Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/3723 K.2024/9128

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın davalı ... yönünden husumetten reddine, dahili davalı ... yönünden ise kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı ve dahili davalı ... vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda,temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu Ankara ili, ..., Mahallesi, 42658 ada 2 parsel sayılı taşınmaza sosyal tesis ve cami yapılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığını, taşınmaza fiilen el atıldığından bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili özetle; kendilerine husumet yöneltilemeyeceğini, taşınmaz üzerinde müvekkili tarafından yapılmış herhangi bir yapı bulunmadığını, fiili el atma durumunun söz konusu olmadığını, taşınmazın 105 m²lik kısmının resen kamulaştırmasız el atma suretiyle Ankara Büyükşehir Belediyesi adına tescil edildiğini, sorumluluğun Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığına ait olduğunu, cami alanlarından Büyükşehir Belediyesinin sorumlu olduğunu, taşınmaza ilişkin müvekkili idare tarafından yapılan bir ruhsat başvurunun dahi bulunmadığını, taşınmazın oluşumuna esas parselasyon planı çalışmalarının bekletici mesele yapılması gerektiğini ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Dahili davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği kapsamında dava konusu taşınmazın 3.840,932 m²sinin ibadet alanı kullanımında E:1,00 Yençok Serbest yapılaşma koşullarında, 4359,926 m²sinin özel sosyal kültürel tesis alanı kullanımında E:0,75 Yençok:5 kat yapılaşma koşullarında kaldığını, taşınmazın bir kısmının ise yol ve park alanına ayrıldığını, öte yandan belediye hizmet alanı ve cami olarak kullanılan alanın sorumluluğunun Diyanet İşleri Başkanlığı ile Etimesgut Belediye Başkanlığında olduğunu, dava konusu alanda müvekkili belediyenin herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ... yönünden davanın husumetten reddine, dahili davalı ... yönünden ise davanın kabulü ile taşınmaz bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte dahili davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bedeline hükmedilen taşınmazın tapusunun iptali ve dahili davalı ... adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ile dahili davalı ... vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle, davalıların müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarını ileri sürmüştür. 2.Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; Etimesgut Müftülüğüne ait cami ve lojman binasının kendilerince yapılmadığını, taşınmaza fiilen el atmadıklarını, 2015 yılında peyzaj çalışmalarının Etimesgut Belediyesince yapıldığını ve buna dair levhaların bulunduğunu, kendilerine husumet düşmediğini, bedelin fazla olduğunu, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın 2002 onay tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planında “sosyal tesis alanı” olarak ayrıldığı, iş bu plana ilişkin parselasyon planının ve imar planlarının idare mahkemesince iptal edilmesi üzerine Yenikent ...

1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin Etimesgut Belediye Meclisinin 03.09.2013/405 sayılı kararı ile uygun görülerek Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin 12.11.2013 tarih 1949 sayılı kararı ile onandığı, onaylı imar planına göre taşınmazın "dini tesis" ve "özel sosyal kültürel tesis alanı'' olarak ayrıldığı, en son Ankara 16. İdare Mahkemesinin 25.02.2020 tarihli ve 2018/2373 Esas, 2020/436 Karar sayılı kararıyla ... planı ve uygulama imar planının iptal edildiği, tapu kaydında “sosyal tesis alanıdır” şerhinin işlenmiş olduğu, taşınmaz üzerine camii ve müştemilatı yapılıp, asfalt yol yapılmak suretiyle fiilen el atıldığı,

taşınmazın cephe aldığı yolun genişliği ve imar planındaki ayrılma amacı dikkate alındığında sorumluluğun davalı ...

Başkanlığına ait olduğu kabulü ile arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılmak suretiyle tespit edilen bedelin, aynı bölgeden gerek Yargıtay denetiminden geçerek kesinleşen paydaş dosyalarında belirlenen birim fiyatlarla uyumlu olduğu anlaşıldığından, belirlenen bedelin davalı idareden tahsiline, taşınmazdaki davacılar paylarının tapu kaydının iptali ile davalı idareden tahsiline dair kararda, mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden kanuna aykırılık bulunmamadığı,

ne var ki nispi harca hükmedilmesi gerektiğinden bahisle İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmek suretiyle davanın dahili davalı ... yönünden kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde dahili davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Dahili davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin idareden tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar sayılı kararının ilgili bölümü şöyledir: “... Usulü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla, gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine meni müdahale davası açmağa hakkı olduğuna, ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.”

3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararı ile “... Usulü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da, hadisede Borçlar Kanunu'nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına ...” karar verilmiştir.

4.2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun)11 inci maddesi.

3. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak ve Dairemiz denetiminden geçen paydaş dosyalarında belirlenen birim fiyatıyla uyumlu olarak değer biçilmesinde ve tespit edilen bedelin dahili davalı idareden tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR