Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/4134 K.2025/220

Avukat ...

DAVA TARİHİ : 04.12.2019

İLK DERECE MAHKEMESİ

... 4. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI

2019/886 Esas, 2021/374 Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsiline ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... ili,...ilçesi,...Mahallesi (...Mahallesi) eski 2017 parsel sayılı taşınmaza kamulaştırma yapılmaksızın fiilen el atıldığını belirterek kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu parsellerin sahibi Hazine olduğundan husumetin Hazineye yönlendirilmesi gerektiğini, davanın taraf sıfatı yokluğundan reddedilmesini, kamulaştırma işlemine ilişkin evrakların Hazine adına ... Muhakemat Müdürlüğü tarafından sunulduğunda beyanda bulunma hakkını saklı tuttuklarını, kamulaştırma işleminin kanuna uygun olarak yapıldığını, davanın reddine ve yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve el atma tazminatının davalı taraftan tahsil edilerek davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; üniversitelerinin dava konusu araziyi kamu hizmeti ve tahsis amacına uygun olarak kullandığını, resmî evrakların tümüne ulaşılmadan müvekkili üniversitenin sorumlu tutulması ve dava konusu taşınmaz ile ilgili hakkaniyet indirimi yapılmadan karar verilmesinin genel hukuk kurallarına aykırı olduğunu, 17.08.1999 depreminde arşivlerinin zarar gördüğünü bu sebeple kamulaştırma evraklarının tümüne ulaşılamaması nedeniyle kamulaştırma yapılmamış gibi üniversitelerinin sorumlu tutulmasının hakkaniyete aykırı olduğunu,

bilirkişilerin üniversite kurulduktan sonra değer kazanan taşınmaza sebepsiz zenginleşmeye yol açacak şekilde değer hesapladıklarını, ancak üniversite kurulmadan önceki değerinin hesaplanması gerektiğini, Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 28.01.2016 tarihli ve 2015/1237 Esas, 2016/1434 Karar sayılı kararıyla müvekkili idarenin üzerine düşen tüm vecibelerinin yerine getirdiğini ve ilan yoluyla yapılan tebligatın geçersiz olmadığını, kamulaştırma işleminin kesinleştiği şeklinde karar verdiğini, tescil kararının kesinleşmesi nedeniyle davacıların kamulaştırmasız el koyma nedeniyle tazminat davası açmalarının hukuksuz olduğunu,

emsal taşınmazın dava konusu taşınmazdan daha değerli olduğunu, emsal taşınmazın dava konusu taşınmaza göre daha cazip nitelikleri barındırmasına rağmen raporda kıymet takdirinin düşük gösterilmesinin hatalı olduğunu, düzenleme ortaklık payı oranının hatalı uygulandığını belirterek, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacılara yükletilmesine karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arsa niteliğindeki taşınmaza emsal incelemesi yapılmak suretiyle 2942 sayılı Kanun'un 11 inci ve 12 nci maddeleri çerçevesinde değerlerinin belirlenmesi ve buna göre dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazın konum, nitelik ve vergi beyanları itibarıyla karşılaştırma yaparak benzer özellikleriyle üstün ve eksik yanlarını da belirtmek suretiyle 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 11 inci maddesinin (g) bendi çerçevesinde her iki taşınmazı kıyaslayarak dava konusu taşınmazın değerini belirlemelerinde isabetsizlik bulunmadığı,

söz konusu parselle ilgili herhangi bir kamulaştırma evrakı sunulmadığı gibi ödeme belgesi de ibraz edilmediği, aynı mevkiide Dairede daha evvel görülen...ilçesi 4430 parsel (tevhit ve ifraz sonucu 18075-18076-18077-18078 parseller) sayılı taşınmazla ilgili yargılama sırasında da kamulaştırma evraklarının 1999 depreminde kaybolduğu belirtildiği,

bu noktada usulünce yapılmış bir kamulaştırma işleminden bahsedilemeyeceği, her ne kadar davalı Hazine tarafından tahsis işlemi yapıldığını, kamulaştırmasız el atmanın söz konusu olmadığını belirtmişse de Yargıtay 5.Hukuk Dairesi Başkanlığının 2015/18739 Esas, 2016/75 Karar sayılı kararı da dikkate alınarak husumetin ... Üniversitesine yöneltilmesinde isabetsizlik görülmediği belirterek istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar ederek, taşınmazın el atma tarihindeki nitelikleri esas alınarak değerlendirme yapılması gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin idareden tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 11 inci ve Geçici 6 ncı maddeleri.

3. Değerlendirme 1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. 11.06.2013 tarihinde yürürlüğe giren 6487 sayılı Kanun'un 21 inci maddesiyle değişik 2942 sayılı Kanun'un geçici 6 ncı maddesi uyarınca "09.10.1956 tarihi ile 04.11.1983 tarihi arasında” fiilen kamulaştırmasız el atılan taşınmazlara ilişkin açılacak davalarda taşınmazın el atma tarihindeki nitelikleri esas alınarak dava tarihindeki değerinin tespit edilmesi gerekir.

Dava konusu taşınmaza 04.11.1983 tarihinden önce el atıldığı gözetilerek el atma tarihindeki nitelikleri esas alınarak dava tarihindeki değerinin tespit edilmesi gerekirken, dava konusu taşınmazın el atma tarihindeki niteliği net olarak belirlenmeden değer biçilmesi nedeniyle alınan rapor hüküm kurmaya elverişli değildir.

Bu durumda dava konusu taşınmaza fiilen hangi tarihte el atıldığı tespit edilerek bu tarihteki niteliği tespit edildikten sonra dava tarihi itibarıyla değer biçilmesi gerektiğinden kararın bozulması gerekir.

VI. KARAR

1. Davalı idare vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

08.01.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.