Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/3973 K.2024/10251

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu daimi ve geçici irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Sakarya ili, ..., Göktepe Mahallesi 68 parsel sayılı taşınmazda kamulaştırma konusu daimi ve geçici irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın belediye mücavir alan sınırları içerisinde, meskun sahada kaldığını, etrafında yapılaşmalar bulunduğunu, belediye altyapı ve ulaşım hizmetlerinden yararlandığını, davacı lehine tesis edilecek olan daimi ve geçici irtifak hakkı değerlendirildiğinde, söz konusu taşınmazın büyük bir kısmını kapsadığını, iş bu sebeple taşınmazın bütünlüğünü bozacağını, geçirilecek olan doğalgaz boru hattı nedeniyle her an müdahaleye açık bir vaziyette olacağını, oluşabilecek kazalar nedeniyle zararların oluşabileceğini ve buna bağlı taşınmazın kıymetinin düşmesine neden olabileceğini,

daimi irtifak tesis edilen alanda herhangi bir tasarrufta bulunulamayacağını, bu sebeplerin göz önünde bulundurularak dava konusu taşınmaza yönelik, hakkaniyete uygun bir değer azalması oranı hesaplanması gerektiğini belirterek kamulaştırma bedelinin mahkemece tespit edilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla;davanın kabulüne, kamulaştırma konusu daimi ve geçici irtifak hakkı bedelinin tespiti ile bu hakkın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; fark bedele faiz işletilmemesi gerektiğini, kamulaştırma bedeli gerekçe gösterilerek kuruluşları lehine vekâlet ücreti hükmedilmemesinin kabul edilemez olduğunu, Yargıtay içtihatlarına aykırı olarak meyvesiz ağaçlara fahiş bedel takdir edilmesinin hatalı olduğunu, dava konusu taşınmaza ilişkin hesaplanan m² birim bedelinin fahiş olduğunu, bilirkişilerin bir yılda 2 ürün münavebesi almasının Yargıtay içtihatlarına doğrudan aykırılık niteliğinde olduğunu ve ek rapor alınması gerektiğini, Yargıtay içtihatları gereğince kapitalizasyon oranının %4 olarak alınmasının hatalı olduğunu ileri sürerek kararı istinaf etmiştir.

2. Davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın 2. Sınıf tarım arazisi olarak değerlendirilmesinin hatalı olduğunu, taşınmazın tüm belediye hizmetlerinden yararlandığını, kapitalizasyon faiz oranının %3 alınması gerektiğini, objektif değer artış oranının düşük belirlendiğini, dava konusu taşınmazın arsa vasfında değerlendirilmesi ihtimalinde taşınmazın değer azalışı katsayının %35'ten çok daha fazla olacağını belirterek istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi niteliğindeki taşınmazın olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri üzerinden bilimsel yolla değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, buna göre hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda dava konusu taşınmazın niteliği ve konumuna göre kapitalizasyon faizi ile objektif değer artırıcı unsur oranlarının yerinde olduğu, 2020 yılı itibarıyla eski irtifak değer düşüklüğü uygulandıktan sonra 97,80TL olarak belirlenen m² birim fiyatının uygun bulunduğu,

davalı tarafın davanın açılmasına sebebiyet vermediğinden davacı idare lehine, davalı aleyhine vekâlet ücretine hükmedilmemesi ve davanın 4 aylık asal süre içerisinde sonuçlandırılmaması nedeniyle 4 aylık sürenin bittiği tarihten karar tarihine kadar faiz işletilmesine karar verilmesinin doğru olduğu, İlk Derece Mahkemesi tarafından kurulan hükmün ve yapılan yargılamanın usul ve kanuna, Yargıtay yerleşik içtihatlarına uygun olduğu anlaşıldığından; taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın arsa vasfında olduğu, 1/25000 ölçekli plan kapsamında mücavir alan sınırları içerisinde, kadastral yola cephesi olan, belediye ve yol hizmetlerinden faydalanan bir taşınmaz olduğunu, objektif değer artışının % 30’dan fazla uygulanması gerektiğini, kapitalizasyon faizinin % 3 oranında alınması gerektiğini, kamulaştırmadan arta kalan alanda değer azalışı olacağını ileri sürerek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma konusu daimi ve geçici irtifak hakkı bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri. 2. 2942 sayılı Kanun'un 4 üncü, 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ile 11 inci maddesi.

3. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net geliri esas alınarak değer biçilmesi ve aynı Kanun'un 11 inci maddesinin son fıkrası uyarınca taşınmaz malın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve boru hattı güzergahı dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirtilmek suretiyle daimi ve geçici irtifak hakkı karşılığının tespit edilmesi yerindedir.

3. Dava konusu taşınmazın hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda belirtilen özelliklerine ve dosya kapsamına göre uygulanan kapitalizasyon faiz oranı, objektif değer artış oranı ve değer düşüklüğü oranı uygun görülmüştür.

4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR