Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/4103 K.2024/9888

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili için açılan ilk davada saklı tutulan bölümün tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın davalı ...yönünden kabulüne, davalılar ... ve ... yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Kararın davacılar ve davalı ...vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkeme kararının kaldırılarak yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın davalı ...yönünden kabulüne, davalılar ... ve ... yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar ve davalı ...vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; İstanbul ili, Küçükçekmece ilçesi, Küçükçekmece Mahallesi, 8262 parsel sayılı taşınmaza davalı idareler tarafından kamulaştırmasız el atılması nedeniyle taşınmaz bedelinin davalı idarelerden yasal faiziyle birlikte tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın idari yargının görevine girdiğinden görevsizlik nedeniyle usulden reddine, esasa yönelik olarak da davalı Bakanlığa atfedilecek bir kusur bulunmadığından zararın tazmini hususunda davanın ilgili belediyelere yöneltilmesi gerektiğinden müvekkilinin dava konusu taşınmaza fiili el atmasının söz konusu olmadığından müvekkili yönünden davanın reddine karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazda kamulaştırmasız el atma talebi ile Küçükçekmece 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/392 Esas sayılı dosyasında davanın müvekkili yönünden husumetten reddine karar verildiğini ve bu dosyanın temyiz incelemesinde olup halen derdest olduğunu, davanın derdestlik ve husumet yönünden usulden reddine karar verilmesini, dava konusu taşınmazın davacılar hissesi üzerine tapu sicil kaydına devir ve ferağının önlenmesi bakımından tapu sicil müdürülüğüne tescil ve terkin işleminin yapılmasına kadar tedbir konulmasına,

davanın öncelikle usulden, aksi halde esastan reddine, davanın kabulü halinde el atılan kısmın yol olarak kullanılıyor olması durumunda yol olarak terkinine, şayet el atılan kısım kullanılabilir boş bir alan niteliğinde ise müvekkili idare adına tapuya tesciline, belirlenecek tazminat bedeline davacının tapu kaydındaki haciz, ipotek, vakıf icaresi v.b tüm takyidatları ve şerhleri de bedele yansıtılmasına, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

3. Davalı ...vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın Marmaray Bölge Müdürlüğüne yöneltilmesi gerektiğinden husumet nedeniyle reddine, davaya bakmakla görevli mahkemelerin idare mahkemeleri olduğundan davanın görev nedeniyle reddine, davacı tarafından uzlaşmaya müracaat yapılmadığından, askı süresinde itirazda bulunulmadığından davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın davalı ...yönünden kabulüne, davalılar ... ve ... yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar ve davalı ...vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın Küçükçekmece 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/392 esas sayılı dosyası ile kesinleştiğini, taşınmazın 488,02 m²sine hukuken atıldığını, nispi harç ve vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür. 2. Davalı ...vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazın rezerv alanında kaldığını, idareleri yönünden husumetten ret kararı verilmesi gerektiğini, kesinleşmiş mahkeme kararı bulunduğunu, ikinci kez dava açmakla sebepsiz zenginleşmeye çalışıldığını, kesin hüküm nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmaz ile ilgili aynı taraflar arasında Küçükçekmece 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/392 Esas, 2017/214 Karar sayılı dosyasında kamulaştırmasız el atma tazminat davası açıldığı, bu dosyada yapılan yargılamada davanın davalı ...yönünden görev yönünden reddine, diğer davalılar İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve ... yönünden ise davanın pasif husumet yokluğu sebebiyle reddine karar verildiği,

ardından bu karara karşı davacılar vekili tarafından yapılan istinaf başvurusu sonucunda Küçükçekmece 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/392 Esas, 2017/214 Karar sayılı kararı kaldırılarak Bölge Adliye Mahkemesince yargılama sırasında alınan ve usul ve kanuna uygun olan 02.12.2015 ve 14.10.2016 tarihli ek bilirkişi raporları esas alınmak suretiyle; belirlenen 1.595.701,70 TL el atma tazminatının uygun görüldüğü, fakat taleple bağlı kalınarak 15.000,00 TL'nin yasal faizi ile davalı ...

