Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/3200 K.2024/10159

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; Giresun ili, Görele ilçesi, Yeşiltepe Mahallesi 266 ada 5 parsel sayılı taşınmaza kamulaştırma yapılmaksızın okul yapılmak suretiyle fiilen el atıldığını belirterek kamulaştırmasız el atılan taşınmazın bedelinin davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan okulun Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından yaptırılmış olup müvekkili Milli Eğitim Bakanlığınca 16.04.2010 tarihi itibarıyla tamamlanan okulun geçici kabulü yapıldığını, okulun yapıldığı tarihte dava konusu taşınmazın Maliye Hazinesine ait olduğunu, dolayısıyla öncelikle müvekkil idarenin hukuken kamulaştırma yapmasını gerektirecek bir durumun söz konusu olmadığını, dava konusu taşınmaz fiil tarihi itibarıyla özel mülkiyette bulunan bir taşınmaz olmadığını, söz konusu okul meri mevzuata usul ve kanuna uygun olarak yapıldığını,

yine aynı nedenle dava konusu taşınmazın müvekkil idarece hiç bir hukuki dayanağı olmadan kullanıldığının, müvekkil idare tarafından usul ve esaslara uyulmaksızın bedeli nakden ve peşin ödenmeksizin mülkiyet hakkına müdahalede bulunulduğunun iddia edilmesinin mümkün olmadığını, dosya içeriğinden anlaşılacağı üzere taşınmaza kamulaştırmasız el atma unsurlarının gerçekleşmediğini, davacının haksız ve hukuka aykırı olup davanın öncelikle usulden, aksi halde esastan reddine karar verilmesini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve el atma tazminatının tespiti ile davalı idareden tahsil edilerek davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; rapora karşı yaptıkları itirazlarının dikkate alınmadığını, seçilen emsalin uygun emsal olmadığını, tespit edilen bedelin düşük olduğunu ileri sürmüştür.

2. Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın idari yargıda çözümlenmesi gerektiğini, yetkisizlik, husumet, hak düşürücü süre, zamanaşımı, dava şartı yokluğu itirazında bulunduğunu, davada Milli Eğitim Bakanlığının taraf sıfatı bulunmadığını, müvekkili idareyi hasım sıfatından çıkarıp Hazinenin hasım olarak davaya eklenmesine karar verilmesi gerektiğini, yapılan imar çalışmaları nedeniyle oluşacak zararlardan belediyenin sorumlu olduğunu, belediyenin de davaya dahili gerektiğini, davanın hak düşürücü sürede açılmadığını, taşınmazın el atma tarihindeki niteliklerinin dikkate alınması gerektiğini,

taşınmaza fiili el atma tarihinin ne zaman olduğuyla ilgili bir değerlendirme yapılmaksızın; taşınmazın öncesinde Maliye Hazinesine ait bir taşınmaz olduğu ve müvekkil idarenin 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu' nun (4721 sayılı Kanun) 1023 üncü maddesi gereğince, tapuya ... ilkesi uyarınca işlemler tesis etmiş olduğu irdelenmeksizin, eksik inceleme ve değerlendirme ile hüküm tesis edildiğini, dava konusu parselin oluşumu ve davacı tarafından edinilmesi üzerinden 5 yıllık sürenin geçip geçmediğinin Mahkemece değerlendirilmediğini, raporda bedel tespiti yapılırken emsal olarak alınan taşınmazların sayı olarak az,

nitelik olarak dava konusu taşınmazdan farklı olduğunu, emsalin uygun emsal olmadığını, tespit edilen bedelin fahiş olduğunu, faizin dava tarihinden itibaren işletilmesinin, harçlara ve yargılama giderlerine ilişkin hesaplamaların, vekalet ücretinin kanuna aykırı olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Yeşiltepe Mahallesinde bulunan 126 ada 62 parsel sayılı taşınmazın kadastro tespitinde 126 ada 8 parselin miktar fazlası olarak Maliye Hazinesi adına tespit edildiğini, davacıların açtığı dava sonunda Görele Kadastro Mahkemesinin 20.09.2010 tarihli ve 2000/4 Esas,

2010/315 Karar sayılı kararı ile taşınmazın 11.419,61 m² yüzölçümlü bölümünün aynı parsel numarası ile Mahmut Usta mirasçıları adına tapuya tesciline karar verilerek buna ilişkin hükmün 05.06.2013 tarihinde kesinleştiği ve yapılan imar uygulaması sonucunda da dava konusu 266 ada 5 parsel sayılı taşınmaz 2.655,51 m² yüzölçümü ile davacılar adına tapuya tescil edildiğini, dava konusu taşınmaz imar planında okul alanı olarak ayrıldığını, Kadastro Mahkemesi kararından sonra Ordu İdare Mahkemesinin 2015/802 Esas, 2016/814 Karar sayılı kararı ile imar planının iptal edildiği,

sonrasında Görele Belediye Encümeninin 03.07.2019 tarihli ve 34 sayılı kararı ile taşınmazı da kapsayan alanda yeniden imar uygulaması yapılarak bundan sonra da dava konusu taşınmaza fiilen el atılmış olduğunu, arsa niteliğindeki taşınmazın zeminine 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde, Kaba Mahallesinde bulunan 181 ada 217 parsel sayılı taşınmazın 18.09.2017 tarihli satışının kıyasi emsal olarak alınmasında,

dava konusu taşınmaz üzerine okul binası yapılmak suretiyle fiilen el atıldığından husumetin davalı vekilinin Milli Eğitim Bakanlığına yönetilmesininde, taşınmaza 04.11.1983 tarihinden sonra el atıldığından idareye uzlaşma başvurusunda bulunulması zorunlu olmadığından İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik görülmediğinden taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir. 2. Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı tapu malikleri ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ile bedelinin tahsili hususundadır.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar sayılı kararının ilgili bölümü şöyledir: "... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla, gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine meni müdahale davası açmağa hakkı olduğuna, ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi."

3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararı ile "... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da, hadisede Borçlar Kanunu'nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına... " karar verilmiştir.

4.2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 11 inci maddesi.

3. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesi ve alınan rapor uyarınca bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR