Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/4151 K.2024/10322

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare ve davalılar ... Akdeniz vd. vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare ve davalılar ... Akdeniz vd. vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun davacı idare yönünden esastan reddine, davalılar ... Akdeniz vd. yönünden kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Diyarbakır ili, ...ilçesi, .... Mahallesi Kutlu Mevkinde bulunan 640 ada 5 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar ... Akdeniz vd. vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu taşınmazın yıkılma ihtimaline binaen Diyarbakır 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/9 D.İş sayılı dosyası ile tespit yapıldığını, söz konusu taşınmazın şehrin merkezi konumunda bulunduğunu, tapu kaydında taşınmaz 124,20 m² olarak gösterilmiş ise de taşınmazın tapuda görünen fiilen alandan daha geniş olduğunu, öncelikle taşınmazın aynı mahiyette bir taşınmaz ile trapma edilmesini, talep yerinde görülmezse hakkaniyete uygun kamulaştırma bedelinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine, tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline, tespit edilen bedelin davalıya derhâl ödenmesine, tespit edilen bedel Diyarbakır 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/191 D.İş sayılı acele kamulaştırma dosyasında depo edilen bedelden düşük olduğundan kamulaştırma bedeline yasal faiz işletilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalılar ... Akdeniz vd. vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemenin 62.362,44TL bedelin idareye iadesine ilişkin hüküm içeren önceki kararının kaldırıldığını, bu sebeple mahkemenin iadeye karar verdiği 13,12TL ile birlikte 62.373,45TL’nin kuruma iadesine karar vermesi gerektiğini, lehlerine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda emsal alınan ...

Mahallesi 309 ada 18 parsel sayılı taşınmazın istinaf kararına rağmen tekrar emsal alındığını, istinaf kaldırma kararının gereğinin yerine getirilmediğini, aynı kamulaştırma kapsamında olup aynı mahallede bulunan diğer birçok dava dosyasında taşınmazların m²sine 500-600TL arasında değer biçildiği hâlde, iş bu dava dosyasında 874,28TL/m² değer biçilmesinin açık ve bariz bir çelişki olduğunu, acele el koyma dosyasında ve kıymet takdir raporunda taşınmazın metrekaresine 500 TL,

aynı emsal satışın esas alınmak suretiyle değerlendirme yapan dosyadaki diğer raporda 600TL/m² değer biçilmiş iken hükme esas alınan raporda 874,28TL değer biçilerek çelişki oluşturulduğunu, birçok dava dosyasında aynı emsalin kullanıldığını, aynı bölgede yapılan başka satışların dışlandığını, dava konusu taşınmazın yeni ada parsel numarası almasına rağmen önceki parsel numarası üzerinden karar verildiğini ileri sürmüştür.

2. Davalılar ... Akdeniz vd. vekili istinaf dilekçesinde özetle; hükümde belirtilen 126.052,41 TL yapı bedelinin dava konusu ... Mahallesi 640 ada 5 parselde bulunan taşınmazın tamamına ait yapı bedeli olduğunu, murisleri Abdulaziz Aydeniz'in taşınmazdaki payı 5/18 olduğundan Diyarbakır 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/191 D.

İş sayılı dosyasında depo edilen 35.014,55 TL’nin toplam yapı bedeli olan 126.052,41TL'den 5/18 paylarına isabet eden miktar olduğunu, acele kamulaştırma dosyasındaki bedeller çekilmediğinden yapı bedelinin tespit edilmesinden sonra hüküm tesis edilmesi gerektiğini, tüm parsel için depo edilen yapı bedelinin tamamının davalıların miras bırakanı adına depo edildiği varsayılarak hüküm tesis edilmesinin hukuken kabul edilemeyeceğini, hükme esas alınan bilirkişi raporunda yapı alanı olarak biri iki katlı olmak üzere üç ayrı toplam alanı 153,82 m² yapı tespit edilmiş ise de söz konusu tespitin gerçeklere aykırı olduğunu,

arsa üzerinde bulunan yapının taban alanının toplam arsa alanını aştığını, yan parsele ve yola taşmalar olduğunu, yapının taban alanının en az 180 m², yapının ise ikinci kattaki taşmalar da dikkate alındığında en az 200 m² olması gerektiğini, yapı bedelinin 153,82 m² olarak esas alınmasının hatalı olduğunu.

10 yıl önce inşa edilmiş olmasına rağmen yapının yaşının 31-40 olarak esas alındığını, kamulaştırma dosyası açılmadan önce Diyarbakır 6. Asliye Hukuk Mahkemesi 2017/9 Değişik İş sayılı delil tespiti dosyasının masraflarının yargılama gideri olarak davacıya yükletilmediğini, emsal olarak ...

Mahallesi 309 ada 18 parsel numaralı taşınmazın dava konusu taşınmaz için uygun olmadığını, dava konusu taşınmazın konumu ile merkezlere yakınlığı itibarıyla emsal taşınmazdan kat ve kat daha değerli olduğunu, emsal taşınmaza 67 metre uzakta bulunan ...

Mahallesi 305 ada 13 parsel hakkında davalı idarece Diyarbakır 5. Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan 2017/101 Esas sayılı bedel tespiti ve tescil davasında alınan bilirkişi raporunda metrekare birim fiyatının 900 TL olarak tespit edildiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arsa niteliğindeki taşınmazın zeminine 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinde isabetsizlik görülmemiş;

ancak tespit edilen kamulaştırma bedeli acele el koyma bedelinden daha az olup 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesine 6459 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile eklenen hüküm uyarınca, dört ay içerisinde sonuçlandırılamayan davada, acele el koyma bedelinin İlk Derece Mahkemesinin ikinci kararı ile davalı tarafa ödenmesine karar verildiğinden tespit edilen bedele dava tarihinden 4 ay sonrası olan 29.06.2017 gününden bedelin ödenmesine karar verilen ikinci karar tarihi olan 27.07.2021 gününe kadar geçen süre için yasal faiz işletilmesine karar verilmesi gerektiği gözetilmeden hüküm kurulması ve davalılar ..., ..., ..., , ...,

ve ... tarafından Diyarbakır 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/9 D.İş sayılı tespit dosyası ile yapılan masrafların yargılama giderlerine dahil edilerek davacı idareden tahsiline karar verilmesi gerektiğinin gözetilmemesi hatalı olduğundan kararın kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; lehlerine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda emsal alınan ...

Mahallesi 309 ada 18 parsel sayılı taşınmazın istinaf kararına rağmen tekrar emsal alındığını, istinaf kaldırma kararının gereğinin yerine getirilmediğini, aynı kamulaştırma kapsamında olup aynı mahallede bulunan diğer birçok dava dosyasında taşınmazların m²sine 500-600 TL arasında değer biçildiği hâlde, iş bu dava dosyasında 874,28 TL/m² değer biçilmesinin açık ve bariz bir çelişki olduğunu, acele el koyma dosyasında ve kıymet takdir raporunda taşınmazın metrekaresine 500 TL,

aynı emsal satış esas alınmak suretiyle değerlendirme yapan dosyadaki diğer raporda 600 TL/m² değer biçilmiş iken hükme esas alınan raporda 874,28 TL değer biçilerek çelişki oluşturulduğunu, faiz hükmünün hatalı olduğunu, faiz işletilmemesi gerektiğini, birçok dava dosyasında aynı emsalin kullanıldığını, aynı bölgede yapılan başka satışların dışlandığını, dava konusu taşınmazın yeni ada parsel numarası almasına rağmen önceki parsel numarası üzerinden karar verildiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri. 2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ile 11 inci maddesi.

3. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesi, adil ve hakkaniyete uygun olarak tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesine karar verilmesi yerindedir.

3. Acele el koyma dosyasında bedelin ödenmesine ilişkin hüküm kurulmadığı gibi bankaya yazılan müzekkereye cevaben acele el koyma bedelinin ödenmediği ve hesapta bekletildiği belirtildiğinden bu bedelin ödenmesine karar verilen İlk Derece Mahkemesinin ikinci karar tarihine kadar tespit edilen bedele faiz işletilmesi yerindedir.

4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR