Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/3524 K.2024/9184

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak terkini davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Trabzon ili, Akçaabat ilçesi,Yıldızlı Mahallesi 115 ada 6 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalılar ... vd vekili cevap dilekçesinde özetle; taşınmazların değerli bir konumda olduğunu, gerçek karşılığın tespit edilmesi gerektiğini beyan etmiştir. 2. Davalılar ... vd vekili cevap dilekçesinde özetle; taşınmazın kamulaştırmadan arta kalan kısmında değer kaybı bulunduğunu, idarece teklif edilen bedelin düşük kaldığını beyan etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 22.07.2015 tarihli ve 2014/549 Esas, 2015/529 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin 22.07.2015 tarihli ve 2014/549 Esas, 2015/529 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalı ... davalılar ... vd. davacılar ile ... vd. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur. 2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; uygun emsal incelemesi yapılmadığı, kamulaştırılan ağaçların değerinden enkaz bedelinin düşülmeyeceği gerekçeleriyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar

Mahkemenin 26.04.2019 tarihli ve 2017/488 Esas, 2019/170 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin 26.04.2019 tarihli ve 2017/488 Esas, 2019/170 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalı ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; dava konusu taşınmazın kamulaştırmasız el atılan kısmından arta kalan bölümü için bozma öncesi raporda değer azalışı hesaplanmadığı ve bu husus Dairemiz bozma ilamında bozmaya konu edilmediği, öte yandan Dairemiz bozma ilamı öncesi verilen ilk kararda 977.109,42 TL’ye hükmedildiği ve kararı sadece davacı idare ile vekili olan davalıların vekillerince temyiz edildiği,

kararı temyiz etmeyen davalılar payı yönünden ilk karardaki bedelin kesinleştiği ve bu hususların davacı idare yönünden usuli müktesep hak oluşturduğu gözetilmeden, bozma sonrası düzenlenen ve hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporundaki bedel esas alınarak fazla bedele hükmedilmesi. 2942 sayılı Kanun'un 7139 sayılı Kanun ile getirilen değişikliğe göre faiz bitiş tarihinin belirlenmesi gerektiği

gerekçeleriyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Son Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; Anayasa Mahkemesinin iptal kararına göre faiz hükmünün hatalı kurulduğunu, emsal incelemesinin uygun olmadığını, hesap edilen metrekare değerinin hatalı olduğunu, hükmedilen bedelin uygun olmadığını, davalı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi ve resen sebeplerin de gözetilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun (1086 sayılı Kanun) 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 427 ilâ 439 uncu maddeleri. 2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu, 11 inci ve 12 nci maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Kanun’un 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikten önceki 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dosyadaki belgelerin incelenmesinden.

923,62 m² alanlı taşınmazın 308,03 m² kısmının kamulaştırılması talepli davada Mahkemenin ilk kararında zemin için 2.155,00 TL/m² üzerinden hesaplama yapıldığı, yapı ve zirai muhdesat bedeli eklelenerek davalılar paylarına karşılık 977.109,42 TL bedele hükmedildiği, kararın davacı idare ile davalı ... davalılar ... vd. ile davalılar ... vd. vekillerince temyiz edildiği, Dairemizce yapılan bozma ilamı sonrası zemin için meterekare bedeli 2800 TL/m² üzerinden ehsaplama yapıldığı, yapı ve zirai muhdesat bedeli ile arta kalan kısımda değer kaybı bedeli eklenerek davalılar paylarına karşılık 1.348.153,97 TL bedele hükmedildiği,

ikinci kararın davacı idare ile davalı ... vekillerince temyiz edilmesi üzerine Dairemizce dava konusu taşınmazın kamulaştırmasız el atılan kısmından arta kalan bölümü için bozma öncesi raporda değer azalışı hesaplanmadığı ve bu husus Dairemiz bozma ilamında bozmaya konu edilmediği, öte yandan Dairemiz bozma ilamı öncesi verilen ilk kararda 977.109,42 TL’ye hükmedildiği ve kararı sadece davacı idare ile vekili olan davalıların vekillerince temyiz edildiği,

kararı temyiz etmeyen davalılar payı yönünden ilk karardaki bedelin kesinleştiği ve bu hususların davacı idare yönünden usuli müktesep hak oluşturduğu gözetilmeden karar verildiği gerekçesi ile kararın buzulduğu anlaşılmıştır.

3. Buna göre; ilk kararın davalılar Kamuran Kadakal ... (mirasçıları), ... (mirasçıları) tarafından temyiz edilmediği, davalı Zehra Kadal'ın ilk karardan önce vefat ettiği ve ...'ın mirasçılarının bir kısmının kararı temyiz eden davalılar bir kısmının ise kararı temyiz etmeyen davalılar olduğu gözetildiğinde; kararı temyiz etmeyen davalılar yönünden zemin için 2.155,00 TL/m², yapı bedeli 312.632,50 TL, zirai muhdesat bedeli 672,27 TL olarak, vefat eden davalı ...'dan gelecek miras payları da buna göre hesaplanmak;

kararı temyiz eden davalılar yönünden zemin için 2.180,00 TL/m², yapı bedeli 312.632,50 TL, zirai muhdesat bedeli 672,27 TL olarak, vefat eden davalı ...'dan gelecek miras payları da buna göre hesaplanmak, her bir davalıya düşecek kamulaştırma bedeli tek tek gösterilmek suretiyle bilirkişi kurulundan denetime elverişli rapor düzenletilmesi ve buna göre karar verilmesi, fazla bloke edilen bedellerin de iadesi yönünde hüküm kurulması gerekirken Dairemiz bozma ilamı gerekleri tam olarak yerine getirilmeden karar verilmiştir.

4. Dava tarihi 12.11.2014 olduğundan hükmedilen tüm bedele 13.03.2015 tarihinden itibaren faiz işletilmesi gerekmektedir. 5. 01.08.2023 tarihli ve 32266 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 05.04.2023 tarihli ve 2022/83 Esas, 2023/69 Karar sayılı kararı ile 04.11.1983 tarihli ve 2942 sayılı Kanun’un 24.04.2001 tarihli ve 4650 sayılı Kanun’un 5 inci maddesiyle değiştirilen 10 uncu maddesine 11.04.2013 tarihli 6459 sayılı Kanun’un 6 ncı maddesiyle eklenen dokuzuncu fıkrası iptal edilmiştir.

6. Dava 01.08.2023 tarihinden önce açılmıştır. Anayasa’nın 153 üncü maddesinin beşinci fıkrasında yer alan. “İptal kararları geriye yürümez.” hükmü ve Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun. “Her davada açıldığı tarihte tespit edilen vaziyet hükme ittihaz olunması iktiza eylemesine…” gerekçesini içeren 28.11.1956 tarihli ve 15/15 sayılı kararı ile.

“Her dava açıldığı tarihteki fiili ve hukukî duruma göre karara bağlanır.” genel hukukî prensibini hâvi Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 10.05.2017 tarihli ve 2017/3-990 Esas, 2017/954 Karar sayılı kararları nazara alındığında fark kamulaştırma bedeline 2942 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesinin dokuzuncu fıkrası gereğince davanın açıldığı tarihten 4 ay sonrasından başlamak üzere yasal faiz uygulanması gerektiğinden 26.04.2019 tarihli kararla hükmedilen fark bedele 26.04.2019 tarihine kadar faiz yürütülmesi gerektiğinden kararın bozulması gerekir.

VI. KARAR