Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/4297 K.2024/7506

2. ... Başkanlığı

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. ... 5. İş Mahkemesinin 16.01.2023 Tarihli ve 2022/180 Esas, 2023/7 Karar Sayılı Kararı

Dava konusu olayda, davalı ... tarafından yasal iki haftalık cevap verme süresi içerisinde yetki ilk itirazında bulunulduğu, davalı işyerinin ... ilinde olduğu, davacının tespitini istediği hizmetlerin de ... ilinde geçtiği, davacının dava konusu sigortalılık başlangıç talebi yönünden başvurusunu ... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünde yaptığı, ... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü tarafından 31.03.2022 tarihli yazı cevabı ile davacının dava konusu olan sigortalılık başlangıç tespiti talebini reddettiği, davalı kurumun ... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün herhangi bir işleminin sözkonusu olmadığı gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. ... 9. İş Mahkemesinin 14.11.2023 Tarihli ve 2023/101 Esas, 2023/236 Karar Sayılı Kararı

Davacı vekilince müvekkilinin sigorta başlangıç tarihinin tespiti ile aksi yöndeki kurum işleminin iptali istemiyle iş bu davanın ...

5. İş Mahkemesinde ikame edildiği, yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerektiği ve yetki itirazında bulunan tarafın da, yetkili mahkemeyi, şayet birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirmesi gerektiği, aksi takdirde yetki itirazının dikkate alınamayacağı, yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı, süresi içinde ve usûlüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkemenin yetkili hâle geleceği, her ne kadar davalı taraf süresi içinde cevap dilekçesi sunmuş olsa da, cevap dilekçesinde,

yetkili mahkemelerin Ankara mahkemeleri olması gerektiğinin belirtildiği, ancak cevap dilekçesinde ... mahkemelerinin yetkili olduğuna dair bir yetki itirazı bulunmamasına karşın, ... 5. İş Mahkemesince yetki itirazı gözetilerek ...

İş Mahkemelerinin yetkili olduğundan bahisle yetkisizlik kararı verildiği, hukuk mahkemelerince yetki itirazında bildirilmeyen yer mahkemelerinin re'sen yetkili kılınamayacağı, dolayısıyla yetki itirazında sadece Ankara Mahkemeleri bildirilmesine karşın re'sen ... İş Mahkemeleri yetkili olduğundan bahisle verilen yetkisizlik kararının usul ve yasaya uygun düşmediği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, 5510 sayılı Kanun'un geçici 7 nci maddesi gereğince 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu (506 sayılı Kanun) uyarınca sigortalılık başlangıcının tespiti ile kurum işleminin istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 7036 sayılı Kanun’un “Yetki” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrası şöyledir: “İş mahkemelerinde açılacak davalarda yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi ile işin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesidir.”

3. 6100 sayılı Kanun'un “Genel yetkili mahkeme” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrası şöyledir: “Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.”

4. 6100 sayılı Kanun'un “Şubeler ve tüzel kişilerle ilgili davalarda yetki” başlıklı 14 üncü maddesinin birinci fıkrası şöyledir: “Bir şubenin işlemlerinden doğan davalarda, o şubenin bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir.”

5. 6100 sayılı Kanun'un “Yetki itirazının ileri sürülmesi” başlıklı 19 uncu maddesi şöyledir:

“(1) Yetkinin kesin olduğu davalarda, mahkeme yetkili olup olmadığını, davanın sonuna kadar kendiliğinden araştırmak zorundadır; taraflar da mahkemenin yetkisiz olduğunu her zaman ileri sürebilir.

(2) Yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir. Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi; birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir. Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmaz.

(3) Mahkeme, yetkisizlik kararında yetkili mahkemeyi de gösterir.

(4) Yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı, süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir.”

C. Değerlendirme

1. Dosya kapsamından, uyuşmazlığın hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti ile kurum işleminin iptali istemine ilişkin olduğu ve dava dilekçesi ve dosya kapsamından kesin yetkinin söz konusu olmadığı anlaşılmaktadır.

2. Sigortalılık başlangıcının tespiti istemine ilişkin davalarda yetki konusunda özel bir düzenleme bulunmadığına göre, yetkili mahkeme birinci olarak 7036 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi gereğince işin (hizmetin) yapıldığı yer mahkemesi, ikincisi, yine 7036 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile genel yetki kuralını düzenleyen 6100 sayılı Kanunu'nun 6 ncı maddesi gereğince işverenin (davalının) ikametgahı mahkemesi, üçüncüsü genel yetki kuralını düzenleyen 6100 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi gereğince ...'nun merkezi bulunduğundan Ankara Mahkemeleri, dördüncüsü ise 6100 sayılı Kanunu'nun 14 üncü maddesi gereğince hizmetin geçtiği yerin bağlı olduğu ... şubesinin bulunduğu yer mahkemesidir.

3. Bir davada, birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa, davacı bu mahkemelerden birinde dava açmak hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacı, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa, o zaman seçme hakkı davalılara geçer.

4. Dosya kapsamı ve tespiti istenen 05.03.1991 tarihli sigortalı işe ilk giriş bildirgesinin incelenmesinden, sigortalılık başlangıcının tespiti istemine ilişkin çalışmanın ... ilinde geçtiği, yine davacının sigortalılık başlangıcına ilişkin kayıtların düzeltilmesine dair başvurusu hakkında ... ve ... Sosyal Güvenlik İlk Müdürlüklerince red cevabı verildiği, davalı işverenin yerinin adresinin ... ilinde bulunduğu anlaşılmaktadır. Dolayısı ile davacının, birden çok mahkemenin yetkili olduğu ve kesin yetki kuralının bulunmadığı bu davada, seçimlik hakkını, hizmetin geçtiği yerde dava açarak kullanmasının genel yetki kuralına uygun olduğu anlaşılmakla, uyuşmazlığın ... 5. İş Mahkemesince çözümlenmesi gerekmektedir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince ... 5. İş Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,