından dava dosyasının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanun’un (6100 sayılı Kanun) “Taşınmazın aynından doğan davalarda yetki ” başlıklı 12 nci maddesinini 1 inci bendi uyarınca taşınmaz üzerinde ayni hak iddiasına dayalı olması nedeni ile kesin yetki kuralı resen gözetilerek görevli ve yetkili mahkemenin ...

Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu gerekçesiyle dosyanın ... Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine ve mahkeme esasının bu şekilde kapatılmasına karar verilmiştir.

B. ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 07.10.2024 Tarihli ve 2024/83 Esas, 2024/9 Karar Sayılı Kararı

Mahkemece "gönderme" kararı verildiği, gönderme kararının "iş bölümü" halinde verilebilecek bir karar türü olduğu, mahkeme ile ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesi arasındaki ilişkinin "iş bölümü ilişkisi" olmadığı bunun yanında Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulu'nun 03.07.2024 tarihli ve 1270 karar numaralı kararıyla ...

İlçesinin ... adliyesinin yargı alanından çıkartılması ile ... mahkemelerinin yargı çevresinin coğrafi durum ve ulaşım imkânları, iş yoğunluğu ile birlikte sosyo kültürel ve sosyo ekonomik faktörler de dikkate alınmak suretiyle ... ilçesi mülkî sınırları olarak belirlenmesine, ... mahkemelerinin yargı çevresinin ... ilçesi mülkî sınırları olarak değiştirilmesine, Ağır Ceza Mahkemeleri yönünden ise ... adliyesinin ... Ağır Ceza Mahkemelerinin yargı çevresine dahil edilerek ...

Ağır Ceza Mahkemelerinin yargı çevresinin Ortaca, Dalaman ve ... olarak yeniden düzenlenmesine karar verilmiş olduğu, Kurul kararının ekinde de ... 1 ve 2. Asliye Ceza Mahkemeleri, 1 ve 2. Asliye Hukuk Mahkemeleri, Sulh Hukuk Mahkemesi ve Sulh Ceza Hâkimliğinin 02.09.2024 tarihi itibarıyla faaliyete geçirilmelerine şeklinde denilerek yürürlük tarihinin 02.09.2024 olarak belirlendiği,

02.09.2024 tarihi itibarıyla faaliyete geçirilmesi kararı, sadece bu kararın yürürlük tarihinden sonra açılacak davaları ilgilendirdiği anlaşılmakla davanın açıldığı tarihteki yetki sınırlarının esas alınması gerektiği yargılama devam ederken yargı çevrelerinin Hakimler Savcılar Kurulu kararı ile değiştirilmesi halinde dahi davanın açıldığı ilk mahkemenin yetkisinin devam ettiği,

yeni yargı çevresinin Hakimler Savcılar Kurulu Kararından sonra açılan davalar için uygulanması gerektiği Hâkimler ve Savcılar Kurulunun yetki çevresinin belirlenmesi kararında derdest dosyaların devri ile ilgili herhangi bir ibare bulunmaması halinde ilk davanın açıldığı tarihteki yetkili mahkemenin yargı yetkisinin devam ettiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

C. ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 19.12.2024 Tarihli ve 2024/677 Esas, 2024/681 Karar Sayılı Kararı

Davaya konu taşınmaz Muğla ili, ... ilçesi sınırları içerisinde yer aldığı, uyuşmazlığa ilişkin yargılama devam ederken Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun 03.07.2024 tarihli ve 1270 sayılı kararı ile asıl ve birleşen davaya konu taşınmazın bulunduğu ... İlçesi'nde mahkeme teşkilatının kurulduğu ve ...

Adliyesinin 02.09.2024 tarihi itibarıyla faaliyete geçtiği, Yargıtay içtihatlarının tamamında, ayni hakka ilişkin taşınmaz mal davalarına bakılmakta iken, taşınmaz malın bulunduğu yerde, mahkeme teşkilatı kurulur veya o yer bir kaza çevresine alınırsa kamu düzeniyle ilgili bu durum karşısında mahkeme doğrudan doğruya (re'sen) tarafların yetki itirazında bulunmalarını beklemeden yetkisizliğine karar vererek dava dosyasını taşınmaz malın bulunduğu yer mahkemesine göndereceğinin belirlendiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, asıl ve birleştirilen dava, kadastro öncesi nedene dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanun’un (6100 sayılı Kanun) “Taşınmazın aynından doğan davalarda yetki ” başlıklı 12 nci maddesi şöyledir: " Taşınmaz üzerindeki ayni hakka ilişkin veya ayni hak sahipliğinde değişikliğe yol açabilecek davalar ile taşınmazın zilyetliğine yahut alıkoyma hakkına ilişkin davalarda, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir. İrtifak haklarına ilişkin davalar, üzerinde irtifak hakkı kurulan taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinde açılır. Bu davalar, birden fazla taşınmaza ilişkinse, taşınmazlardan birinin bulunduğu yerde, diğerleri hakkında da açılabilir."

2. Yargııtay Hukuk Genel Kurulu 'nun 24.11.1965 tarihli ve 1965/6-1030-437 sayılı kararı.

C. Değerlendirme

1. Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulu'nun 03.07.2024 tarihli ve 1270 karar numaralı kararıyla ... İlçesinin ... adliyesinin yargı alanından çıkartılması ile ... mahkemelerinin yargı çevresinin coğrafi durum ve ulaşım imkânları, iş yoğunluğu ile birlikte sosyo kültürel ve sosyo ekonomik faktörler de dikkate alınmak suretiyle ... ilçesi mülkî sınırları olarak belirlenmesine, ... mahkemelerinin yargı çevresinin ... ilçesi mülkî sınırları olarak değiştirilmesine karar verilmiştir.

2. Dosya kapsamında yapılan incelemede davaya konu taşınmazın Muğla ili, ... ilçesinde bulunduğu, ayni hakka ilişkin taşınmaz mal davalarına bakılmakta iken, taşınmaz malın bulunduğu yerde, mahkeme teşkilatı kurulur veya o yer bir kaza çevresine alınırsa kamu düzeniyle ilgili bu durum karşısında mahkeme doğrudan doğruya (re'sen) tarafların yetki itirazında bulunmalarını beklemeden yetkisizliğine karar vererek dava dosyasını taşınmaz malın bulunduğu yer mahkemesine gönderilmesi gerektiği anlaşılmakla uyuşmazlığın ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,