Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/3312 K.2024/7920

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. Adana 14. Asliye Hukuk Mahkemesinin 16.01.2020 Tarihli ve 2019/136 Esas, 2020/39 Karar Sayılı Kararı

Davalı ... vekilinin süresinde ilk itiraz mahiyetinde yetki itirazında bulunduğu, tasarrufun iptali davalarına ilişkin özel bir yetki kuralı bulunmadığı, yetkili mahkemenin davalının yerleşim yeri mahkemesi olduğu, her ne kadar birden fazla davalı olan hallerde davalılardan birinin yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesinin, diğer davalı yönünden de yetkili olduğu usul kanununda belirtilmesine karşılık, iş bu dava yönünden tasarrufun diğer tarafı olan borçlunun, müflis olduğu, yani hukuken var olan tüzel bir kişiliğinin bulunmadığı, dava ehliyeti yönünden müflis yerine iş bu davanın da davacısı olan iflas idaresinin yetkili olduğu,

dolayısıyla da her ne kadar şeklen de olsa dava dilekçesinde borçlu olarak gösterilen şirketin, tüzel kişiliği bulunmadığından pasif dava ehliyeti yönünden davalı sıfatı bulunamayacağı, bu nedenle de birden fazla davalının bulunduğu hallere ilişkin yerleşim yeri kuralının iş bu dava yönünden uygulamayacağı, dolayısıyla da davacı iflas idaresi ile şeklen aynı adreste olan müflis borçlu şirketin yerleşim yerinin iş bu dava yönünden yetkiye esas alınamayacağı,

yetki itirazında belirtilen ve mekezî nüfus idaresi sistemi kayıtlarına göre de davalının yerleşim yeri olan Battalgazi ilçesinin adli teşkilat yönünden bağlı bulunduğu Malatya Asliye Hukuk Mahkemelerinin iş bu davada yetkili mahkeme olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. Malatya 7. Asliye Hukuk Mahkemesinin 09.01.2024 Tarihli ve 2020/68 Esas, 2024/30 Karar Sayılı Kararı

Somut olayda borçlu Garip Tavukçuluk Gıda ve Yem Sanayi Ticaret Anonim Şirketi'nin, Adana 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/39 Esas sayılı dosyası ile 03.04.2019 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere iflasına karar verildiği, iflas işlemlerinin Adana 1. İcra İflas Dairesi 2019/2 sayılı iflas dosyası üzerinden devam ettiği, zorunlu dava arkadaşı olduğundan davacı vekili tarafından dava dilekçesinde müflis şirket de davalı olarak gösterildiği,

zorunlu dava arkadaşı olmakla birlikte iflas ettiği için iflas idaresi tarafından temsil edilen borçlu Garip Tavukçuluk Gıda ve Yem Sanayi Ticaret Anonim Şirketi'nin ikametgahının adresinin davanın açıldığı Adana Mahkemeleri olduğu, iflas idaresinin davayı Adana Asliye Hukuk Mahkemesinde açarak seçimini yapmış olduğu bu durumda borçlu ile 3. şahısların birlikte yapmış oldukları bir yetki itirazından söz edilemeyeceği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, 2004 sayılı İcra İflas Kanunu’nun (2004 sayılı Kanun) 277 ve devamı maddeleri uyarınca tasarrufun iptali istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 2004 sayılı Kanun’un “İptal davasında davalı” başlıklı 282 nci maddesi şöyledir; “İcra ve iflas Kanunu'nun 11 inci babındaki iptal davaları borçlu ve borçlu ile hukuki muamelede bulunan veya borçlu tarafından kendilerine ödeme yapılan kimseler ile bunların mirasçıları aleyhine açılır. Bunlardan başka, kötü niyet sahibi üçüncü şahıslar aleyhine de iptal davası açılabilir. İptal davası iyi niyetli üçüncü şahısların haklarını ihlal etmez.”

3. 6100 sayılı Kanun“Yetki” başlıklı 6 ncı maddesinini birinci fıkrası şöyledir: “Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.”

4. 6100 sayılı Kanun'un “Davalının birden fazla olması hâlinde yetki” başlıklı 7 nci maddesinin birinci fıkrası şöyledir: “Davalı birden fazla ise dava, bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir. Ancak, dava sebebine göre kanunda, davalıların tamamı hakkında ortak yetkiyi taşıyan bir mahkeme belirtilmişse, davaya o yer mahkemesinde bakılır.”

5. 6100 sayılı Kanun'un “Mecburi dava arkadaşlarının davadaki durumu” başlıklı 60 ncı maddesi şöyledir. “Mecburi dava arkadaşları, ancak birlikte dava açabilir veya aleyhlerine de birlikte dava açılabilir. Bu tür dava arkadaşlığında, dava arkadaşları birlikte hareket etmek zorundadır. Ancak, duruşmaya gelmiş olan dava arkadaşlarının yapmış oldukları usul işlemleri, usulüne uygun olarak davet edildiği hâlde duruşmaya gelmemiş olan dava arkadaşları bakımından da hüküm ifade eder.”

C. Değerlendirme

1. İptal davaları ayni hakka değil kişisel hakka dayanan davalardan olduğundan davanın konusu taşınmaz bile olsa 6100 sayılı Kanun'un 12 nci maddesinin uygulanma imkânı yoktur. 2004 sayılı Kanun'un 282 nci maddesi gereğince davalı borçlu ile doğrudan veya dolaylı işlem yapan üçüncü kişiler arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunduğundan ve zorunlu dava arkadaşları usul işlemlerini birlikte yapmak zorunda olduklarından yetki itirazının davalılarca birlikte ileri sürülmesi gerekir. Yalnız bir davalı tarafından ileri sürülen yetki itirazı hukuki sonuç doğurmaz.

2. Bir davada, birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa, davacı bu mahkemelerden birinde dava açmak hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacı, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa, o zaman seçme hakkı davalılara geçer.

3. Somut olayda, davalının yerleşim yerinin ....../Malatya olduğu ve yasal cevap süresi içerisinde usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunduğu anlaşılmış olup buna göre uyuşmazlığın Malatya 7. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp, sonuçlandırılması gerekmektedir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Malatya 7. Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,