Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/2832 K.2024/6072

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. ... Asliye Hukuk Mahkemesinin 13.06.2023 Tarihli ve 2023/18 Esas, 2023/516 Karar Sayılı Kararı Yetki itirazının ilk itiraz olduğu ve ilk cevap dilekçesinde öne sürülmesi gerektiği, davalının da vermiş olduğu cevap dilekçesinde yetki itirazında bulunduğu, genel yetkinin davalının yerleşim yeri mahkemeleri olduğu, dosya kapsamında taraflar arasında bir alım satım olduğu, buna ilişkin davalarda da sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemelerinin yetkili olduğu, davalının yerleşim yerinin... ilçesi olduğu, sözleşmenin ifa edildiği yerin de... olduğu, bu hususlar göz önüne alındığında davalının yetki itirazının makul bir itiraz olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. Dazkırı Asliye Hukuk Mahkemesinin 26.09.2023 Tarihli ve 2023/209 Esas, 2023/243 Karar Sayılı Kararı Davacının davalı ...'den temin ettiği diğer davalı Maks Mühendislik A.Ş.'nin ayıplı gübresi ile ücret ödediği halde verim alamama şeklinde haksız eylem nedeniyle haksız fiil kapsamında zarara uğradığı, bu şekilde haksız eylem sebebiyle dosyada seçimlik yetkinin bulunduğu ve haksız fiil kapsamındaki eyleminde davacının tarlası olan... Mahallesi ... ilçesinde gerçekleştiği ve gerek zararın meydana geldiği yer ve gerekse de zarar görenin yerleşim yerinin yetkisi kapsamında ... Asliye Hukuk Mahkemesinin yetkili olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, ayıplı mal satımı nedeniyle bedel iadesi ve ayıp nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemine ilişkin davada yetkili mahkemenin belirlenmesi istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 6100 sayılı Kanun’un “Genel yetkili mahkeme” başlıklı 6 ncı maddesi şöyledir: “Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.”

3. 6100 sayılı Kanun’un “Sözleşmeden doğan davalarda yetki” başlıklı 10 uncu maddesinin şöyledir: “Sözleşmeden doğan davalar, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir.”

4. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) “İfa yeri” başlıklı 89 uncu maddesi şöyledir: “Borcun ifa yeri, tarafların açık veya örtülü iradelerine göre belirlenir. Aksine bir anlaşma yoksa, aşağıdaki hükümler uygulanır; 1. Para borçları, alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde, 2. Parça borçları, sözleşmenin kurulduğu sırada borç konusunun bulunduğu yerde, 3. Bunların dışındaki bütün borçlar, doğumları sırasında borçlunun yerleşim yerinde, ifa edilir. Alacaklının yerleşim yerinde ifası gereken bir borcun doğumundan sonra alacaklının yerleşim yerini değiştirmesi sebebiyle ifa önemli ölçüde güçleşmişse borç, alacaklının önceki yerleşim yerinde ifa edilebilir.”

C. Değerlendirme

1. 6100 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi gereğince bir davada genel yetkili mahkeme, davalının yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesidir. Aynı Kanun'un 10. maddesinde sözleşmeden doğan davalar için, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinin de yetkili olduğu belirtilmiştir ki bu da özel yetkiye ilişkin bir düzenlemedir. Ayrıca 6098 Kanun'un 89 uncu maddesi uyarınca para alacağına ilişkin davalarda aksi kararlaştırılmadıkça para borcu alacaklının yerleşim yerinde ödenmesi gerektiğinden alacaklının bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir. Dolayısıyla dava, davacının seçimine göre, hem genel ve hem de özel yetkili mahkemede açılabilir.

2. Dosya kapsamından, davacı vekilinin dava dilekçesi ile birlikte müvekkilinin ... ilçesi... köyünde çiftçilik yaptığını, davalı ...'den Maks A.Ş'ye ait gübrelerden satın aldığını, gübrelerin ayıplı çıktığını ve müvekkilinin verim kaybı yaşayarak zarara uğradığını beyan ettiği, davalı ...'in ise cevap dilekçesi ile birlikte tarafına yapılmış herhangi bir başvuru bulunmadığı, analiz rapor sonucu alındıktan sonra tarafına başvuru yapılsa idi kalan malın iadesinin alınacağı ve zararın karşılanmaya çalışılacağını, belirtilen ürün için hiçbir tüketiciden şikayet olmadığını bu nedenlerle davanın reddini talep ettiği, bu hali ile taraflar arasında sözleşme ilişkisi bulunduğunun itilafsız olduğu anlaşılmaktadır.

3. Bir davada, birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa, davacı bu mahkemelerden birinde dava açmak hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacı, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa, o zaman seçme hakkı davalılara geçer.

4. Somut olayda, davanın ... Asliye Hukuk Mahkemesinde açıldığı, taraflar arasındaki sözleşmenin ifa yerinin ... ilçesi olduğu, 6100 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesi uyarınca sözleşmeden doğan davaların sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabileceğinin düzenlendiği, bu nedenle sözleşmenin ifa yeri mahkemesi de yetkili olup davacı tercih hakkını bu yönde kullandığından, uyuşmazlığın ... Asliye Hukuk Mahkemesinde görülerek sonuçlandırılması gerekir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince ... Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,