Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/3088 K.2024/9737

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın Demirağ Organize Sanayi Bölgesi adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ve dahili davalı Hazine vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ve dahili davalı Hazine vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Sivas ili, ..., Doğanca köyü 124 ada 200 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın Demirağ Organize Sanayi Bölgesi adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın değerinin kıymet takdir raporunda çok düşük belirlendiğini, taşınmazın gerçek değerinin tespit edilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin ileride ortaya çıkacak hak sahibine ödenmek üzere 2942 sayılı Kanun’un 18 inci maddesi uyarınca üçer aylık vadeli hesapta nemalandırılmasına, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile Demirağ Organize Sanayi Bölgesi adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve dahili davalı Hazine vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin düşük belirlendiğini, objektif değer artış oranı ile kapitalizasyon faiz oranının hatalı belirlendiğini, dava konusu taşınmazın imar planı içinde olduğunu, dava konusu taşınmaza ilişkin kesinleşmiş bir müsadere kararı bulunmadığını, ileride müsadere kararının gündeme gelmesi ihtimalinde ise taşınmazın elden çıkması karşısında bedel üzerinden değerlendirme yapılabileceğini,

bu halde kamulaştırma bedeli hakkında doğrudan hüküm kurulması gerekirken dava konusu taşınmazın mülkiyetinin çekişmeli olduğundan bahisle 2942 sayılı Kanun’un 18 inci maddesi uyarınca hüküm kurulmasının usul ve kanuna aykırılık teşkil ettiğini, davalı lehine hükmedilen vekâlet ücretinin hatalı hesaplandığını ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.

2. Dahili davalı Hazine vekili istinaf dilekçesinde özetle; 2942 sayılı Kanun’un 30 uncu maddesi uyarınca Hazine aleyhine işbu davanın yöneltilemeyeceğinden davanın Hazine yönünden husumetten reddine karar verilmesi gerektiğini, Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararında gerekli koşulların yerine getirilmesinden sonra Hazinenin davaya dahil edilmesi gerektiğini belirttiğini; ancak Bursa 5. Ağır Ceza Mahkemesinin ilgili dosyasında müsadereye ilişkin henüz karar verilmediği hâlde, Hazinenin davaya dahil edildiğini, Hazine lehine vekâlet ücretine takdir edilmemesinin hatalı olduğunu ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın kuru tarım arazisi olarak değerlendirilmesinde ve buna göre münavebe usulü uygulanarak taşınmaza değer biçilmesinde kapitalizasyon faiz oranı %5, taşınmazın bulunduğu mevki itibarıyla %10 oranında objektif değer artışı uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, davanın açıldığı tarihten itibaren 4 ay sonrasından başlatılarak karar tarihine kadar faiz işletilmesi,

vekâlet ücretine yönelik değerlendirmeler ve ayrıca devam eden ceza dosyasında henüz müsadereye karar verilmediğinden 2942 sayılı Kanun’un 18 inci maddesinin üçüncü fıkrası gereğince verilmesi muhtemel bir müsadere kararında mülkiyetin Hazineye geçme ihtimali olacağından İlk Derece Mahkemesince bu madde çerçevesinde bedelin üçer aylık vadeli hesapta nemalandırılarak, ilerde çıkacak hak sahibine ödenmesi yönünde hüküm kurulması usul ve kanuna uygun bulunduğundan davalı ve dahili davalı Hazine vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve dahili davalı Hazine vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ettiğini, ayrıca Anayasa Mahkemesinin 05.04.2023 tarihli iptal kararı uyarınca en yüksek faiz oranının uygulanması gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Dahili davalı Hazine vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın mülkiyeti ve kamulaştırma bedelinin kime ödeneceği hususunun çekişmeli olduğunu, Hazinenin dosyada taraf sıfatının olmadığı gerekçesinin usul ve kanuna aykırı olduğunu, Hazine müsadere kararı kesinleştiğinde taşınmazın mülkiyetine sahip olacak olup taraf sıfatına haiz olduğunu, hükmedilen bedelin düşük olduğunu, objektif değer artış oranının düşük belirlendiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri. 2.2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ile 11 inci maddesi.

3. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Tarım arazisi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri üzerinden değer biçilmesi ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek ileride ortaya çıkacak hak sahiplerine ödenmek üzere üçer aylık vadeli hesapta nemalandırılmasına karar verilmesi yerindedir.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre; dahili davalı vekilinin tüm, davalı vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. İlk kararda hükme esas alınan bilirkişi raporunda metrekare birim bedeline %100 oranında objektif değer artışı uygulanarak karar verildiği, bu karara karşı davalı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulduğu, Bölge Adliye Mahkemesince davalının istinaf talebinin kabulü ile İlk Derece Mahkemesinin kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verildiği anlaşılmıştır.

5. Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararından sonra hükme esas alınan bilirkişi raporunda ilk karara karşı istinaf yoluna sadece davalı vekilinin geldiği düşünülmeden metrekare birim bedeline %10 oranında objektif değer artışı uygulanarak taleple bağlılık ve aleyhe hüküm verme yasağı ilkesi ihlal edilmek suretiyle hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

6. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 22 nci maddesi uyarınca gerekçesi gösterilmeden uyuşmazlığın seri dava niteliğinde olduğu kabul edilerek yazılı şekilde davalı lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi bozmayı gerektirir.

VI. KARAR