Başkanlığından alınması yönünden davanın kabulune, diğer davalılar ... ve ... yönünden ise pasif husumet yokluğu sebebiyle davanın reddine karar verilmiş, bu karara karşı yapılan temyiz başvurusu sonucunda verilen kararın Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 18.11.2020 tarihli ve 2019/9224 Esas, 2020/10089 Karar sayılı kararı ile onandığı ve kararın 18.11.2020 tarihinde kesinleştiği görülmüş, davacılar dava dilekçelerinde taşınmazın tamamının el atma bedelinin belirlenmesini istemişlerse de Küçükçekmece 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/392 Esas,

2017/214 Karar sayılı dosyasının dava tarihi ve kararının kesinleşme tarihi dikkate alındığında açılan bu davanın Küçükçekmece 5. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2015/392 Esas, 2017/214 Karar sayılı dosyası ile saklı tutulan hak için açılan ek dava olduğunun kabul edilmesi gerektiğinden Küçükçekmece 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/392 Esas,

2017/214 Karar sayılı dosyasında davacılara ödenecek toplam bedel 1.595.701,70 TL olarak belirlendiğinden talep gibi karar altına alınan 15.000,00 TL mahsup edildiğinde davacıların talep edebileceği miktar 1.580.701,70 TL olmakla bu miktar üzerinden karar verilmesi gerekirken dava tarihi itibarıyla yeniden değerlendirme yapan bedel esas alınarak fazla bedele hükmedilmesi ve dava konusu taşınmaza 1983 yılı sonrası el atıldığından nispi harç ve vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekirken,

maktu harç ve vekâlet ücretine hükmedilmesi doğru görülmediğinden davacılar ve davalı ...vekillerinin istinaf başvurularının kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkeme kararının kaldırılarak yeniden hüküm kurulması suretiyle davanın davalı ...yönünden kısmen kabulüne, davalılar ... ve ... yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar ve davalı ...vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle.

Küçükçekmece 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2019/540 Esas sayılı dosyası ile yeni dava ikame edilmiş olup taşınmazın tamamının bedeli talep edilmiş olduğunu, ek dava mahiyetinde olmadığını, 2015 yılı itibarı ile taşınmaza takdir edilen bedel dikkate alınarak hüküm tesisinin ülkemizin enflasyonist ortamı dikkate alındığında çok büyük munzam zararına neden olduğunu, dava ikame edildiği tarihteki koşullar dikkate alınarak taşınmaza değer takdir edilmesine ilişkin ... hukuk prensibi gereğince 2019 yılında ikame edilen davanın 2015 yılında ikame edilen davanın ek davası olduğuna dair zorlama bir yorum yapıldığını,

davalı idare hukuka olarak taşınmaza ilişkin kamulaştırma işlemi yapmayarak, kamulaştırmasız el atma davasının açılmasına sebebiyet vermekte olup 10 yıl önceki dava tarihi dikkate alınarak 2024 yılında aleyhe hüküm tesisinin açıkça hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı ...vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiş ayrıca faiz başlangıç tarihi olarak 20.09.2019 tarihinden önceki bir tarihin belirlenmesinin hatalı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili için açılan ilk davada saklı tutulan bölümün tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar sayılı kararının ilgili bölümü şöyledir: “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla, gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine meni müdahale davası açmağa hakkı olduğuna, ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.”

3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararı ile “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da, hadisede Borçlar Kanunu'nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına ...” karar verilmiştir.

4.6100 sayılı Kanun'un 109 uncu maddesi.

5. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 11 inci maddesi.

3. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dava konusu taşınmaza ilişkin taraflar arasında görülüp kesinleşen önceki davada tespit edilen bedel esas alınmak suretiyle davalı ...yönünden kabulüne karar verilmesinde bir isabetsizlik görümemiştir.

3. Taşınmazın değeri ilk dava tarihi itibarıyla belirlendiğinden, hükmedilen bedele ilk dava tarihinden itibaren faize karar verilmesi yerindedir.

4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR